«Επιδίωκαν προβοκάρισμα {LF}στο επεισόδιο {LF}με τον Τρούμαν»

Το μεζεδοπωλείο Ο Γύλος στο Αιγάλεω το επέλεξε ο ίδιος ο Δημήτρης Κουτσούμπας. «Τα Δυτικά είναι η εκλογική μου περιφέρεια και είναι και ωραίο ταβερνάκι» μου είπε με νόημα και δεν είχα λόγο να φέρω αντίρρηση. Γνωστό εξάλλου – για τους ρεπόρτερ – πως ο γενικός γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ, εκτός του ότι είναι φιλόμουσος, ξέρει και από στέκια. Λαϊκά. Το περιβάλλον εδώ βέβαια θα μπορούσε να καταχωριστεί ως πολιτικά «φιλικό». Η αφίσα «Ποτέ την Κυριακή» το επιβεβαιώνει. Το μαγαζί δεν δουλεύει Κυριακή. Ποτέ. Και όποιος κατάλαβε, κατάλαβε. Και το σχέδιο των εργατών στον τοίχο από το «1900» του Μπερτολούτσι επίσης.

Ο γραμματέας είναι Αγγλος στο ραντεβού μας. Μεσημέρι, καρδιά Δυτικών. Οι παρέες των τραπεζιών έξω σκουντιούνται στην άφιξή του. Επιλέγουμε την αίθουσα για να μιλήσουμε (μιλήσει) με ησυχία. «Κοτόπουλο γιατί πρέπει να προσέχω τη διατροφή μου» λέει ο Κουτσούμπας στον ιδιοκτήτη που μας σερβίρει τιμητικά αυτοπροσώπως και εμφανώς καλοδιάθετος. Νωρίτερα ο τελευταίος, πρώην τεχνικός στον Τύπο, μου έχει αποκαλύψει πως ο γραμματέας την προηγούμενη φορά που ήλθε στο μαγαζί – βράδυ – χόρεψε και τον «Απόκληρο» του Τσιτσάνη. Τώρα είναι μεσημέρι όμως, το πρόγραμμα ενός πολιτικού αρχηγού είναι φορτωμένο και αυτό καθορίζει και το λιγότερο εξωστρεφές κλίμα.

«Εδώ ευρύτερα είναι εργατικές λαϊκές γειτονιές. Εχουμε και υψηλό ποσοστό που επιδιώκουμε βέβαια να αυξήσουμε» μου λέει ο Κουτσούμπας και με οδηγεί στην πρώτη μου ερώτηση. Αν το ΚΚΕ κάνει αναλύσεις σύνθεσης των ταξικών και κοινωνικών στοιχείων ανά περιοχή. «Φυσικά. Μάλιστα ολοκληρώνεται μέχρι τέλος του χρόνου η μελέτη της ταξικής διάρθρωσης και η εξέλιξη της – εξετάζοντας το σήμερα – Αττικής. Και θα προχωρήσουμε για όλη τη χώρα. Είναι χρήσιμο εργαλείο για όλη τη δραστηριότητα του κόμματος και παράγεται από διατμηματική συνεργασία, πολλά τμήματα της ΚΕ συνεργάζονται. Βγάζεις και είδηση τώρα. Στο συνέδριο είχαμε πει πως μια τέτοια μελέτη πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το επόμενο, το 21ο δηλαδή, αφού πολλά πράγματα έχουν αλλάξει και λόγω κρίσης και λόγω αντικειμενικών συνθηκών. Εχουν μπει νέες τεχνολογικές και επιστημονικές εφαρμογές μέσα στην παραγωγή. Θέλει πολλή μελέτη, αλλά πάλι θα είμαστε πρωτοπόροι» απαντά ο Κουτσούμπας.

