Οπλα, μπίζνες και συμπάθεια

Οι φιλοφρονήσεις και τα χαμόγελα δεν έλειψαν χθες στον Λευκό Οίκο. Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τόνιζαν σε κάθε ευκαιρία τη «φιλία» τους και τα θερμά αισθήματα του ενός προς τον άλλον. Πίσω από κλειστές πόρτες συζητήθηκαν όλα τα ζητήματα που βαραίνουν τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας, δεν βρέθηκαν όμως και όλες οι λύσεις. Επιβεβαιώθηκαν έτσι οι εκτιμήσεις των αναλυτών πως η προσωπική σχέση των δύο προέδρων παίζει αυτή τη στιγμή τον σημαντικότερο ρόλο στις διμερείς επαφές.

Ο πρόεδρος Τραμπ ανέφερε πως εκείνος και ο τούρκος ομόλογός του Ερντογάν μίλησαν για το πρόγραμμα παραγωγής των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35 με Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές, και συγκεκριμένα για την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα παραγωγής λόγω της αγοράς από την Αγκυρα του ρωσικού αμυντικού συστήματος των S-400. Στη συνάντηση στον Λευκό Οίκο παρέστησαν εκτός από τον Ερντογάν και πέντε Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο και ο υπουργός Εμπορίου Γουίλμπερ Ρος. Ο Τραμπ απάντησε σε δημοσιογράφο που τον ρώτησε σχετικά: «Γι’ αυτό είμαστε εδώ, το συζητάμε με τους θαυμάσιους γερουσιαστές μας. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις. Κάτι θα καταφέρουμε. Προβλέπω ότι κάτι θα βρούμε» είπε ο αμερικανός πρόεδρος. Λίγο αργότερα στη συνέντευξη Τύπου, αφού τόνισε πως είναι «θαυμαστής του προέδρου Ερντογάν», τον επαίνεσε επειδή η χώρα του αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες, που βρίσκονται κοντά στο 2% του ΑΕΠ, όπως προβλέπεται, λέγοντας με έμφαση: «Αλλες χώρες δεν κάνουν αυτό που πρέπει», υπονοώντας τη Γερμανία. Χαρακτήρισε «κλειδί» το πρόγραμμα αμυντικών δαπανών της Τουρκίας, ανέφερε πως η απόκτηση του ρωσικού συστήματος S-400 αποτελεί σοβαρή πρόκληση και ελπίζει να επιλυθεί στο μέλλον, ενώ τόνισε πως οι δύο πλευρές εργάζονται στην κατεύθυνση μιας εμπορικής συμφωνίας ύψους 100 δισ. δολαρίων, δηλαδή τετραπλάσιας από τη σημερινή. «Αισθάνομαι μεγάλη οικειότητα μαζί σας» κατέληξε. «Να συνεχίσουμε να βρίσκουμε κοινά».

Ο τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε εκτενώς στην τουρκική στρατιωτική επιχείρηση στη Βόρεια Συρία, καταφερόμενος εναντίον των κούρδων μαχητών που ήταν σύμμαχοι των Αμερικανών και χαρακτηρίζοντάς τους «τρομοκράτες». Αναφέρθηκε επίσης στην πρόσφατη αναγνώριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Γενοκτονίας των Αρμενίων, λέγοντας πως «κάποιοι ενοχλούνται από τις καλές μας σχέσεις και παραπληροφορούν. Χρησιμοποιούνται ιστορικές αναφορές για να δυναμιτίσουν τη σχέση μας. Οσα συνέβησαν πριν από 140 χρόνια πρέπει να αφορούν ιστορικούς και όχι πολιτικούς» είπε καλώντας τη Γερουσία να μην επικυρώσει την απόφαση. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είπε ότι «είναι απαράδεκτο να ζει στις ΗΠΑ ο Φετουλάχ Γκιουλέν», ενώ καταφέρθηκε και εναντίον της ΕΕ, λέγοντας πως, παρότι η χώρα του φροντίζει 4 εκατ. πρόσφυγες, η Ευρώπη έχει στείλει μόνο 3 δισ. ευρώ, «παρά τις υποσχέσεις για περισσότερα». Κατέληξε λέγοντας πως ελπίζει να ξεπεραστούν τα προβλήματα για τα μαχητικά F-35. «Ο καλός μου φίλος Τραμπ κατάλαβε ότι πρέπει να διορθωθεί η αδικία που έγινε εις βάρος μας όταν θέλαμε να αγοράσουμε τους πυραύλους Πάτριοτ» είπε. «Στο μέλλον, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, θα μπορούμε να τους αποκτήσουμε».

