Μοχλός ανάπτυξης {LF}για την Ελλάδα {LF}η καινοτομία

Ερευνα στην υπηρεσία της ανάπτυξης. Επιστήμη στην υπηρεσία της κοινωνίας. Κοινά δίκτυα ερευνητικών κέντρων, βιομηχανίας, ευρύτερης αγοράς εργασίας. Για μια χώρα με γιγαντιαίους προϋπολογισμούς για την έρευνα όπως τα 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ που μοιράζονται ετησίως στα 72 «κομμάτια» του Ινστιτούτου Ερευνας Φράουνχοφερ, τα παραπάνω μοιάζουν αυτονόητα. Την τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί σε θέματα έρευνας στη Γερμανία τη μετέφερε ο κοινοβουλευτικός υφυπουργός του ομοσπονδιακού υπουργείου Παιδείας και Ερευνας της χώρας, Τόμας Ράχελ, ο οποίος επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα τη χώρα μας για να μιλήσει στο Φόρουμ του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου «Η καινοτομία ως μοχλός ανάπτυξης».

Τη μεταφέρει όμως και μέσω της συνέντευξης που παραχώρησε στα «ΝΕΑ», στην οποία και αποκαλύπτει ότι τα θέματα έρευνας θα αποτελέσουν κεντρικό θέμα συζήτησης κατά τη διάρκεια της προεδρίας της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση που ξεκινάει τον Ιούλιο του ’20.

Υγεία, παιδεία, ενέργεια, κοινωνικές επιστήμες. Ποιοι επιστημονικοί δρόμοι ενώνουν σήμερα τις χώρες της ΕΕ; Πώς θα φέρουμε κοντά με εκπαιδευτικές πολιτικές τα μέλη κοινωνικών ομάδων τα οποία τα προηγούμενα χρόνια απομάκρυναν οι πολιτικές διαφωνίες για τα μοντέλα διοίκησης των χωρών – μελών της ΕΕ;

Η εκπαίδευση, η έρευνα και η καινοτομία δημιουργούν γέφυρες προς ένα καλύτερο μέλλον. Για τον λόγο αυτό, θα εργαστούμε για να συνδέσουμε αυτά τα θέματα ακόμη πιο στενά κατά τη διάρκεια της γερμανικής προεδρίας του Συμβουλίου. Μόνο εάν κατορθώσουμε να το κάνουμε αυτό, η Ευρώπη θα είναι ανταγωνιστική σε διεθνές επίπεδο σε κρίσιμα πεδία που θα παίξουν ρόλο στο μέλλον – όπως για παράδειγμα οι τεχνολογίες της Πληροφορίας, η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική τεχνολογία ή η βιοτεχνολογία. Για να αναφέρουμε μόνο μερικά από αυτά. Ως εκ τούτου, η περαιτέρω ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Ερευνας θα αποτελέσει κεντρικό θέμα της γερμανικής προεδρίας στην EΕ.

Υπάρχουν όμως τελικά κοινά στοιχεία ανάμεσα στο ελληνικό και στο γερμανικό σύστημα έρευνας;

Η Ελλάδα και η Γερμανία μοιράζονται τον στόχο της ανάπτυξης μιας εξαιρετικής δικτύωσης μεταξύ της επιστήμης και της βιομηχανίας, προκειμένου να φτάσουμε σε αποτελέσματα υψηλής ποιότητας και καινοτομίες σε εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες. Οι δρόμοι για την επίτευξη αυτού του στόχου ενδέχεται να διαφέρουν, διότι πρέπει να προσαρμόζονται στις διαφορετικές ανάγκες και τις διαφορετικές δυνάμεις των δύο χωρών. Για παράδειγμα, η οικονομική δομή στην Ελλάδα είναι σημαντικά διαφορετική από εκείνη της Γερμανίας. Φυσικά, αυτό έχει συνέπειες για τη διαδικασία καινοτομίας και τη φύση της συνεργασίας μεταξύ της επιστήμης και της βιομηχανίας.

Το γερμανικό σύστημα έρευνας και καινοτομίας είναι ιδιαίτερα διαφοροποιημένο: συγκεντρώνει τη βασική έρευνα, την εφαρμοσμένη έρευνα και την πειραματική ανάπτυξη. Διάφοροι παράγοντες από ένα ευρύ φάσμα κλάδων εμπλέκονται στην προσπάθεια αυτή. Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα παράδειγμα: Μεταξύ των μη πανεπιστημιακών ερευνητικών ιδρυμάτων, που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο σύστημα έρευνας και καινοτομίας, είναι ο ανεξάρτητος, μη-κερδοσκοπικός ερευνητικός οργανισμός Οργανισμός Max Planck που επικεντρώνεται στη βασική έρευνα, ενώ το Ινστιτούτο Fraunhofer είναι πιο πολύ προσανατολισμένο στην εφαρμογή. Είναι προφανές ότι ένα τέτοιο ιστορικά ριζωμένο σύστημα δεν μπορεί απλώς να μεταφερθεί από τη μια χώρα στην άλλη. Και αυτό δεν είναι ο στόχος της διμερούς συνεργασίας μεταξύ των χωρών μας.

