Το ντουμάνι και ο πολιτισμός{CR}

Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι σε ένα πρώτο επίπεδο κέρδισε το στοίχημα της εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου. Εχει γίνει σε πολύ μεγάλο βαθμό συνείδηση ότι δεν καπνίζουμε στα μαγαζιά, στα νοσοκομεία, στα σχολεία, στις δημόσιες συγκοινωνίες. Και υπάρχει πάντα η αίσθηση ότι μπορούμε να παραβιάζουμε τον νόμο όταν είμαστε στα γραφεία μας, σε ταξί ή στα αυτοκίνητά μας έστω κι αν είναι μαζί τα μικρά παιδιά μας. Ενώ θεωρείται ακόμα αδιανόητο ότι δεν θα καπνίζουμε στα μεγάλα μαγαζιά όπου, μεταξύ άλλων, επιδεικνύεται η χλίδα και η ανωτερότητα διαφόρων κακομαθημένων (π.χ. νυχτερινά κέντρα όπου εκτελείται μουσική).

Τι σημαίνουν τα παραπάνω; Οτι η τήρηση της δημόσιας απαγόρευσης του καπνίσματος (και όχι γενικώς του καπνίσματος που είναι προσωπικό πάθος και προϋποθέτει ατομική διακινδύνευση) οφείλεται κυρίως στα κατασταλτικά μέτρα. Στην αστυνόμευση. Στα πρόστιμα και στις όποιες άλλες συνέπειες. Συνεχίζουμε να μην καταλαβαίνουμε (ή κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε) ότι ο λόγος γενίκευσης της απαγόρευσης δεν είναι ζήτημα αισθητικής ούτε κυβερνητικού αυταρχισμού, αλλά δημοσίου συμφέροντος. Εν όψει της εφαρμογής των αυστηρών προστίμων και των υπόλοιπων σκληρών ποινών, ήδη φτιάχνεται ένα υπόστρωμα σχετικισμού που θα επιχειρήσει να αποδυναμώσει και να αποδομήσει την ανάγκη γενικής και χωρίς εξαιρέσεις εφαρμογής του νόμου. Ενα άτυπο κίνημα εξαίρεσης του «ατμίσματος», διότι λέγεται από τους υποστηρικτές αυτής της πιθανότητας ότι δεν είναι επιβλαβές – αναζητούνται μάλιστα έρευνες που θα μπορούσαν να το τεκμηριώσουν. Δειλά δειλά, βλέπω και μια διάθεση σύγκρισης του απόλυτου χαρακτήρα της απαγόρευσης που διέπει τους απαγορευτικούς νόμους οι οποίοι ήδη ισχύουν στην Ελλάδα, με λιγότερο αυστηρές εθνικές νομοθεσίες. Η εξαίρεση θέλγει πολλούς οπαδούς του προοδευτισμού, που την επικαλούνται στο όνομα του τουρισμού, στο όνομα μιας γεωγραφικής (μεσογειακής) ιδιαιτερότητας, στο όνομα μιας αντιαυταρχικής αντίληψης της υποχρέωσης των ατόμων έναντι του κοινωνικού συνόλου.

Εχει συζητηθεί κι άλλες φορές: η αντίδραση στον αντικαπνιστικό νόμο, όσο δεν θεμελιώνεται σε λογικά επιχειρήματα, γίνεται προσπάθεια να στηριχτεί στη δήθεν πολιτιστική ιδιαιτερότητα του Ελληνος (ο τράχηλος του οποίου, ως γνωστόν, ζυγόν δεν υπομένει). Εμείς δεν είμαστε σαν όλους τους άλλους, δεν είμαστε Εγγλέζοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Τούρκοι, Αυστραλοί, εμείς είμαστε κάτι πολύ ιδιαίτερο, κάτι πολύ ξεχωριστό – και στο όνομα αυτής της ιδιαιτερότητας δικαιούμαστε εξαιρέσεις ή, έστω, παράβλεψη από το κράτος του κανόνα.

Τι σημαίνει «δεν είμαστε σαν τους άλλους;». Αφού αποφασίσαμε ότι θα ικανοποιούμε το πάθος μας με κάθε τρόπο όπου γουστάρουμε, σημαίνει ότι θα φουμάρουμε πλάι στον διπλανό μας στο εστιατόριο, θα ντουμανιάζουμε τα γραφεία αδιαφορώντας για τον συνάδελφό μας, θα αδιαφορούμε ακόμα και για τα παιδιά μας στο αυτοκίνητο. Η εξαίρεση που επικαλούμαστε είναι, απλώς, το δικαίωμα κακομαθημένων προσωπικών εγωισμών να ταλαιπωρούν τους υπόλοιπους. Ο καθένας για τον εαυτό του κι ο Θεός εναντίον όλων.

