Η πιο νέα πρωθυπουργός

Το 1907, η Φινλανδία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που εξέλεξε γυναίκες στο κοινοβούλιο. Και μόλις πρόσφατα, κλείνοντας την εξάμηνη ευρωπαϊκή προεδρία της, ανακοίνωσε πως φιλοδοξεί να διδάξει κάπου πέντε εκατομμύρια Ευρωπαίους, το 1% του συνόλου, βασικές δεξιότητες στην τεχνητή νοημοσύνη μέσω ενός δωρεάν online σεμιναρίου που θα μεταφραστεί του χρόνου σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Αυτά τα δύο στοιχεία αρκούν για να καταλάβει κανείς πόσο «μπροστά» είναι, από πολλές απόψεις, η Φινλανδία. Δεν απέκτησε τυχαία, την περασμένη Τρίτη, τη νεότερη πρωθυπουργό παγκοσμίως. Ούτε έγινε τυχαία, στα 34 της, η Σάνα Μάριν το «poster child» τόσων οικογενειών «ουράνιο τόξο» πανευρωπαϊκά.

Μπορεί εκείνοι που ξέρουν καλύτερα, όπως η Γιοχάνα Κάντολα, καθηγήτρια σπουδών φύλου στο Πανεπιστήμιο του Τάμπερε, και η Κριστίνα Τόλκι, πολιτική συντάκτρια στη φινλανδική δημόσια τηλεόραση, να σημειώνουν πως η νέα πρωθυπουργός της Φινλανδίας «δεν ήρθε από το πουθενά», «είναι ιδιαίτερα δημοφιλής» και «η άνοδός της στην κορυφή ήταν σχεδόν αναπόφευκτη», για τον υπόλοιπο κόσμο ωστόσο η Σάνα Μάριν ήταν μέχρι πρότινος μια άγνωστη. Πάμε λοιπόν: γεννήθηκε στις 16 Νοεμβρίου του 1985 στο Ελσίνκι από μητέρα που είχε μεγαλώσει σε ορφανοτροφείο και πατέρα αλκοολικό. Οι γονείς της χώρισαν όταν ήταν ακόμα πολύ μικρή. «Η οικογένειά μου, όπως πολλών ακόμη Φινλανδών, είναι γεμάτη θλιβερές ιστορίες» έγραφε στο μπλογκ της το 2016. Μετά το διαζύγιο, η μητέρα της ερωτεύτηκε μια άλλη γυναίκα, η Σάνα Μάριν μεγάλωσε λοιπόν ουσιαστικά με δύο μητέρες, σε μια κοινότητα κοντά στο Τάμπερε. «Η παιδική και η νεανική μου ηλικία δεν χαρακτηρίστηκαν από την υλική αφθονία, αλλά από την αγάπη και την καθημερινή ζωή. Παρότι μεγάλωσα σε μια οικογένεια “ουράνιο τόξο”. Αυτό μπορεί να σοκάρει ορισμένους συντηρητικούς».

Η πραγματικότητα της ζωής της δίδαξε στη Σάνα Μάριν από νωρίς πόση σημασία έχουν «η ισότητα, η δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα». Σε μια συνέντευξή της το 2015 διηγήθηκε πως ως παιδί ένιωθε «αόρατη», γιατί δεν μπορούσε να μιλήσει ανοιχτά στους άλλους για τη διαφορετική της οικογένεια. «Ηταν κάτι για το οποίο δεν μιλούσες. Από τη δεκαετία του 2000 και μετά αρχίσαμε να μιλάμε πιο ελεύθερα για τις οικογένειες “ουράνιο τόξο”». Η μητέρα της όμως πάντα τη στήριζε και την έμαθε να πιστεύει ότι μπορούσε να γίνει οτιδήποτε ήθελε. Κι ας μην υπήρχαν χρήματα: στα 15 της, η Σάνα Μάριν έπιασε δουλειά σε έναν φούρνο. Στο λύκειο, διένεμε περιοδικά για χαρτζιλίκι. Ακόμα και ως ταμίας σε κατάστημα δούλεψε προκειμένου να χρηματοδοτήσει τις σπουδές της – ήταν το πρώτο μέλος της οικογένειάς της που πήγε πανεπιστήμιο, αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Τάμπερε με μεταπτυχιακό στη δημόσια διοίκηση. Το εγγυημένο από το κράτος φοιτητικό δάνειο δεν το πήρε, φοβόταν ότι δεν θα μπορούσε να το αποπληρώσει. «Προέρχομαι από μια φτωχή οικογένεια και δεν θα τα είχα καταφέρει χωρίς το κράτος πρόνοιας και το γερό εκπαιδευτικό σύστημα που έχουμε στη Φινλανδία» τονίζει.

