Από τον Νίξον στον Τραμπ

Oταν στις αρχές Δεκεμβρίου του 1969 ξεκινήσαμε για το Aλταμοντ, με το μοναδικό ίσως στην Καλιφόρνια Ρενό 4L που με 300 δολάρια είχα μόλις αγοράσει από ευρωπαίο συμφοιτητή, ήμουν σαγηνευμένος από το πρωτόγνωρο στα είκοσί μου χρόνια κίνημα των ειρηνιστών χίπις και της μουσικής επανάστασης του ροκ. Φτάνοντας στους ακατοίκητους αγρούς που εξασφάλισαν στο παρά πέντε οι οργανωτές του φεστιβάλ – φαντάζομαι κανείς από τη «σιωπηλή πλειοψηφία» του νεοεκλεγέντος προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον δεν είχε αντίρρηση – πάνω από τρία χιλιόμετρα του στενού χωματόδρομου που κατέληγε στον τόπο της συναυλίας ήταν κατειλημμένα από τα αυτοκίνητα αυτών που είχαν καταφθάσει πριν από εμάς. Σε ένα μικρό άνοιγμα, κυριολεκτικά σηκωτό, ο Σπύρος, η Λίντα και εγώ σφηνώσαμε το Ρενό με τη βοήθεια καλοδιάθετων συνοδοιπόρων.

Φθάνοντας πεζή στον χώρο της συναυλίας μπήκαμε στη λαοθάλασσα των ροκάδων που περίμενε καλόκεφα. Ξαπλωμένοι στο χορτάρι ρεμβάζανε, ζευγάρια μέσα σε υπνόσακους αγκαλιάζονταν… Αισθήματα ευφορίας και αισιοδοξίας για την επικράτηση καινούργιας κοινωνίας με αποκλειστικά κίνητρα την ειρήνη και την αγάπη που ευαγγελίζονταν οι χίπις ήταν διάχυτα, και σύντομα υποδαυλίστηκαν γενναιόδωρα από θρυλικούς πλέον τραγουδιστές: Σαντάνα, Τζέφερσον Ερπλέιν, Ρόλινγκ Στόουνς. Με τη νεανική μου αφέλεια πρόθυμα εναρμόνισα σ’ αυτή την εκούσια φαντασίωση και τις εκ των υστέρων αναμφισβήτητα μη συνάδουσες αγριόφατσες των εύσωμων Αγγέλων της Κολάσεως που είχαν φτάσει δίπλα στη σκηνή με τις εντυπωσιακές τους μοτοσικλέτες για να περιφρουρήσουν την ασφάλεια.

Πενήντα χρόνια αργότερα, τέλη του 2019, οι αναμνήσεις από τη συναυλία του Αλταμοντ παραμένουν ολοζώντανες, τροφοδοτώντας ένα επαναλαμβανόμενο όνειρο. Η ευφορία και η αισιοδοξία αναβιώνουν κάθε φορά που ακούω το «Stairway to heaven», την Grace Slick να τραγουδά το «White rabbit»… Αναβιώνουν ιδιαίτερα με τη συντροφιά του αδελφικού μου φίλου και σύντροφου στο Αλταμοντ Σπύρου που δεν έχει χάσει στο παραμικρό την προ πεντηκονταετίας λατρεία του για τα «ανεπανάληπτα» μουσικά δημιουργήματα της δεκαετίας του ’60.

Ζώντας σήμερα μόνιμα στη Βοστώνη, αναπολώ συχνά τον μισό αιώνα που μας χωρίζει από το Αλταμοντ. Πού και πού εμφανίζονται οι Αγγελοι της Κολάσεως σε ολιγοσύχναστους αυτοκινητόδρομους: φορούν ακόμα τα δερμάτινα σακάκια με τα κρόσια και τις μπρούντζινες πρόκες. Είναι πιο εύσωμοι και ταξιδεύουν με τις ανάλογα ντυμένες συμβίες τους πάνω σε εντυπωσιακές μοτοσικλέτες με ανεμπόδιστη θέα του κόσμου που τους περιβάλλει, ακόμη ένθερμοι οπαδοί του «Zen and the Art of Motorcycle Maintenance». Μόνο που οι μοτοσικλέτες τους είναι πλέον τρίκυκλες, προδίδοντας την πάροδο του χρόνου αλλά και τη δυνατότητα της καπιταλιστικής / καταναλωτικής κοινωνίας να προσαρμόζεται στις όποιες σημερινές ανάγκες.