Η κυβέρνηση οφείλει να μην ενδώσει στην επίκληση αυτή ενός αενάως διεκδικούμενου εξαιρετισμού. Ούτε η αγένεια να φυσάω εγώ τον καπνό στα μούτρα σου επειδή εσύ κάθισες δίπλα μου π.χ. στο καφενείο, ούτε η ανομία που διεκδικεί να μην εφαρμόζονται οι νόμοι είναι κάτι παραπάνω από εκδηλώσεις ορισμένων κακομαθημένων. Κουράγιο στα κρατικά όργανα που πρέπει να επιβάλλουν τα πρόστιμα.

ΥΓ. Και ακόμα περισσότερο κουράγιο σε όσους θα προσπαθήσουν να επιβάλουν πρόστιμα σε κέντρα της νύχτας. Τους συμπονώ.

Αυθαιρεσίες

Καταγγέλλεται κατάχρηση εξουσίας από αστυνομικούς. Επεσε απρόκλητα ξύλο, ισχυρίζονται πολλοί. Ολες οι καταγγελίες χρειάζονται διερεύνηση. Ο Συνήγορος του Πολίτη, Ανδρέας Ποττάκης, έχει πει ότι η Αστυνομία συνεργάζεται πλήρως με τον Εθνικό Μηχανισμό Καταγραφής Περιστατικών Αυθαιρεσίας. Προχωρεί κι η συγκρότηση επιτροπής, υπό τον καθηγητή Νίκο Αλιβιζάτο, που θα ερευνά πιθανές αστυνομικές αυθαιρεσίες. Είναι ανάγκη, σύντομα, στις καταγγελίες να έχουμε απαντήσεις

Δεν ήταν συναφές

Στον απόηχο των συζητήσεων για το Πολυτεχνείο, πάντα γίνεται μια συζήτηση περί ιδιοτέλειας. Περί της εκμετάλλευσης, δηλαδή, από διαφόρους όχι πάντα της αντιστασιακής τους δράσης, αλλά συχνά του μύθου στον οποίο κατάφεραν να ενταχθούν. Γι’ αυτό πάντα συγκινούσαν οι περιπτώσεις που δεν θέλησαν να κριθούν στις επιλογές της υπόλοιπης ζωής τους από τη ριψοκίνδυνη, χωρίς αμφιβολία, συμμετοχή τους στο γεγονός.

Ανάμεσα σε εκείνους που βρέθηκαν μέσα στο Πολυτεχνείο, αλλά ουδέποτε το έκαναν θέμα, ουδέποτε το εκμεταλλεύτηκαν είτε πολιτικά είτε ιδιοτελώς, ήταν ο πρώτος γραμματέας του Ρήγα Φεραίου, ο μετέπειτα καθηγητής Σταύρος Τσακυράκης. Τελειόφοιτος της Νομικής, μετά τη χούντα ο Τσακυράκης έφυγε στην Ιταλία. Επέστρεψε περί το 1981 και βρέθηκε στη Νομική, επελέγη από τον Αριστόβουλο Μάνεση. Σε μια συνομιλία του Τσακυράκη με τον βουλευτή του ΚΙΝΑΛ σήμερα Γιώργο Καμίνη, που συντόνιζα εγώ (δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Books’ Journal», τχ. Μαΐου 2018), ο Καμίνης «κάρφωσε» τον Τσακυράκη: «Ο Μάνεσης μας είχε ζητήσει ένα βιογραφικό. Ο Τσακυράκης δεν έγραφε τίποτα για τη σχέση του με τη δικτατορία – δεν θεώρησε σωστό ότι έπρεπε να πει πως είχε εμπλακεί σε αντιστασιακή δράση. Το έμαθε όμως ο Μάνεσης, πιθανόν από τον Νίκο Αλιβιζάτο, και τον ρώτησε, γιατί δεν γράφει τίποτα γι’ αυτό. «Δεν το θεωρώ συναφές», απάντησε ο Τσακυράκης, ο οποίος δεν επιδίωξε την εύνοια του αντιστασιακού. Ηταν μια πρακτική αξιοπρέπειας».

Και ο Τσακυράκης βεβαίωσε απλώς: «Δεν ήταν συναφές».