Ο επίμονος διαχειριστής

H Libération κάνει πλάκα. «En Marche» τιτλοφόρησε το χθεσινό της φύλλο, παραπέμποντας τόσο στο όνομα του κυβερνώντος κόμματος όσο και στις κινητοποιήσεις 800.000 πολιτών εναντίον της μεταρρύθμισης των συντάξεων. Φαίνεται, πράγματι, ότι η Γαλλία «κινείται» – όχι όμως στην κατεύθυνση που ονειρευόταν ο Εμανουέλ Μακρόν.

Η εικόνα που παρουσιάζει αυτές τις ημέρες η χώρα αποτυπώνει λοιπόν την αποτυχία του μακρονισμού; Ναι, απαντά σε συνέντευξή του στο περιοδικό L’Obs ο γάλλος ιστορικός και φιλόσοφος Μαρσέλ Γκοσέ, βαθύς γνώστης του «malheur francais», της γαλλικής δυστυχίας δηλαδή, που στην πραγματικότητα μεταφράζεται στην άρνηση της χώρας αυτής να αλλάξει. Ο Γκοσέ χρησιμοποιεί μια εξίσωση: Σύγχυση+Απογοήτευση+Ανησυχία = Οργή+Αδυναμία+ Παραίτηση. Η σύγχυση απορρέει από το γεγονός ότι τα προβλήματα δεν επιδέχονται καμιά λύση με βάση την παραδοσιακή ιδεολογική τους ανάγνωση. Δεν υπάρχει πλέον πολιτικό όραμα, με βάση το οποίο να μπορεί να χαραχθεί μια καθαρή προοπτική για το μέλλον. Εξού η απογοήτευση και η ανησυχία: κανείς δεν ξέρει πια σε ποιον άγιο να απευθυνθεί, όπως λέει μια γαλλική έκφραση.

Η επέλαση του μακρονισμού το 2017 στηριζόταν στη διπλή διαπίστωση της αποτυχίας τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς, επισημαίνει ο παλιός συνεργάτης του Κορνήλιου Καστοριάδη. Αυτό ήταν το καύσιμό του. Παρόλο όμως που ο Μακρόν είναι ένας ταλαντούχος, έξυπνος και μαχητικός πρόεδρος, δεν τα πηγαίνει καλύτερα από τους προκατόχους του. Και οι λόγοι είναι δύο. Πρώτον, οι παλιές αναλύσεις της εξέλιξης των κοινωνιών μας είναι πλέον ανεπαρκείς. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια πραγματική κρίση των δεξιοτήτων. Ο Μακρόν αποτελεί εξαίρεση, τα πολιτικά ζώα σαν κι αυτόν είναι πλέον σπάνια. Υπάρχει μια γενική φυγή μπροστά στην άσκηση της πολιτικής ευθύνης. Επικρατεί ο απόλυτος ατομισμός.

Ο δεύτερος λόγος είναι ο θάνατος των μεγάλων ιδεολογιών. Κάποτε μπορούσες να κρυφτείς πίσω τους. Ο φιλελευθερισμός και ο σοσιαλισμός αποτελούσαν ισχυρούς εγγυητές που προστάτευαν τους πολιτικούς και τους παρείχαν μια νομιμότητα ανεξάρτητα από τις ικανότητες και το ταλέντο τους. Ο Φρανσουά Μιτεράν κυβέρνησε επί 14 χρόνια στηριζόμενος στην κληρονομιά της σοσιαλιστικής ιδέας με την οποία είχε όλο και μικρότερη σχέση!

Τώρα, οι πολιτικοί δεν έχουν κανένα άλλοθι, είναι εκτεθειμένοι στην πρώτη γραμμή. Ο Μακρόν μπορεί να είναι θεωρητικά φιλελεύθερος, αλλά δεν είναι ιδεολόγος, ο φιλελευθερισμός του είναι πραγματιστικός. Ο στόχος του είναι να ευθυγραμμίσει τη Γαλλία με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, κάτι που προϋποθέτει μεταρρύθμιση του κράτους και του δημόσιου τομέα. Αλλά δεν διαθέτει το κύρος μιας ιδεολογίας. Συμπεριφέρεται σαν πρόεδρος μιας επιχείρησης, σαν διαχειριστής. Κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κρίνεται με πολύ πιο άμεσο τρόπο για τις επιδόσεις του.

Ο Γκοσέ αρνείται να κάνει προβλέψεις. Ξέρει όμως ότι οι εκρηκτικές πολιτικές καταστάσεις είναι εκείνες όπου υπάρχει αξιόπιστη εναλλακτική πολιτική. Κι αυτός ο όρος στη σημερινή Γαλλία δεν πληρούται.