Εχουμε παραγγείλει και σκανάρει τον χώρο καθώς μιλάμε. Αυτό πιθανώς θα μεταβάλει και τη στρατηγική του κόμματος; επιμένω λίγο. «Η στρατηγική έχει να κάνει με προγράμματα, με στόχους. Το ότι ο καπιταλισμός δεν μπορεί να δώσει διέξοδο, αυτό δεν αλλάζει. Πρέπει να μελετάς για να δεις πώς θα κινηθείς. Αυτό δεν αλλάζει τη στρατηγική κατεύθυνση. Ποια είναι αυτή; Ο σοσιαλισμός. Να μην υπάρχει εκμετάλλευση από άνθρωπο σε άνθρωπο, να υπάρχει σχεδιασμός της οικονομίας. Από κει και πέρα πρέπει να δεις. Τώρα συζητώντας, ας πούμε, τις θέσεις για την πανελλαδική συνδιάσκεψη που ετοιμάζουμε για τους αυτοαπασχολουμένους των πόλεων, για εμάς είναι φυσικοί σύμμαχοι και τους θέλουμε στη διαδικασία κοινωνικής συμμαχίας για μια νέα κοινωνία. Εδώ μελετώντας είδαμε πως διάφορα στρώματα συρρικνώθηκαν, έχεις αλλαγές. Και όχι μόνο αυτές. Εχει φτάσει το 70% ή 80% του πληθυσμού να έχει πανεπιστημιακό πτυχίο. Ασχετα με το επίπεδο της πραγματικής μόρφωσης. Αρα έχουν προκύψει μια σειρά από ζητήματα. Ενα ακόμη: νέοι φτιάχνουν startup επιχειρήσεις. Αυτό δεν μπορείς να μην το μελετήσεις. Σε αυτόν τον χώρο είναι πολλοί από τον χώρο της υγείας. Αυτοαπασχολούμενοι. Εχει επεκταθεί η ιδιωτική υγεία ή η παιδεία. Εχεις πάρα πολλούς που οδηγούνται – νέοι – να φτιάξουν ένα ιατρείο κ.λπ. Οπότε πρέπει να το δεις. Αυτοί ούτε μεγάλοι καπιταλιστές είναι ούτε η ιστορία των startups θα πάει πολύ. Από τις οκτώ η μία θα επιζήσει. Νομίζω, στα “ΝΕΑ” το διάβαζα. Τους αγοράζουν συχνά μεγαλύτεροι. Αυτά είναι ζητήματα που δεν σου αλλάζουν τη στρατηγική αλλά την τακτική για να δουλέψεις, πρέπει να τα δεις».

Ο γενικός γραμματέας δεν τρώει. Μιλάει με ζήλο για τις θέσεις του κόμματος. Σιγοπίνει λίγο τσίπουρο, που έχει ζητήσει να μην έχει γλυκάνισο. Η συζήτησή μας παραμένει στα εργασιακά και τον ρωτώ για την πολυφορεμένη έννοια εσχάτως του πρεκαριάτου, μιας νέας θεώρησης για την εργατική τάξη (επισφαλής εργασία και άλλα). Αραγε μπορούν τα σημερινά σωματεία να καλύψουν ή να εμπνεύσουν τα νέα επαγγέλματα ή τις νέες μορφές τους;

Δουλειά στον Μητσοτάκη
για το Σαββατοκύριακο

«Δεν συμφωνούμε με αυτήν τη θεωρία γιατί έχει και άλλους σκοπούς. Αλλο το να δεις πώς δουλεύουν τα σωματεία, αλλά στην κατεύθυνση πάντα της εξασφάλισης της συμμετοχής. Οι συλλογικές διαδικασίες είναι αναντικατάστατες. Να λάβεις υπόψη πώς έχουν μεταβληθεί οι εργασιακές σχέσεις. Το σωματείο δεν μπορεί σήμερα να οργανώσει όπως παλιά τη δουλειά του αφού έχει πια καταργηθεί ο ενιαίος χώρος ή το σταθερό ωράριο. Το ζητούμενο είναι το ίδιο όμως: να κατοχυρώσω συνέλευση, να βλέπω τον εργαζόμενο στα μάτια κι εκεί να συζητήσουμε και να διαφωνήσουμε. Κάπου θα καταλήξουμε όμως. Η ουσία δεν φεύγει. Οχι αυτά τα χάλια που κάνουν οι εργατοπατέρες, που παίρνουν μια κάλπη σπίτι τους και κάνουν νοθεία. Και βγαίνει ο άλλος στην ΠΟΕΜ (σ.σ.: Ομοσπονδία Μετάλλου) και λέει, ρε παιδιά, εγώ δεν ψήφισα, ήμουν διακοπές. Και είχαν το όνομά του μέσα! Γι’ αυτό έδωσα ειδικό φάκελο με στοιχεία στον Μητσοτάκη. Εχουμε μαζέψει ως κόμμα πολλά στοιχεία. Και του είπα “οι δικοί σου σού λένε ψέματα. Πάρε αυτά που έχουμε καταθέσει, βάσει αυτών η Εισαγγελία ακύρωσε το συνέδριο της ΓΣΕΕ”». Τον ρωτάω: Τι σου απάντησε ο Μητσοτάκης; «Μου είπε, μου δίνεις δουλειά για το Σαββατοκύριακο».

