Καταλωνία, Ισπανία και Ευρώπη είναι καλύτερα μαζί

Πάνω απ’ όλα, η Ευρώπη είναι ελευθερία, ειρήνη και πρόοδος. Πρέπει να προχωρήσουμε με αυτές τις αξίες και να κάνουμε την Ευρώπη παράδειγμα ενσωμάτωσης και κοινωνικής δικαιοσύνης που προστατεύει τους πολίτες της. Η Ευρώπη που οραματιζόμαστε, η Ευρώπη που χρειαζόμαστε, η Ευρώπη που οικοδομούμε βασίζεται στη δημοκρατική σταθερότητα μέσα στις χώρες – μέλη και δεν μπορεί να δεχθεί τη μονομερή παραβίαση της ακεραιότητάς της. Η Ευρώπη που θαυμάζουμε φτιάχθηκε πάνω στην αρχή των επικαλυπτόμενων ταυτοτήτων και της ισότητας για όλους τους πολίτες καθώς και την απόρριψη των εθνικιστικών ιδεολογιών και του εξτρεμισμού.

Γι’ αυτόν τον λόγο, η αποσχιστική πρόκληση στην Καταλωνία, μια σύλληψη εναντίον και εκτός του συνταγματικού πλαισίου της Ισπανίας, που δεν δίνει βήμα στην πλειοψηφία των Καταλανών οι οποίοι τάσσονται εναντίον της ανεξαρτησίας, αποτελεί πρόκληση για την Ευρώπη και τους Ευρωπαίους. Η διάσωση αυτών των αξιών στην Καταλωνία σήμερα σημαίνει την προστασία της ανοιχτής και δημοκρατικής Ευρώπης την οποία εκπροσωπούμε.

Η Ισπανία ασπάσθηκε αυτές τις αξίες το 1978, όταν συνέταξε και επικύρωσε ένα πλήρως δημοκρατικό Σύνταγμα. Αυτό το ιστορικό έγγραφο επικυρώθηκε από το 88% των πολιτών σε δημοψήφισμα. Στην Καταλωνία, η υποστήριξη και η συμμετοχή ήταν ακόμα υψηλότερες: το 90,5% των Καταλανών στήριξε το νέο Σύνταγμα.

Ετσι η Ισπανία βγήκε από τη μακρά σκιά της δικτατορίας και έθεσε τα θεμέλια για ένα κράτος βασισμένο στους κανόνες δικαίου, που σήμερα μπορεί να συγκριθεί με τις παλιές δημοκρατίες της Δυτικής Ευρώπης. Οι ατομικές ελευθερίες, για τις οποίες έδωσαν μάχες Ισπανοί διαφορετικών ιδεολογιών και προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων πολλών Καταλανών, αποκαταστάθηκαν. Και το Σύνταγμα του 1978 παρείχε μια καινοτόμο και προοδευτική απάντηση στην εδαφική ποικιλία της Ισπανίας, αντιμετωπίζοντάς την ως πλεονέκτημα άξιο αναγνώρισης. Σχεδόν 40 χρόνια μετά, ο Δημοκρατικός Δείκτης, που εκδίδεται από το «Economist», αναγνωρίζει την Ισπανία ως μία από τις 20 πλήρεις δημοκρατίες του κόσμου μας.

Η σύγχρονη Ισπανία είναι η δεύτερη πιο αποκεντρωμένη χώρα στην Ευρώπη και η Καταλωνία απολαμβάνει από τα υψηλότερα επίπεδα περιφερειακής αυτοδιοίκησης στην ήπειρο, καθώς έχουν παραχωρηθεί ευρείες εξουσίες σε κρίσιμους τομείς όπως η υγεία, η παιδεία, τα ΜΜΕ και οι φυλακές.

Σήμερα, όμως, η Καταλωνία δεν συνδέεται μόνο με το πνεύμα δημιουργίας και πρωτοβουλιών αλλά και με μια βαθιά κρίση, που προκλήθηκε από τη μονομερή παραβίαση της ισπανικής συνταγματικής τάξης εκ μέρους των αυτονομιστών ηγετών της περιοχής το φθινόπωρο του 2017. Οι ηγέτες της Καταλωνίας παραβίασαν όλες τις αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου, υιοθέτησαν αντισυνταγματικούς νόμους «αποχώρησης» από το ισπανικό κράτος, διενήργησαν παράνομο δημοψήφισμα και ανακήρυξαν μια δήθεν Καταλανική Δημοκρατία.

