Νέο ευρωχαστούκι στην ελληνική Δικαιοσύνη

Αχίλλειος πτέρνα αποδεικνύεται άλλη μία φορά για την ελληνική Δικαιοσύνη ο χρόνος απονομής της και η διάρκεια ενός δικαστικού αγώνα μέχρις ότου ο πολίτης βρει το δίκιο του. Πρόσφατα στον κατάλογο με τις καταδίκες της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) προστέθηκε άλλη μία, καθώς για να ολοκληρωθεί η προανακριτική διαδικασία, χρειάστηκε να περάσουν περισσότερα από δέκα χρόνια και χρόνια μήνες!

Το δικαστήριο έκρινε ότι η Ελλάδα πρεπει να καταβάλει στην προσφεύγουσα 10.000 ευρώ για ηθική βλάβη. Το Δικαστήριο του Στρασβούργου διαπίστωσε ότι ο χρόνος που απαιτήθηκε για να κλείσει ο προανακριτικός κύκλος σε μία ποινική υπόθεση ήταν υπερβολικά μεγάλος, σε βαθμό που ήταν ασυμβίβαστος με την απαίτηση της εύλογης διάρκειας της δίκης, που ορίζεται και προστατεύεται από το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στάθμισε το γεγονός ότι, σύμφωνα με την εθνική νομολογία, με βάση τον Ν. 4239/2014 πράγματι προβλέπεται δίκαιη ικανοποίηση για την αδικαιολόγητα μεγάλη διάρκεια ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων – ωστόσο, κατά την κρίση των δικαστών του ΕΔΔΑ, δεν υπάρχει η δυνατότητα στο ελληνικό δίκαιο κάποιος διάδικος να διεκδικήσει και να λάβει αποζημίωση για καθυστερήσεις στις διαδικασίες στο στάδιο της προδικασίας.

Η προσφεύγουσα, όπως προκύπτει από την απόφαση, βρέθηκε στη θέση της κατηγορούμενης το έτος 2004 για πλαστογραφία κατ’ εξακολούθηση και υπεξαίρεση. Κινήθηκε εις βάρος της δικαστική έρευνα και στις 12 Νοεμβρίου 2004 η γυναίκα παρουσιάστηκε ενώπιον της Αστυνομίας. Το 2012 η Εισαγγελία Εφετών διέταξε την επέκταση της δικαστικής έρευνας. Στη συνέχεια, το 2013, δόθηκε παραγγελία για τη διεξαγωγή πρόσθετης δικαστικής έρευνας για διάφορες άλλες κατηγορίες.Το 2015 η υπόθεση έκλεισε με απαλλακτικό τρόπο για την κατηγορούμενη για το σύνολο των αξιοποίνων πράξεων που της είχαν αποδοθεί.

ΤΟ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ… Η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε από το Δικαστήριο να κηρύξει την προσφυγή της γυναίκας απαράδεκτη λόγω μη εξάντλησης των εγχώριων ένδικων μέσων. Υποστήριξε ότι η προσφεύγουσα έπρεπε να προσφύγει ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων δυνάμει του Ν. 4239/2014, ο οποίος, από τις 5 Αυγούστου 2015, προβλέπει δίκαιη ικανοποίηση, σε περιπτώσεις που η ηθική βλάβη προκλήθηκε από την αδικαιολόγητη παράταση των διαδικασιών ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων. Από την πλευρά της η προσφεύγουσα αμφισβήτησε το επιχείρημα αυτό, ισχυριζόμενη ότι στον Ν. 4239/2014 δεν καλύπτεται η υπερβολικά μεγάλη διάρκεια των διαδικασιών στην προδικασία και των προανακριτικών Αρχών, οι οποίες εξέδιδαν «εντάλματα», «διατάξεις» και όχι «αποφάσεις».

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο διαπίστωσε από τη γραμματική ερμηνεία του νόμου ότι το αντισταθμιστικό μέτρο της αποζημίωσης ήταν διαθέσιμο μόνο μετά τη δημοσίευση της αμετάκλητης «απόφασης» του εθνικού δικαστηρίου. Σύμφωνα με το δίκαιο, τα προανακριτικά τμήματα δεν εξέδιδαν «αποφάσεις», αλλά «εντάλματα» ή «διατάξεις», για τα οποία δεν υπήρχε ρητή και σαφής νομοθετική πρόβλεψη. Σύμφωνα, λοιπόν, με την εσωτερική νομολογία κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα και παρά την πιθανή μελλοντική ερμηνεία της νομοθεσίας, φαίνεται ότι ο Ν. 4239/2014 δεν ερμηνεύθηκε ότι περιλαμβάνει καταγγελίες για καθυστερήσεις στις διαδικασίες ενώπιον των προανακριτικών Αρχών. Κατά συνέπεια, η προσφεύγουσα δεν είχε υποχρέωση να εξαντλήσει τα ένδικα μέσα της εσωτερικής νομοθεσίας.

Το ΕΔΔΑ εξέτασε την ουσία της καταγγελίας αξιολογώντας το αντικειμενικό γεγονός ότι η διαδικασία είχε διαρκέσει για περισσότερο από 10 χρόνια και εννέα μήνες, μια περίοδος που ήταν υπερβολικά χρονοβόρα και ασυμβίβαστη με την απαίτηση της εύλογης διάρκειας βάσει του άρθρου 6 § 1 της Σύμβασης. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο έκρινε ότι η Ελλάδα πρέπει να καταβάλει στην προσφεύγουσα 10.000 ευρώ για ηθική βλάβη.

Μεγάλες δίκες με καθυστερήσεις

Η έλλειψη δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων, η μηχανοργάνωση που βρίσκεται σε πρώιμο ακόμα στάδιο, η απουσία ειδικών επιστημόνων που θα μπορούσαν να συνδράμουν το έργο των δικαστικών λειτουργών, η έλλειψη υποδομών, όπως οι μεγάλες αίθουσες για να καλυφθούν οι ανάγκες των πολυπρόσωπων δικών – κατά κοινή ομολογία των παροικούντων την Ιερουσαλήμ, οι βασικές αιτίες που βλέπουμε να χρονίζει η απονομή δικαιοσύνης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η υπόθεση για τα λεγόμενα «μαύρα ταμεία» της Siemens, για την οποία χρειάστηκε να περάσουν 14 χρόνια από τότε που ξεκίνησε η εισαγγελική έρευνα για να φτάσει η ώρα της πρωτόδικης απόφασης, ύστερα από αποδεικτική διαδικασία διάρκειας σχεδόν τριών ετών. Η δίκη για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής, με 68 κατηγορούμενους, λόγω της ελλιπούς υποδομής, έχει συμπληρώσει περισσότερα από 4½ χρόνια και ακόμα η διαδικασία σε πρώτο βαθμό δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ τα πρώτα χρόνια οι δικαστές της σύνθεσης του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων δεν ήταν αποκλειστικής απασχόλησης, αλλά δίκαζαν παράλληλα και άλλες υποθέσεις.