Τους φαντάζομαι μαζί. Δύο κόσμοι. Τσουγκρίζουμε και πάμε σε άλλο θέμα που συζητήθηκε πολύ. Τις μπογιές διαδηλωτών στο άγαλμα του Τρούμαν κατά την επίσκεψη του Πομπέο. Ποια τα όρια της βίας; Εδώ είναι κάθετος. «Η βία ήταν εκ μέρους των αστυνομικών δυνάμεων. Περιφρουρούσαν το άγαλμά τους, το κουφάρι ενός εγκληματία που ευθύνεται για τις πυρηνικές βόμβες σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι. Εκτός από όλα τα άλλα που έκανε με το δόγμα Τρούμαν. Δεν λένε όλη την αλήθεια. Εγινε αυτή η συμβολική ενέργεια, δεν είχε όμως κανένα δικαίωμα η Αστυνομία να δώσει εντολή σε δέκα άτομα να μπουκάρουν μέσα στη διαδήλωση. Υπήρχαν όντως γυναικόπαιδα. Δείχνουν βέβαια έναν διαδηλωτή με κίνηση καράτε. Και βέβαια δείχνουν τα κλομπ των ΜΑΤ, και να χτυπάνε επίσης. Ουσιαστικά επιδίωκαν προβοκάρισμα. Πρέπει να ελεγχθούν. Δεν είναι η βία μιας κλωτσιάς, το βλέπουν απ’ τη μία μεριά. Να βλέπουμε το βασικό θέμα: την κρατική βία» απαντάει ο Κουτσούμπας.

Αυτές τις ημέρες επίσης επικρίθηκε ο γραμματέας από μια φωτογραφία. Αυτή που ποζάρει με τεράστιο πορτρέτο του Στάλιν (έργο του σοβιετικού ζωγράφου Βολκόφ) που έκανε δωρεά στο κόμμα ένας καθηγητής. Γελάει. «Ε, τι θα έκανα, δεν θα τον έκανα δεκτό; Είναι ανεκτίμητης αξίας πίνακας, όπως και ο δεύτερος με τον Λένιν. Πού θα πάει; Στο αρχείο της ΝΔ; Βρήκαν βέβαια διάφοροι την ευκαιρία να πουν τη γνωστή ιστορία που είπαν και με το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου, που εξισώνουν ναζισμό με κομμουνισμό ανιστόρητα». Τον ρωτώ γι’ αυτό. «Το ψήφισαν αυτό γιατί έχουν την άποψη – που συμφωνούμε – πως αυτό όλο δεν τελείωσε. Τα επιτελεία ανησυχούν. Το κομμουνιστικό κίνημα είναι γέννημα των αναγκών της ίδιας της ζωής. Το περίφημο που έχει ειπωθεί, πως ο καπιταλισμός γεννάει και τον νεκροθάφτη του, ισχύει απόλυτα. Και αυτό το ξέρουν. Οσο κι αν έχουν αντικομμουνιστική παιδεία, διαβάζουν τον μαρξισμό. Θα έλθουν οι μέρες που οι λαοί θα διεκδικήσουν να είναι αφέντες της ζωής τους, πατώντας και στην ιστορική πείρα, στα λάθη της πρώτης απόπειρας οικοδόμησης του σοσιαλισμού. Εχοντας αυτή την πείρα, δεν θα κάνουν τα ίδια λάθη».