Κανένα κράτος δεν θα επέτρεπε τη μονομερή απόσχιση μιας περιοχής που αποτελεί κομμάτι της συνταγματικής τάξης. Και κανένας δημοκράτης δεν μπορεί να υποστηρίξει το μονοπάτι που ακολούθησαν οι αποσχιστές ηγέτες, οι οποίοι κέρδισαν λιγότερο από το 48% των ψήφων στις περιφερειακές εκλογές. Η δόλια απόπειρα ανεξαρτησίας αναζωπύρωσε τα πάθη και, με τη βοήθεια της διασποράς ψευδών ειδήσεων, δημιούργησε μια βαθιά αίσθηση αδικίας και αντιπαράθεσης με την υπόλοιπη Ισπανία. Πού ήταν η φωνή και η ψήφος αυτών των Καταλανών, της πλειοψηφίας, που αντιτίθενται στην ανεξαρτησία; Πού ήταν η φωνή αυτών των Ισπανών που παρακολουθούσαν, προβληματισμένοι, την παραβίαση των συνταγματικών τους εγγυήσεων;

Η κυβέρνησή μου αγωνίστηκε για την επέκταση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών. Διεθνείς οργανισμοί έχουν αναγνωρίσει τα υψηλά στάνταρ που έχουμε σε θέματα όπως η ισότητα των φύλων. Συνεπώς δεν θα δεχθούμε ποτέ ακόμα και τον μικρότερο περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης. Ο πρόεδρος της Generalitat (τοπικής κυβέρνησης) της Καταλωνίας τάσσεται αναφανδόν υπέρ της απόσχισης, όμως δεν εμποδίστηκε να εκφράσει ελεύθερα τις απόψεις του ούτε του απαγορεύθηκε να τις υπερασπισθεί δημόσια, παρά τη ζημιά που έχει προκαλέσει στην ειρηνική συνύπαρξη στην Καταλωνία.

Το ίδιο ισχύει για τα τοπικά συμβούλια, τοπικές κυβερνήσεις και οργανώσεις που στηρίζουν την ανεξαρτησία. Μπορούν να εκφράζουν τις απόψεις τους όπως θέλουν, αρκεί να μη στηρίζουν και ενθαρρύνουν εγκληματικές ενέργειες. Ολοι οι Ισπανοί είναι ίσοι μπροστά στον νόμο και το Σύνταγμα και η δημοκρατία είναι αδιαχώριστες πραγματικότητες.

Βάσει του κράτους δικαίου της Ισπανίας, η δικαστική εξουσία είναι πλήρως ανεξάρτητη. Η κυβέρνηση σέβεται και συμμορφώνεται με όλες τις δικαστικές αποφάσεις. Αυτό περιλαμβάνει την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου εναντίον εννέα αποσχιστών ηγετών που κατηγορήθηκαν για τις παράνομες πράξεις που έκαναν το φθινόπωρο του 2017. Σε αυτή την περίπτωση, το Δικαστήριο έδρασε με μεγάλη διαφάνεια: όλη η διαδικασία μεταδόθηκε τηλεοπτικά.

Οι αντιδράσεις στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ήταν πολλές και διαφορετικές: κάποιοι πίστευαν πως ήταν πολύ επιεικής καθώς επέβαλλε ποινές φυλάκισης μεταξύ 9 και 13 ετών, άλλοι οργάνωσαν διαδηλώσεις εναντίον της ετυμηγορίας. Κάποιοι διαδηλωτές ήταν ειρηνικοί, άλλοι κατέφυγαν σε ακραία βία.

Τα δικαιώματα της διαμαρτυρίας και της απεργίας είναι βασικοί πυλώνες της δημοκρατίας μας και σέβομαι πλήρως τους καταλανούς πολίτες που τα εξάσκησαν ειρηνικά. Ομως οι οργανωμένες και σκόπιμες πράξεις βίας που σημειώθηκαν σε όλη την Καταλωνία τις τελευταίες εβδομάδες είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.

Η παράνομη προσπάθεια για την ανεξαρτησία της Καταλωνίας ακολούθησε έναν δρόμο γνώριμο στη σημερινή Ευρώπη. Οδηγεί μέσα από ένα δίκτυο ψεμάτων, από πληθώρα fake news και ψευδών μηνυμάτων και έχει στόχο να ενεργοποιήσει ακροδεξιούς εξτρεμιστές και εχθρούς της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης. Είναι ο ίδιος δρόμος που ακολουθούν και σε άλλες χώρες εκείνοι που διχάζουν κοινωνίες εκμεταλλευόμενοι την αντιδραστική ρητορική για να ενθαρρύνουν την πόλωση και την αντιπαράθεση.

Πρόσφατα, οι ηγέτες αυτού του κινήματος, όπως ο πρόεδρος της κύριας αποσχιστικής ένωσης, δήλωσαν ότι η βία ίσως είναι αναγκαία για να λάβει μεγαλύτερη προβολή ο σκοπός τους. Ομως, εάν μάθαμε κάτι από την οδυνηρή και αιματηρή ιστορία της Ευρώπης, είναι ότι καμία πολιτική φιλοδοξία δεν μπορεί να δικαιολογήσει την καταφυγή στη βία και ακόμα περισσότερο στην υιοθέτηση της βίας ως πολιτικού εργαλείου.

