Κυκλοφοριακό: η αυταπάτη {LF}της λύσης που δεν δόθηκε ποτέ

Ανέκαθεν το κυκλοφοριακό ήταν ένα από τα σημαντικά προβλήματα της πρωτεύουσας. Η ραγδαία αύξηση της χρήσης του ΙΧ επιδείνωνε το πρόβλημα από χρόνο σε χρόνο, συνδέθηκε δε και με τη ρύπανση της ήδη βεβαρημένης από την καύση του μαζούτ ατμόσφαιρας της πόλης.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 θεσπίστηκε μάλιστα η πρώτη εκ περιτροπής κυκλοφορία των ΙΧ αυτοκινήτων, τα περίφημα μεγάλα – μικρά, μέτρο που εξελίχθηκε στη συνέχεια σε μονά – ζυγά και ισχύει μέχρι τις μέρες μας ανακουφίζοντας μερικώς την κυκλοφορία. Το μέτρο αρχικά χλευάστηκε ως «ασπιρίνη», αλλά η σχετική έστω αποτελεσματικότητά του το κράτησε ζωντανό. Περιστασιακά μάλιστα εφαρμόστηκε και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Παρίσι γεγονός, που μας γέμισε υπερηφάνεια ότι εξάγουμε και συγκοινωνιακή τεχνολογία!

Η ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων από την Αθήνα στάθηκε η αφορμή για να γίνουν σημαντικά βήματα στη βελτίωση της κυκλοφορίας στην πόλη, όπως το μετρό, το τραμ, η Αττική Οδός και η ανανέωση του στόλου των λεωφορείων. Ακολούθησαν δειλές προσπάθειες για την καθιέρωση λεωφορειολωρίδων και ρύθμιση της κυκλοφορίας και της στάθμευσης στους δήμους του Λεκανοπεδίου. Το παράδοξο είναι ότι ενώ το κυλοφοριακό έβγαινε πάντα στις πρώτες θέσεις των δημοσκοπήσεων αναφορικά με τα προβλήματα των πολιτών, οι εκάστοτε αρμόδιοι δεν έδειχναν την αρμόζουσα σοβαρότητα στη σωστή διαχείριση και αντιμετώπισή του. Οι διοικήσεις των οργανισμών περισσότερο είχαν κατά νου την ικανοποίηση των αιτημάτων εργαζομένων και συνδικαλιστών παρά την εξυπηρέτηση των επιβατών.

Η οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας και ο λαϊκισμός που τη συνόδευσε διέλυσε στην κυριολεξία κάθε προσπάθεια ορθολογικής αντιμετώπισης του σοβαρού αυτού προβλήματος, αφού το κοινό παρασύρθηκε από τις «επαναστατημένες» σειρήνες των καταστροφικών κινημάτων τού «δεν πληρώνω» που οδήγησαν με τη σειρά τους στην οικονομική καχεξία των ήδη προβληματικών συγκοινωνιακών φορέων και υπηρεσιών. Η κρίση άφησε πίσω της διαλυμένους στόλους και αμαξοστάσια, ασυντήρητο τροχαίο υλικό και υποδομές, προβληματικά συστήματα συλλογής κομίστρου και παραλυμένα συστήματα ελέγχου. Μισοτελειωμένα έργα που μόνο στόχο είχαν τα φανταχτερά εγκαίνια… τυπωμένων μουσαμάδων!

Η παραπάνω αποκαρδιωτική εικόνα συνοδεύτηκε και από την εξίσου δραματική αυταπάτη ότι το κυκλοφοριακό βελτιώθηκε. Το γεγονός της μείωσης της χρήσης των ΙΧ αυτοκινήτων και των κυκλοφοριακών φόρτων στις οδικές αρτηρίες της πόλης ήταν καθαρά θέμα της οικονομικής δυσανεξίας των νοικοκυριών λόγω της οικονομικής κρίσης (capital controls, μείωση κατανάλωσης, μισθών κ.λπ.). Το μέγεθος της αυταπάτης αυτής γίνεται όλο και πιο ορατό μέρα με τη μέρα της επιστροφής στην «κανονικότητα». Η κίνηση στην πόλη έγινε σχεδόν αφόρητη απλά γιατί το πρόβλημα αναδύθηκε σχεδόν απότομα το ίδιο βασανιστικό και πιο οξυμμένο μάλιστα από την εποχή που το αφήσαμε δέκα χρόνια πριν.

Τι θα πρέπει να κάνουμε άμεσα. Η περιβόητη γραμμή U έπρεπε να είχε ξεκινήσει χτες! Και μάλιστα σε όλη της την ανάπτυξη μέχρι τον κόμβο Κηφισίας (όχι μέχρι Γουδή όπως εξαγγέλθηκε). Το ίδιο και οι λεωφορειολωρίδες ΜΟΝΟΝ για τα ΜΜΜ και όχι χαζοανακοινώσεις του τύπου «θα μπαίνουν και τα ηλεκτρικά ΙΧ». Ανανέωση στόλου, προσωπικού και εξοπλισμών. Εφαρμογή της ελεγχόμενης στάθμευσης σε όλους τους δήμους. Οργανωμένοι χώροι στάθμευσης για δίκυκλα και ποδήλατα στα κέντρα των πόλεων και στους σταθμούς του μετρό. Κτίρια παρκαρίσματος αυτοκινήτων στις στάσεις του προαστιακού και πύκνωση δρομολογίων (σήμερα ξεχειλίζουν γέφυρες, πεζοδρόμια και χωράφια) και φυσικά βελτίωση του σημερινού απαράδεκτου συστήματος έκδοσης και ελέγχου των εισιτηρίων. Ολα αυτά με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και κάτω από την ομπρέλα ενός μοναδικού φορέα συγκοινωνιών και κυκλοφορίας, όπως γίνεται στις «κανονικές» κοινωνίες.

Ο Νάσος Γ. Κόκκινος είναι Πολιτικός Μηχανικός – Συγκοινωνιολόγος, τέως πρόεδρος του δικτύου ΕΠΙΒΑΤΗΣ, μέλος της συγγραφικής ομάδας του δίτομου έργου «Από τα παμφορεία στο μετρό – Η ιστορία των Αστικών Συγκοινωνιών της Αθήνας», Εκδόσεις Μίλητος