«Μάνα, γιατί με γέννησες;»

The Guardian

Toν περασμένο Φεβρουάριο, ένας 27χρονος Ινδός, ο Ράφαελ Σάμουελ, εξέφρασε την πρόθεσή του να μηνύσει τους γονείς του επειδή τον γέννησαν. «Δεν ήταν απόφασή μας να γεννηθούμε. Η ανθρώπινη ύπαρξη είναι εντελώς άσκοπη» είπε στο BBC. Ο Σάμουελ μού είπε πρόσφατα μέσω Skype ότι η ζωή του είναι καλή και αγαπά τους γονείς του. Ωστόσο, διαμαρτύρεται για κάτι πιο βασικό. Πιστεύει ότι είναι λάθος να φέρνουμε νέους ανθρώπους στον κόσμο χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Η φιλοσοφία που περιγράφει ο Σάμουελ ονομάζεται αντι-ναταλισμός. Η βασική της αρχή είναι απλή: ότι η ζωή, ακόμη και υπό τις καλύτερες περιστάσεις, δεν αποτελεί δώρο ή θαύμα, αλλά περισσότερο πρόβλημα και εξαναγκασμό. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, το ερώτημα αν πρέπει να έχεις παιδί δεν είναι απλώς προσωπική επιλογή, αλλά ηθική – και η σωστή απάντηση είναι πάντα όχι.

Από τότε που εκδήλωσε την πρόθεσή του, ο δικαστικός του αγώνας σημειώνει μηδενική πρόοδο. «Ενας δικαστής μου είπε ότι θα μου επιβληθεί πρόστιμο από το δικαστήριο επειδή θα έχω σπαταλήσει τον χρόνο τους» δηλώνει ο Σάμουελ. Ωστόσο, η συζήτηση έχει ξεκινήσει.

H αντίληψη ότι το να έχεις παιδιά είναι κακή ιδέα φαίνεται να κερδίζει έδαφος, αλλά χρησιμοποιείται περισσότερο στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής. Οι ακτιβιστές εκφράζουν την ανησυχία τους για τη γέννηση παιδιών σε έναν κόσμο που απειλείται από την αύξηση της στάθμης των θαλασσών και άλλες καταστροφές. Από την άλλη πλευρά, οι αντιναταλιστές πιστεύουν ότι η αναπαραγωγή ήταν και θα είναι πάντα λάθος λόγω αναπόφευκτων δεινών της ζωής. Το κοινό ανάμεσα στις δύο προαναφερθείσες ομάδες είναι ότι αμφότεροι επιδιώκουν την προσοχή βάσει μιας γενικευμένης απαισιοδοξίας αναφορικά με την κατάσταση που επικρατεί στην κοινωνία.

Το 2006, ο νοτιοαφρικανός φιλόσοφος Ντέιβιντ Μπέναταρ δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο «Καλύτερα να μην είχα υπάρξει ποτέ», το οποίο θεωρείται ότι εισήγαγε τον όρο του αντιναταλισμού. Χρησιμοποιώντας στίχους του Σοφοκλή καθώς και αποσπάσματα από τον Εκκλησιαστή, προσπάθησε να αποδείξει ότι η παραπάνω θεωρία υφίσταται εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Στη σύγχρονη, δε, ιστορία υπήρξαν κι άλλοι επιστήμονες που προειδοποίησαν για τους κινδύνους της πληθυσμιακής ανάπτυξης, με πιο γνωστό τον Τόμας Μάλθους.

Ο στόχος του αντιναταλισμού, σύμφωνα με τον Μπέναταρ, είναι να μειώσει τον ανθρώπινο πόνο. Εφόσον είναι δεδομένο ότι όλοι στη ζωή λίγο – πολύ υποφέρουμε, το να συμβάλλουμε ώστε να γεννηθεί ένας άνθρωπος αποτελεί «εγγύηση» ότι θα τον υποβάλλουμε στην ίδια επώδυνη διαδικασία. «Η ποιότητα ακόμη και της καλύτερης ζωής είναι πολύ κακή», ισχυρίζεται. «Αν και προφανώς είναι πολύ αργά για να αποτρέψουμε την ύπαρξή μας, υπάρχει χρόνος για να αποτρέψουμε την ύπαρξη μελλοντικών ανθρώπων».

Για τον Μπέναταρ και τους υποστηρικτές του, οι αξίες του αντιναταλισμού -δηλαδή η επιτακτική ανάγκη να αποφευχθεί ο πόνος – αφορούν όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά όλα τα έμβια όντα. Αυτό μας οδηγεί πιθανώς στο πιο απρόσμενο κομμάτι του κινήματος· δηλαδή, την άποψη ότι όχι μόνο οι άνθρωποι αλλά όλα τα έμβια όντα πρέπει να εξαφανιστούν από τη ζωή. Οπως γράφει ο Μπέναταρ, «θα ήταν καλύτερο αν οι άνθρωποι (και άλλα είδη) εξαφανίζονταν». Ως εκ τούτου, πολλοί – αλλά όχι όλοι – οι αντιναταλιστές είναι βίγκαν.

«Σε όλα τα στάδια της ανθρώπινης ιστορίας, η ζωή ήταν γεμάτη με αρκετά δυσάρεστα γεγονότα και πάντα οδηγούσε στον θάνατο» καταλήγει Μπέναταρ. Ισως οι αντιναταλιστές, λοιπόν, μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε ότι η αβεβαιότητα και ο πόνος αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της έμβιας ύπαρξης – ακόμη κι αν διαφωνούμε μαζί τους για το αν αξίζει.