Τέλος, αναπολώ τη διαδρομή της αμερικανικής κοινωνίας από την εποχή της γέννησης του ροκ που βίωσα από πρώτο χέρι. Το κίνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του εξήντα που κατέφερε σοβαρό πλήγμα στον ρατσισμό, το ειρηνιστικό κίνημα των νέων που καλούνταν να πολεμήσουν στον άδικο και εν τέλει άσκοπο πόλεμο του Βιετνάμ, η αμφισβήτηση του κατεστημένου, σοβαρή και βίαια με τους Φοιτητές για μια Δημοκρατική Κοινωνία (SDS) αλλά και αφελής / αθώα με τους πρωτοετείς συμφοιτητές μου που καιροφυλακτούσαν στα πεζοδρόμια της πόλης του Πάλο Αλτο, και όταν πλησίαζε ο ελεγκτής, τροφοδοτούσαν όλα τα ληγμένα παρκόμετρα με ένα cent. Ηταν άραγε αφελής η βάση της ιδεολογικής καθαρότητας που τροφοδότησε τα κινήματα του εξήντα και τη μοναδική μουσική έμπνευση δείγμα της οποίας χαρήκαμε στο Αλταμοντ; Τη μουσική δημιουργία του Ροκ της δεκαετίας του εξήντα την απολαύσαμε και τη λατρέψαμε. Την απολαύσαμε παρακάμπτοντας τις πράξεις των Αγγέλων της Κολάσεως που πολλοί αποκάλεσαν το τέλος της εποχής της Αθωότητας. Παρακάμψαμε και άλλα, όπως την ανακάλυψη ότι η χρήση ουσιών (για παράδειγμα του LSD) αλλάζει τα γονίδια και καθόλου δεν υπόσχεται να δημιουργήσει με σωστά καθοδηγημένες εμπειρίες τη νέα ανθρώπινη γενεά όπως ελπίσανε και επαγγέλθηκαν την εποχή του εξήντα ανυπόμονοι αφελείς. Εχουν άραγε δίκιο όμως όσοι υιοθετούν σήμερα απλοποιημένα μυωπικά συμπεράσματα ότι ο λαϊκισμός και η στροφή προς τον εθνικισμό του σημερινού πρόεδρου Τραμπ εκπροσωπούν το μέλλον της Αμερικής;

Στα πενήντα χρόνια που πέρασαν από την ιστορική συναυλία του Αλταμοντ, οι εναλλαγές κυβερνήσεων έφεραν αναμφισβήτητες υποχωρήσεις όσον αφορά στην υιοθέτηση των ανθρωπιστικών αξιών. Συνάμα όμως, βιώσαμε και το κίνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του εξήντα και την εκλογή του πρώτου μαύρου προέδρου. Σήμερα βιώνουμε αριθμητική αν και όχι εκλογική πλειοψηφία Αμερικανών που δεν έχει προσχωρήσει ούτε στον λαϊκισμό ούτε στον έντεχνα αλλά και ανελέητα προβαλλόμενο εθνικισμό του Τραμπ. Αν μηδενίσουμε αυτά τα θετικά, αν και έστω παλινδρομικά, γεγονότα, θα καταλήξουμε όχι μόνο σε λάθος συμπέρασμα για δήθεν απαισιόδοξη νομοτελειακή εξέλιξη της ανθρωπότητας, αλλά, ακόμη χειρότερα, σε μηδενιστικές απόψεις περί του πρακτέου. Μήπως η διονυσιακή έμπνευση της ροκ μουσικής δημιουργίας του 1960 υπόσχεται θετική συνέργεια με τον συγγενή απολλώνιο ορθολογισμό και τον αλτρουιστικό διάλογο για τις ανθρώπινες αξίες;

Ο Μιχάλης Καραμανής είναι καθηγητής στη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών και στο Τμήμα Μηχανικής Συστημάτων του Πανεπιστημίου της Βοστώνης. Διετέλεσε και πρόεδρος της ελληνικής Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ)