Μερικά ερωτήματα για τη δημόσια υγεία

Ο ΟΟΣΑ δημοσίευσε πρόσφατα τα στοιχεία για τις δαπάνες υγείας ανά χώρα, σε δύο κατηγορίες, τις κρατικές/υποχρεωτικές και τις ιδιωτικές/ιδία βούληση. Τα ποσοστά παρουσιάζονται μαζί, γιατί έχει αξία η αναλογική τους σχέση – μπορεί π.χ. μια χώρα να έχει ίση ιδιωτική δαπάνη με μια άλλη, αλλά η δεύτερη να έχει πολύ μεγαλύτερη δημόσια δαπάνη, πράγμα που αλλάζει εντελώς το συμπέρασμα. Στην Ελλάδα, λοιπόν, η συνολική δαπάνη είναι στο 7,8% του ΑΕΠ, κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, με το 1/3 περίπου να είναι ιδιωτική, ποσοστό που επιβεβαιώνει κι η ΕΛΣΤΑΤ που τη μετράει στο 35% του συνόλου. Πριν από την κρίση η ιδιωτική ήταν στο 45%, υψηλότερη, όμως, ήταν κι η δημόσια, άρα η αναλογία ήταν παρόμοια.

Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, στη Γερμανία το σύνολο είναι στο 11,2%, με το 9,5% να είναι δημόσια και το 1,7% ιδιωτική. Το μεγαλύτερο κομμάτι της ιδιωτικής δαπάνης αφορά τα έξοδα για οδοντιατρικές υπηρεσίες και τα φάρμακα, την ιδιωτική συμμετοχή και την αγορά χωρίς συνταγή, όπως το συνηθίζουμε. Μικρότερο είναι τα νοσήλια, με τα νοικοκυριά να δηλώνουν δαπάνες και για τη φροντίδα νοσηλευόμενων μελών τους, αφήνοντας χώρο για την απορία αν καταγράφονται οι δαπάνες για διάφορες ελληνικές «συνήθειες» όπως οι αποκλειστικές νοσοκόμες και τα «φακελάκια». Συμπερασματικά, τι μας λένε οι αριθμοί αυτοί; Οτι πολλοί έλληνες πολίτες, παρότι δεν είμαστε κι οι πιο υγιείς της Ευρώπης, πληρώνουμε την υγεία μας δυο φορές, τη μια μέσω των υποχρεωτικών φόρων και εισφορών που χρυσοπληρώνουμε στην πολιτεία και τη δεύτερη προκειμένου να εξυπηρετηθούμε εκεί που αυτή αποτυγχάνει. Αν αυτό δεν είναι μια τρανταχτή απόδειξη αποτυχίας τότε δεν ξέρω τι είναι.

Η εύκολη απάντηση είναι να αυξηθεί η δημόσια δαπάνη που είναι, πράγματι, χαμηλή. Αλλά είναι προφανές ότι αυτό μόνο δεν λύνει το πρόβλημα της χαμηλής ανταποδοτικότητας που έχει εδραιώσει αυτές τις αναλογίες δημοσίων κι ιδιωτικών δαπανών από πριν την κρίση. Πρέπει να αναζητηθούν, άρα, οι χρόνιες παθογένειες. Μήπως το πρόβλημα είναι η κατανομή των δαπανών; Μήπως ότι στις θέσεις μάνατζερ στη δημόσια υγεία διορίζονται άνθρωποι που στην καλύτερη περίπτωση έχουν βγάλει προϋπολογισμό πολυκατοικίας; Μήπως ότι αυτά τα ξέρουμε, σφυράμε αδιάφορα και συνεχίζουμε τα ίδια;