Και με ένα ψήφισμα τι καταφέρνουν, αν η Ιστορία δεν ανακόπτεται, όπως λέει το ΚΚΕ; «Μα όλα αυτά χρησιμοποιούνται στην ιδεολογική και πολιτική δουλειά και στις συνειδήσεις των ανθρώπων» απαντά ο Κουτσούμπας και ακόμη δεν έχει ξεκινήσει να τρώει τίποτε, παρότι τα πιάτα είναι όλα εδώ. Πάντως, του θυμίζω, πως το ψήφισμα της ΕΕ δεν το υποστήριξαν όλοι οι έλληνες ευρωβουλευτές, ακόμη κι άλλων κομμάτων. «Εχει να κάνει με την ύπαρξη του κόμματος. Το 80% των Ελλήνων έζησε τον φασισμό και τον ναζισμό, τις επεμβάσεις από Βρετανούς, Αμερικανούς. Αρα όλα αυτά δεν είναι απλά μνήμες, έχουν μπει στη συνείδηση, στη σκέψη. Να σκεφτούμε πως για περίπου 30 χρόνια είχαν το κόμμα στην παρανομία, κάνανε εκτελέσεις, φυλακίσεις, εξορίες».

«Δεν θεωρούμε προδότη
την Ελένη Παπαδάκη»

Και το επόμενο θέμα είναι δύσκολο. Η απόφαση του Εθνικού Θεάτρου για μετονομασία σκηνής του σε «Ελένη Παπαδάκη», εκ της δολοφονηθείσας ηθοποιού, και η αντίδραση που είχε το ΣΕΗ (Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών). Μήπως το ΚΚΕ δεν μεταβάλλει τον τρόπο που βλέπει τα γεγονότα; Η αλήθεια είναι πως το ΚΚΕ προχωράει προσεκτικά στην έκδοση του Δοκιμίου Ιστορίας τόμο τόμο ανά ιστορική περίοδο, από την ίδρυση του ελληνικού κράτους.

«Αποφεύγω να κριτικάρω ανακοινώσεις μαζικών φορέων. Το πρόβλημα είναι πως για εμάς είναι λυμένο, δεν θεωρούμε προδότη την Παπαδάκη. Εξάλλου αμέσως βγήκε το κόμμα τότε, με τον πιο επίσημο τρόπο ο Zαχαριάδης, και το καταδίκασε. Κακώς έγινε αυτό. Πέρασαν, δε, από λαϊκό δικαστήριο οι θύτες και εκτελέστηκαν για την πράξη τους. Δεν υπήρχε αντίρρηση απ’ το κόμμα να υπάρχει προτομή της στο Εθνικό Θέατρο. Το νόημα του ΣΕΗ πάντως, νομίζω, ήταν ότι πρέπει να τιμηθούν κι άλλοι μεγάλοι ηθοποιοί. Για το κόμμα μας είναι ξεκάθαρο. Στο πλαίσιο της συκοφάντησης μας μπλέξανε πάλι. Ποτέ δεν βρήκαμε στο αρχείο του κόμματος, ωστόσο, στοιχείο για δωσιλογισμό – προδοσία της Παπαδάκη».

Ψωμί δεν πιάνει. Τρώει λίγα χόρτα και μανιτάρια. Δεν καπνίζει. Πίνει λίγο. Πώς είναι άραγε η ζωή ενός γραμματέα ΚΚ; Μιλάει με ξένους συντρόφους του; Τον θυμάμαι, πριν αναλάβει γενικός γραμματέας, υπεύθυνο διεθνών σχέσεων. Και διευθυντή του «Ριζοσπάστη». Μιλάει ξένες γλώσσες. Ιταλικά, μου λέει, είχε μάθει με τη μέθοδο Linguaphone. Μίλησε ευρωπροεκλογικά στη Ρώμη σε συγκέντρωση στα ιταλικά. «Τα έχω παρατήσει όμως, δεν μιλώ συχνά».

Προσφάτως το ΚΚΕ ηγήθηκε ξανά του συντονισμού κομμουνιστικών κομμάτων από παντού στη Σμύρνη. «Βγήκαν κοινές δράσεις γύρω από ζητήματα όπως η αλληλεγγύη σε λαούς που υποφέρουν, κινητοποιήσεις για το αμερικανικό εμπάργκο στην Κούβα, κοινές δράσεις για την ανάπτυξη της ιδεολογίας μας, με αφορμή επετείους, καταδίκη του αντικομμουνιστικού μνημονίου της ΕΕ. Συναντήσεις και διεθνείς και φόρα που θα γίνουν. Τώρα ετοιμάζουμε και ευρωπαϊκή συνάντηση στις Βρυξέλλες, όπου θα είμαι εισηγητής».

