Πόσο μακριά είναι {LF}η επενδυτική βαθμίδα

Η ανάκτηση επενδυτικής βαθμίδας για τα ελληνικά ομόλογα αποτελεί το ιερό δισκοπότηρο της κυβέρνησης στο πεδίο της οικονομίας. «Εχω δεσμευθεί στον εαυτό μου η Ελλάδα να αποκτήσει επενδυτική βαθμίδα σε διάστημα 18 μηνών» δήλωνε τον περασμένο Φεβρουάριο (στο CNBC) ο σημερινός πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Στην ερώτηση αν είναι εύκολο να επιτευχθεί ο στόχος, κανένας σοβαρός οικονομικός παράγοντας δεν θα απαντήσει καταφατικά. Στην ερώτηση αν είναι ακατόρθωτο να ανακτηθεί η επενδυτική βαθμίδα μέσα στο 2020, κανείς δεν θα βάλει το χέρι του στο Ευαγγέλιο. Είναι κοινός τόπος όμως πως ο δρόμος που οδηγεί στις πύλες του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ περνά από δύσκολες αποφάσεις και προϋποθέτει ταχύτητα και αποτελεσματικότητα σε όλες τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η ελληνική κυβέρνηση έναντι των εταίρων στην ευρωζώνη και στις αγορές. Ο πήχης έχει μπει ψηλά.

Ρωτήσαμε τον επικεφαλής του Τμήματος Αξιολόγησης της DBRS Morningstar, Nichola James, πόσο χρόνο θα απαιτήσει η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. «Εξαρτάται από την ταχύτητα της προόδου σε πολλά μέτωπα» μας είπε και όταν τέθηκε με ερωτηματικό η λίστα των απαιτούμενων μετώπων που θα πρέπει να καλυφθούν αποδείχθηκε μεγάλη και δύσκολη. «Η συνέχιση των υφιστάμενων πολιτικών, κυρίως η διατήρηση των πρωτογενών πλεονασμάτων» ξεκινά την απαρίθμηση ο N. James, για να προσθέσει πως κατά την εκτίμηση της DBRS παράγοντες που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν αναβάθμιση περιλαμβάνουν «συνέχιση της εφαρμογής δημοσιονομικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για τη στήριξη των μελλοντικών ρυθμών ανάπτυξης, συμμόρφωση με το πλαίσιο της μεταμνημονιακής εποπτείας, περαιτέρω βήματα σταθεροποίησης της πρόσβασης στις αγορές ομολόγων, συνέχιση της βελτίωσης της υγείας του τραπεζικού συστήματος»…

Η τελευταία παράμετρος, αυτή της βελτίωσης της υγείας του τραπεζικού συστήματος, συνιστά ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση κατά τις εκτιμήσεις των αναλυτών. Με τα κόκκινα δάνεια να παραμένουν στην κορυφή της πυραμίδας της ΕΕ, κοντά στα 75 δισ. ευρώ ή στο 43,6% των συνολικών δανείων, η κυβέρνηση έχει ήδη αποσπάσει την έγκριση της ευρωπαϊκής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού για την υλοποίηση του σχεδίου «Ηρακλής», ενός φιλόδοξου πλάνου μέσω του οποίου τα κόκκινα δάνεια θα μπορούσαν να μειωθούν δραστικά. Το σχετικό νομοσχέδιο σχεδιάζεται να ψηφιστεί έως το τέλος του έτους, αλλά ακόμα και εάν διασφαλιστεί η απρόσκοπτη και ταχεία εφαρμογή του, οι τράπεζες δεν μπορούν να αποφύγουν ένα μπαράζ πλειστηριασμών ακινήτων το 2020, και οι πλειστηριασμοί έχουν πολιτικό κόστος. Δεν είναι όμως αυτή η μεγαλύτερη πρόκληση κατά την εκτίμηση εκπροσώπων των οίκων αξιολόγησης οι οποίοι μέχρι τώρα κρατούν σε απόσταση το διαβατήριο για την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα.

ΤΟ ΜΕΙΓΜΑ. Ο N. James θέτει σε πρώτο πλάνο στην παρούσα φάση τη διαμόρφωση του κατάλληλου μείγματος δημοσιονομικής πολιτικής, το οποίο θα είναι ταυτόχρονα φιλικό προς την ανάπτυξη και κοινωνικά συνεκτικό, διασφαλίζοντας την ίδια ώρα τα πρωτογενή πλεονάσματα τα οποία έχουν συμφωνηθεί με τους εταίρους. Δύσκολη εξίσωση, εκτός και εάν επιβεβαιωθούν οι στόχοι για μείωση των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων σε σχετικά σύντομο χρονικό ορίζοντα.

Μέχρι σήμερα η βαθμολογία των επιδόσεων της ελληνικής κυβέρνησης στο πεδίο της οικονομίας είναι θετική από τους οίκους αξιολόγησης, τις αγορές, τους θεσμούς και το ΔΝΤ. Η απόσταση όμως που χωρίζει την Ελλάδα από την επενδυτική βαθμίδα παραμένει στα τρία σκαλοπάτια και στο ιδανικό σενάριο κάθε «σκαλί» απαιτεί τουλάχιστον έξι μήνες σκληρής δουλειάς. Εκτός και εάν στη λίστα των εγκεκριμένων οίκων αξιολόγησης (DBRS, Fitch, Moody’s, Standard and Poor’s)  από την ΕΚΤ προστεθεί και ο γερμανικός οίκος Scope. Στην κλίμακα αξιολόγησης της Scope η επενδυτική βαθμίδα απέχει δύο σκαλοπάτια και πηγές με γνώση των διεργασιών μεταφέρουν την εκτίμηση στελεχών της σύμφωνα με την οποία θα είναι επιλέξιμη από την ΕΚΤ εντός του 2020. Και πάλι όμως η επενδυτική βαθμίδα θέλει δουλειά πολλή.