Ο Τραμπ δήλωσε πως ο πρόεδρος Ερντογάν είναι πολύ απογοητευμένος από την πρόσφατη γαλλική ανακοίνωση σχετικά με το ΝΑΤΟ. Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είπε πως το ΝΑΤΟ «είναι εγκεφαλικά νεκρό», αναφερόμενος στην έλλειψη συντονισμού και στις απρόβλεπτες κινήσεις των ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ, ενώ εξέφρασε αμφιβολίες για το δόγμα ασφαλείας του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Ο Μακρόν διερωτήθηκε ανοιχτά αν έχει μέλλον το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ που αναφέρεται στη στρατιωτική αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της Συμμαχίας, αν κάποιο από αυτά δεχτεί επίθεση. «Αν το καθεστώς του Μπασάρ αλ Ασαντ αποφασίσει να ανταπαντήσει στην Τουρκία, εμείς θα εμπλακούμε; Είναι ένα εύλογο ερώτημα» είχε δηλώσει σε συνέντευξη που παραχώρησε στο «Economist». «Νομίζω ότι η δήλωση ενόχλησε ιδιαίτερα τον πρόεδρο Ερντογάν, όπως και πολλούς άλλους» είπε ο Τραμπ, χωρίς όμως να διευκρινίσει σε ποιους «άλλους» αναφερόταν. Κάποια στιγμή ο Τραμπ ανέφερε πως η Ευρώπη θα πρέπει να παρέμβει και να δεχθεί περισσότερους πρόσφυγες.

Ο υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας Μπεράτ Αλμπαϊράκ δήλωσε πως η τουρκική αντιπροσωπεία είχε εποικοδομητικές συνομιλίες με αμερικανικούς αξιωματούχους. «Συνοδέψαμε τον πρόεδρό μας στην Ουάσιγκτον, μια επίσκεψη πολύ σημαντική για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις» ανέφερε. «Πήραμε μέρος σε συναντήσεις που ήταν πολύ αποδοτικές για τη συνεργασία των δύο χωρών μας».

Ο αμερικανός υπουργός Αμυνας Μαρκ Εσπερ δήλωσε πως είναι πολύ σημαντικό «να επιστρέψει στην οικογένεια» η Τουρκία καθώς επανέλαβε προειδοποιήσεις ότι η Αγκυρα φαίνεται να απομακρύνεται από τον πυρήνα του ΝΑΤΟ με την εξοπλιστική συμφωνία που έχει κάνει με τη Ρωσία και την εισβολή στη Συρία. «Χρειαζόμαστε την Τουρκία πίσω. Είναι μια χώρα που αποτελεί καλό σύμμαχο επί πολλά χρόνια, από την εποχή που πολέμησε στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο της Κορέας έως την παρουσία της δίπλα μας στο Αφγανιστάν» είπε ο Εσπερ μιλώντας σε δημοσιογράφους. «Αρα χρειάζεται να συνεχίσουμε να οικοδομούμε δεσμούς, ιδιαίτερα σε στρατιωτικό επίπεδο, για να εξασφαλίσουμε ότι έχουμε μια ισχυρή σχέση, χάρη στην οποία θα μπορέσουμε να επιβιώσουμε αυτήν τη δύσκολη περίοδο».

Νωρίτερα, έξω από τον Λευκό Οίκο είχαν συγκεντρωθεί διαδηλωτές που φώναζαν συνθήματα κατά του Ερντογάν. Οι συγκεντρωμένοι κάλεσαν τον Τραμπ να προστατεύσει τους Κούρδους που απειλούνται από τις τουρκικές επιχειρήσεις στη Βόρεια Συρία. Κάποιοι κρατούσαν κουρδικές σημαίες, ενώ σε ένα πλακάτ είχαν γράψει: «Η Αμερική στέκει στο πλευρό σας, κούρδοι σύμμαχοι». Στο ξενοδοχείο όπου διαμένει ο τούρκος πρόεδρος, εμφανίστηκε με προτζέκτορα η φωτογραφία του με το μήνυμα «Ο Ερντογάν κοιμάται εδώ, 864 μωρά κοιμούνται στις φυλακές του», ενώ τοιχοκόλλησαν και το μήνυμα «Ο μεγαλύτερος διώκτης των δημοσιογράφων κοιμάται εδώ».