Ανοιξε ο δρόμος {LF}για τη μείωση {LF}του πλεονάσματος

Στις 4 Δεκεμβρίου, στη συνεδρίαση του Eurogroup ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας αναμένεται να λάβει από τους ομολόγους του πράσινο φως για την εκταμίευση 767 εκατ. ευρώ κερδών από ελληνικά ομόλογα. Τον δρόμο άνοιξε η χθεσινή έκθεση της Κομισιόν, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα πως η νέα ελληνική κυβέρνηση έκανε καλή δουλειά στο μέτωπο των δεσμεύσεων και των μεταρρυθμίσεων. Προκειμένου όμως να πάει η συζήτηση παρακάτω και ειδικότερα να εξασφαλιστεί η αλλαγή της χρήσης αυτών των κερδών ώστε στο καλύτερο δυνατό σενάριο να αυξήσουν το δημοσιονομικό χώρο του 2020, η κυβέρνηση θα χρειαστεί να περιμένει. Σε καθεστώς αναμονής, άλλωστε, τελεί και η προσδοκία μείωσης των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα από το 2021. Η κουβέντα θα γίνει το 2020, οι προϋποθέσεις για αλλαγή της εξίσωσης που οδηγεί στο απαιτούμενο πλεόνασμα για να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του χρέους έχουν αρχίσει να μορφοποιούνται αλλά οι διατυπώσεις του αντιπροέδρου της Κομισιόν Βάλντις Ντομπρόβσκις δείχνουν ότι υπάρχει επιφυλακτικότητα.

Κατά τη διάρκεια των χθεσινών ανακοινώσεων της Κομισιόν για το ευρωπαϊκό εξάμηνο (ο ελληνικός προϋπολογισμός του 2020 πέρασε τις κοινοτικές εξετάσεις) ο Ντομπρόβσκις ρωτήθηκε για την πιθανότητα οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα να χαμηλώσουν. Απάντησε πως το υψηλό δημόσιο χρέος δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια και θα πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί προσθέτοντας πως «οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα βασίζονται στην ανάλυση για τη βιωσιμότητα του χρέους, άρα αν δούμε ξεκάθαρα θετικές τάσεις στην ανάλυση αυτή θα μπορούσα να φανταστώ ότι αυτό θα φανεί και στους στόχους των πρωτογενών πλεονασμάτων».

ΤΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΑ. Η επικαιροποιημένη ανάλυση βιωσιμότητας χρέους η οποία ενσωματώνεται στην έκθεση της Κομισιόν, περιλαμβάνει τρία διαφορετικά σενάρια λαμβάνοντας υπόψη και τη δραστική μείωση του κόστους δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου. Στο σενάριο βάσης, το δημόσιο χρέος παραμένει σε καθοδικό μονοπάτι αλλά συντηρείται σε ποσοστό πάνω από 100% έως το 2041. Στο ευνοϊκό σενάριο, με τα χαμηλότερα επιτόκια το δημόσιο χρέος κάνει βουτιά στο 60% του ΑΕΠ το 2055 και στο αρνητικό σενάριο ξεκινά να αυξάνεται μετά το 2040. Το πρόβλημα είναι ότι τα χαμηλότερα επιτόκια έχουν ενσωματωθεί στο ευνοϊκό σενάριο και οι θεσμοί εκφράζουν επιφυλάξεις για τη διατηρησιμότητα των σημερινών επιδόσεων όπου η απόδοση του δεκαετούς έφτασε ακόμα και σε επίπεδα χαμηλότερα από το 1,20% τις προηγούμενες εβδομάδες.

Ο δρόμος της διαπραγμάτευσης για τα πλεονάσματα μπορεί να έχει ανοίξει αλλά η συζήτηση και κυρίως η θετική έκβαση με μείωση του στόχου από το 3,5% του ΑΕΠ στο 2% για το 2021 φαίνεται πως δεν θα είναι εύκολη υπόθεση.

Κατά τα λοιπά, η έκθεση έρχεται να πιστοποιήσει την αλλαγή σελίδας στο ελληνικό μεταμνημονιακό αφήγημα και τις καλές σχέσεις κυβέρνησης – θεσμών, μετά τις επεισοδιακές τελευταίες ημέρες της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Οι κίτρινες κάρτες της Κομισιόν είναι μετρημένες στα δάχτυλα (για τις ρυθμίσεις οφειλών, γιατί δεν κόπηκε το αφορολόγητο, για την επιλογή τριετούς αναστολής του ΦΠΑ στις μεταβιβάσεις ακινήτων…), οι επιφυλάξεις είναι διακριτικές και γενικά η έκθεση χαρακτηρίζεται από ένα πνεύμα «συνεργασίας» και αναγνώρισης θετικών κινήσεων από την ελληνική κυβέρνηση στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων. Ο Χρήστος Σταϊκούρας δηλώνει ικανοποιημένος από τα ευρήματα της πρώτης μεταμνημονιακής αξιολόγησης με κυβέρνηση της ΝΔ.

ΟΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ. Στο μέτωπο των προβλέψεων δεν υπήρξαν εκπλήξεις. Η Κομισιόν αναμένει φέτος πρωτογενές πλεόνασμα 3,8% του ΑΕΠ, επομένως  βλέπει δημοσιονομικό χώρο κοντά στα 550 εκατ. ευρώ, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το απαιτούμενο «μαξιλάρι» και με την ξεκάθαρη προτροπή το όποιο κοινωνικό μέρισμα να έχει αποκλειστικά αναπτυξιακή διάσταση και όχι επιδοματική. Για την πρόβλεψη αυτή, μάλιστα, λαμβάνει υπόψη ότι τα 200 εκατ. ευρώ για τα ΥΚΩ στη ΔΕΗ θα καλυφθούν από το αποθεματικό του φετινού προϋπολογισμού σημειώνοντας ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψη πιθανά εφάπαξ μέτρα τα οποία μπορεί να ενεργοποιηθούν εντός του 2019, προκειμένου να αυξηθεί ο δημοσιονομικός χώρος. Για το 2020, υπάρχουν αβεβαιότητες αλλά η γενική εκτίμηση είναι ότι ο στόχος για πλεόνασμα 3,5%  είναι εξασφαλισμένος. Για τον ρυθμό ανάπτυξης εκτιμά ότι φέτος θα διαμορφωθεί σε 1,8% και του χρόνου σε 2,3%, μισή μονάδα κάτω σε σχέση με το 2,8% που προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2020.