Η κυβέρνησή μου έχει απαντήσει σε αυτή την πρόκληση αναλογικά και με έλεγχο. Πιστεύω ότι η αυτοσυγκράτηση αποτελεί τη δύναμή μας. Αντιδράσαμε με ταχύτητα για να αποκαταστήσουμε την ειρήνη και τη σταθερότητα για τους καταλανούς πολίτες, η πλειοψηφία των οποίων απορρίπτει το σημερινό ασταθές αδιέξοδο. Δράσαμε με σύνεση για να περιορίσουμε στο ελάχιστο τον κίνδυνο που προκύπτει σε στιγμές έντασης. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε τις παραδειγματικές προσπάθειες και το θάρρος της καταλανικής αστυνομίας, με την υποστήριξη της εθνικής αστυνομίας, στη διατήρηση της τάξης.

Είναι παράδοξο να βλέπουμε τον πρόεδρο της τοπικής κυβέρνησης της Καταλωνίας να δικαιολογεί τη βία, ενώ κατηγορεί τις αστυνομικές δυνάμεις που πράττουν το καθήκον τους. Επίσης είναι σοβαρό λάθος. Του ζητώ να καταδικάσει τη βία ξεκάθαρα και να ξεκινήσει διάλογο με τον καταλανικό λαό που δεν επιθυμεί ανεξαρτησία και με εκείνα τα κόμματα που δεν τάσσονται υπέρ της απόσχισης. Πρέπει να ξεκινήσει να δρα ως πρόεδρος όλων των Καταλανών και όχι μόνον εκείνων με τους οποίους μοιράζεται κοινά πολιτικά πιστεύω.

Δεν θα επιτρέψω άλλο ακραίο εθνικιστικό ξέσπασμα, που να φουντώνει από ψεύτικες ειδήσεις, με στόχο να υπονομεύσει την επιτυχία της ισπανικής δημοκρατίας, για την οποία τόσο σκληρά έχουν δουλέψει οι πολίτες και οι θεσμοί μας. Στη συζήτηση για το μέλλον της Καταλωνίας, στην ατζέντα βρίσκεται μόνο η συνύπαρξη των Καταλανών και της κοινωνίας, όχι η ανεξαρτησία. Αυτή είναι η κύρια πρόκληση που αντιμετωπίζουμε: να εξασφαλίσουμε πως όλοι κατανοούν και αποδέχονται ότι ένα μονομερές μονοπάτι προς την ανεξαρτησία αποτελεί άμεση σύγκρουση με τις ουσιώδεις δημοκρατικές αρχές.

Αυτή τη στιγμή, η αυτοσυγκράτηση και η μετριοπάθεια χρειάζονται. Θα δράσουμε με όλη την αποφασιστικότητα που χρειάζεται για να υπερασπισθούμε την ειρηνική συνύπαρξη, αλλά και με την ευφυΐα για να αναγνωρίσουμε πως έχουμε μπροστά μας την ευκαιρία να ξεκινήσουμε ένα καινούργιο κεφάλαιο. Ποτέ δεν απέφυγα τον διάλογο εάν και τα δύο κόμματα είναι διατεθειμένα να δράσουν μέσα στο πλαίσιο του Συντάγματος και του νόμου. Δεν θέλω να είμαι ένας διχαστικός ηγέτης. Δουλειά μου είναι να υπηρετώ όλους τους Ισπανούς ίσα.

Υπάρχουν διαφορετικές περιοχές διαλόγου να διερευνηθούν εάν οι αποσχιστές ηγέτες εγκαταλείψουν το μονομερές μονοπάτι τους. Μπορούμε να μιλάμε και να ακούμε ο ένας τον άλλον χωρίς απειλές ή υποτίμηση. Γνωρίζω ότι υπάρχουν ανοιχτές πληγές, πόνος και αγωνία. Ομως, παρ’ όλα αυτά, υπάρχει μια ευκαιρία για ελπίδα, αναγνώριση όλων όσα έχουμε επιτύχει μαζί, και σκέψεις για το τι μπορούμε να κάνουμε μαζί ώστε να βελτιώσουμε την ευημερία όλων των πολιτών μας. Για να συμβεί αυτό, όμως, οι αυτονομιστές ηγέτες θα πρέπει να επιστρέψουν στο πλαίσιο του Συντάγματος και να σεβασθούν το κράτος δικαίου.

Η κυβέρνησή μου έχει θέσει την Ισπανία στην εμπροσθοφυλακή του σχεδίου για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, καθώς και στο μέτωπο του αγώνα εναντίον των μεγαλύτερων παγκόσμιων προκλήσεων. Είμαστε αφοσιωμένοι στην ενίσχυση και επέκταση των δικαιωμάτων και ελευθεριών καθώς και στον αγώνα εναντίον της ανισότητας. Αυτοί οι στόχοι υπερβαίνουν ένα εθνικιστικό όραμα και χρειαζόμαστε την Καταλωνία και την καταλανική κοινωνία να μας βοηθήσουν να το επιτύχουμε.

Ο Πέδρο Σάντσεθ είναι πρωθυπουργός της Ισπανίας