Για να τα προστατεύσει, αποφάσισε να μπει στην πολιτική, κι ας της φαινόταν για καιρό «ξένη», προοριζόμενη για «ένα άλλο ανθρώπινο είδος». Αρχικά αμφιταλαντευόταν ανάμεσα στην Πράσινη Λίγκα και τη Συμμαχία της Αριστεράς, τελικά επέλεξε το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD). Μέλος της Νεολαίας του από το 2006, εξελέγη δημοτική σύμβουλος στο Τάμπερε το 2012. Εναν χρόνο αργότερα, ανέλαβε την προεδρία του Σώματος, το 2014 εξελέγη αντιπρόεδρος του SPD, το 2015 εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής. Μέλος της αριστερής πτέρυγας του κόμματος, με έντονες οικολογικές ευαισθησίες, έγινε σύντομα το δεξί χέρι του ηγέτη του, Αντι Ρίνε – αυτή τον αντικατέστησε όταν αναγκάστηκε να απουσιάσει, για διάστημα δύο μηνών, εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας, λόγω μιας βαριάς πνευμονίας. Στις 14 Απριλίου του 2019, η Σάνα Μάριν επανεξελέγη βουλευτής με σχεδόν 20.000 ψήφους, περισσότερες από οποιονδήποτε άλλο Σοσιαλδημοκράτη υποψήφιο. Το SPD ήρθε πρώτο κόμμα για πρώτη φορά έπειτα από 16 χρόνια, σε ένα κατακερματισμένο όμως πολιτικό τοπίο, με τους ακροδεξιούς Αληθινούς Φινλανδούς σε απόσταση αναπνοής. Ο Αντι Ρίνε ανέλαβε επικεφαλής μιας πεντακομματικής, κεντροαριστερής κυβέρνησης συνασπισμού, με τη Μάριν υπουργό Μεταφορών. Επτά μήνες αργότερα, στις 10 Δεκεμβρίου, αναγκάστηκε να παραιτηθεί: ο βασικός του εταίρος, το Κόμμα του Κέντρου, απέσυρε την εμπιστοσύνη προς το πρόσωπό του λόγω του τρόπου με τον οποίο διαχειρίστηκε μια απεργία των ταχυδρομικών υπαλλήλων, τη στήριξη που προσέφερε στους εργαζομένους. Η Σάνα Μάριν επικράτησε στην εσωκομματική ψηφοφορία για τη διαδοχή του στην πρωθυπουργία με 32-29 ψήφους.

Αναλαμβάνει επικεφαλής τής πιο γυναικείας κυβέρνησης στον κόσμο, με 12 γυναίκες και επτά άνδρες υπουργούς, με γυναίκες επικεφαλής και στους τέσσερις άλλους κυβερνητικούς εταίρους, όλες πλην μιας κάτω των 35 χρόνων. Υπόσχεται να τονώσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των εταίρων, να αποκαταστήσει τη σταθερότητα στη χώρα, να οικοδομήσει «μια κοινωνία στην οποία κάθε παιδί μπορεί να γίνει οτιδήποτε». Δεν έχει εύκολο δρόμο μπροστά της, ο εθνολαϊκισμός ανεβαίνει (και) στη Φινλανδία, υπάρχει μεγάλη εργασιακή αναταραχή και διχόνοιες στους κόλπους του κυβερνητικού συνασπισμού. Η τρίτη γυναίκα πρωθυπουργός της Φινλανδίας, ωστόσο, μοιάζει να έχει όλα τα φόντα ώστε να τα πάει πολύ καλύτερα από την πρώτη, την Ανελι Γιάτενμακι, που κυβέρνησε μόλις για δύο μήνες το 2003, και τη δεύτερη, τη Μαρί Κιβινιέμι, που κυβέρνησε μόλις για έναν χρόνο, μεταξύ 2010 και 2011.