Η Ελλάδα έχει μια σειρά από πλεονεκτήματα που μπορεί να αξιοποιήσει για την περαιτέρω ανάπτυξη του συστήματος καινοτομίας της. Για παράδειγμα, τα ερευνητικά ινστιτούτα της Ελλάδας είναι άριστα στη βασική έρευνα. Αυτή είναι μια πηγή δυναμικού που πρέπει να αξιοποιηθεί, όπως και το εξαιρετικό έργο των επιστημόνων της Ελλάδας. Οι εργασίες του Γερμανο-Ελληνικού Φόρουμ Καινοτομίας, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στα μέσα Νοεμβρίου, με γέμισαν με σιγουριά γι’ αυτό, καθώς έδειξαν ότι η βάση για ένα επιτυχημένο σύστημα καινοτομίας υπάρχει ήδη και ότι η καινοτομία μπορεί να αποτελέσει κινητήριο μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης στην Ελλάδα.

Μετά την κατάργηση των ΤΕΙ στη χώρα μας βρίσκεται σε εξέλιξη για μια ακόμη φορά μια πολιτική και επιστημονική συζήτηση για τη σωστή οδό ώστε να μπορέσουν να χτίσουμε «πυλώνες» σωστής συνεργασίας μεταξύ Πανεπιστημίων και βιομηχανίας – επιχειρήσεων…

Υπάρχει πράγματι μια μεγάλη ποικιλία μέσων που διατίθενται για τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και εταιρειών. Οι συμπράξεις αυτές έχουν τη δυνατότητα να παράσχουν θετικά και βιώσιμα κίνητρα για την αγορά εργασίας Το Γερμανο-Ελληνικό πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας, το οποίο λειτουργεί από το 2013, δίνει ένα μοντέλο τού πώς μπορεί να μοιάζει μια επιτυχημένη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Η μεταφορά γνώσης και τεχνολογίας μεταξύ των δύο χωρών μας είναι πρωταρχικοί στόχοι αυτής της συνεργασίας. Η ιδέα είναι ότι τα αποτελέσματα της έρευνας, τα οποία συνήθως αναπτύσσονται από τους ακαδημαϊκούς εταίρους, μεταφράζονται σε ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και με επιτυχία. Εάν αυτό είναι επιτυχές, τότε θα αυξηθεί η διάθεση από τις επιχειρήσεις να συμμετάσχουν σε κοινά έργα. Οι μέχρι στιγμής εμπειρίες στο κοινό μας πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας είναι ότι κάτι τέτοιο λειτουργεί όλο και περισσότερο – ιδιαίτερα με μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις – για τις οποίες οι συνεργασίες με επιστημονικούς φορείς μπορούν να αποτελέσουν μια ιδιαίτερη πρόκληση. Προσβλέπω στη συνέχιση του διαλόγου για τη συνεργασία μας στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας με τον υφυπουργό Χρήστο Δήμα.

Αυτονομία, αποκέντρωση, μετρήσιμα ερευνητικά αποτελέσματα. Ποιο θεωρείτε το «χρυσό» τρίπτυχο για τη διοίκηση και λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος μιας χώρας;

Ενα ισχυρό και καινοτόμο σύστημα έρευνας και καινοτομίας απαιτεί ένα υποστηρικτικό περιβάλλον. Στη Γερμανία, το διπλό σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελεί βασικό παράγοντα επιτυχίας. Απολαμβάνει δε εξαιρετική φήμη παγκοσμίως, κυρίως εξαιτίας του συγκριτικά χαμηλού ποσοστού ανεργίας των νέων στη Γερμανία. Οι παράγοντες για την επιτυχία του συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στη Γερμανία περιλαμβάνουν τη στενή σύνδεση της θεωρητικής διδασκαλίας και της μάθησης με βάση την εργασία, υψηλά εθνικά πρότυπα κατάρτισης και στενή συνεργασία μεταξύ της κυβέρνησης, των «κοινωνικών εταίρων» (συνδικάτα και οργανώσεις εργοδοτών) και των επιχειρήσεων, σε μια συνεχή ανάπτυξη υψηλής ποιότητας και μελλοντικής απόδοσης των πολλών διαφορετικών επαγγελμάτων που απαιτούν επίσημη κατάρτιση.

Η κατάρτιση στο πλαίσιο του διπλού συστήματος προσφέρει στους νέους ελκυστικές προοπτικές για το μέλλον με πολλαπλές ευκαιρίες ανάπτυξης. Πολλές χώρες στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο ενδιαφέρονται για το μοντέλο διπλής κατάρτισης. Εχουμε συνεργαστεί και με την Ελλάδα για το ίδιο θέμα από το 2012. Εχουμε καταρτίσει μια σειρά από πρακτικά προσανατολισμένα, εταιρικά πιλοτικά προγράμματα μαζί με έλληνες εταίρους τα τελευταία χρόνια για να προσφέρουμε συμβολή στη μεταρρύθμιση της επαγγελματικής κατάρτισης στη χώρα. Ανυπομονώ να συνεχίσω αυτή τη γόνιμη συνεργασία με την υπουργό Παιδείας Νίκη Κεραμέως.