Αρα κινείται κάτι, σκέφτομαι φωναχτά. «Ναι, αλλά είναι πολύ αδύνατο ακόμη». Τον ρωτώ αν έπαιξε ρόλο η σοσιαλδημοκρατία στην υποχώρηση και αν το ΚΚΕ βλέπει ως μέρος της και τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ. «Ναι. Ο ΣΥΡΙΖΑ απλώς δεν ξεκίνησε ως σοσιαλδημοκρατία. Εξελίχθηκε. Από άποψη σύνθεσης μελών και Κοινοβουλευτικής Ομάδας είναι περίπου όλοι πρώην ΠΑΣΟΚ. Και κάποιοι που ήταν σε άλλους πολιτικούς χώρους, KKE Eσωτερικού, ΣΥΝ, είναι πλέον μειοψηφία. Ολο και πιο δεξιά» λέει με νόημα.

Αναπόφευκτα μετατοπιζόμαστε – τελειώνοντας – και στο Προσφυγικό. Τον ρωτώ για τις αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών. «Απαράδεκτα φαινόμενα. Εξηγούνται όμως αυτά. Είχαμε πει πως με τη Συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας και με το Δουβλίνο εγκλωβίζεται εδώ αυτός ο κόσμος. Οι δύο χώρες που κυρίως δεν έπρεπε να τα ψηφίσουν – Ιταλία και Ελλάδα ως χώρες υποδοχής – πήγαν και τα ψήφισαν. Με κίνδυνο και για τους ξεριζωμένους και για τους κατοίκους. Δεν είναι όλοι φασίστες αυτοί που αντιδρούν, ήμουν στη Χίο. 1.200 χωρούσε το εκεί hotspot και είχαν φτάσει τις 4.500. Σμπαραλιασμένοι άνθρωποι με τα παιδιά τους που τους είχαν χωρίσει με χαρτόνια για να μείνουν. Εχεις μια γιατρό εκεί για 4.500 ανθρώπους, το ίδιο με διερμηνείς, καθαριότητα, αστυνομικούς. Το θέμα θα επιδεινωθεί. Η ίδια η κυβέρνηση το λέει».

«Να πάνε στην ηπειρωτική Ελλάδα οι πρόσφυγες»

Το ΚΚΕ όμως τι λέει; «Μα να τελειώσει η ιστορία με τα νησιά. Δεν μπορεί η Μόρια να έχει 16.000 ξεριζωμένους. Και η Χίος, η Σάμος και όλα τα νησιά. Να πάνε στην ηπειρωτική Ελλάδα. Υπάρχουν χώροι που δεν θα επιβαρύνουν τις τοπικές κοινωνίες. Να γίνεται άμεσα η καταγραφή και να εξετάζεται η αίτηση για άσυλο. Να παίρνουν όσοι δικαιούνται. Να φεύγουν για άλλες χώρες προορισμού. Να λυθεί το ζήτημα. Για όσο καιρό είναι εδώ να ζουν σε ανθρώπινες συνθήκες. Ανοιχτά κέντρα, όχι κλειστά. Τα παιδιά τους να πηγαίνουν σχολείο. Και η προηγούμενη κυβέρνηση είχε ευθύνη. Η διαφορά είναι πως δεν είχε στελέχη που να λένε πως είναι ωραία να τρώνε χοιρινά έξω απ’ το hotspot προκαλώντας τους πεινασμένους. Πάντως όλες τις συμφωνίες τις υπογράψανε και οι του ΣΥΡΙΖΑ. Η λογική τους είναι πως αν είσαι καλό παιδί, θα είναι καλοί μαζί σου και οι εταίροι, πράγμα που δεν ισχύει αποδεδειγμένα πλέον» καταλήγει ο Κουτσούμπας και βάζει πάγο στο τσίπουρο, τσιμπώντας και λίγο καλοψημένο κοτόπουλο.