3+1 κόμματα σε ρυθμούς συνεδρίου

Στη Βρετανία, κάθε πολιτική σεζόν ξεκινάει με την περίοδο των συνεδρίων. Σε διάστημα τριών εβδομάδων, από τον Σεπτέμβριο έως τον Οκτώβριο, τα μεγάλα κόμματα μαζεύουν δυνάμεις και συνέδρους και ετοιμάζονται για τις μεγάλες μάχες – όχι με τους αντιπάλους, αλλά με τους συντρόφους τους. Λίγο η βρετανική κουλτούρα που επιτρέπει τέτοιου είδους ενδοοικογενειακές διαμάχες και λίγο η πραγματική κριτική που ακούγεται προς την πλευρά της εκάστοτε ηγεσίας εγείρουν το ενδιαφέρον των οπαδών της πολιτικής αντιπαράθεσης. Και κάπως έτσι, τα ετήσια συνέδρια αναδεικνύουν τις μεγάλες ρωγμές ανάμεσα σε διαφορές εσωκομματικές πλευρές. Και άλλες φορές δίνουν το έναυσμα για μια καλή χρονιά για το κόμμα.

Στην Ελλάδα, πάλι, συνέδρια έρχονται και φεύγουν, κάθε χρόνο και με λιγότερο ενδιαφέρον. Κόμματα φτιάχτηκαν και σκορπίστηκαν, κέρδισαν και έχασαν, άλλαξαν αρχηγό για να σουλουπωθούν, και πολλές φορές απαξίωσαν τις αποφάσεις που είχαν πάρει λίγο καιρό νωρίτερα, κάτω από τις ιαχές μερικών χιλιάδων κόσμου που ενίοτε θύμιζε περισσότερο κομματικό στρατό. Οι παλιοί θυμούνται πως το τελευταίο συνέδριο με ουσιαστικό διακύβευμα έγινε το μακρινό 1996, όταν λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, ο Κώστας Σημίτης ξεκαθάρισε ότι για να παραμείνει πρωθυπουργός θα πρέπει να είναι και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Και οι νεότεροι, παρότι αναγνωρίζουν τη διαφορά, «δείχνουν» δύο ακόμα. Το 6ο Συνέδριο του ΣΥΝ, το 2010, που στην ουσία διαμόρφωσε τον ΣΥΡΙΖΑ που πέντε χρόνια αργότερα θα ερχόταν για πρώτη φορά στην εξουσία, και το ιδρυτικό συνέδριο του Κινήματος Αλλαγής, του μοναδικού φορέα της Κεντροαριστεράς που φτιάχτηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης και σήμερα βρίσκεται εντός Κοινοβουλίου.

Εν αρχή ην το ΠΑΣΟΚ

Ισως εθιμοτυπικά είναι πολύ ταιριαστό που το κόμμα το οποίο ανοίγει τον φετινό χορό των συνεδρίων είναι το ΠΑΣΟΚ. Οχι το Κίνημα Αλλαγής, αλλά η πιο παραδοσιακή του συνιστώσα, αυτή που στην πραγματικότητα χρειάζεται λίγο χρόνο παραπάνω για να δεχθεί τη νέα κατάσταση που επικρατεί στον κεντροαριστερό χώρο. Και αυτή η δυσκολία αποδοχής του νέου status quo ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και στο Κίνημα Αλλαγής είναι το βασικό πολιτικό αντεπιχείρημα στην πρόταση της Φώφης Γεννηματά για αναμόρφωση του καταστατικού του κόμματος, ώστε να αντικατοπτρίζει τα δεδομένα που έχουν αποφασιστεί στον χώρο. Οχι βέβαια πως ακούγεται πολύ. Οπως σε κάθε πασοκική διαδικασία που σέβεται τον εαυτό της, τα ζητήματα τα οποία έχουν τεθεί είναι κατά κύριο λόγο διαδικαστικά, που ανάγονται στη σφαίρα της πολιτικής μόνο όταν γίνονται ζητήματα «εσωκομματικής δημοκρατίας». Ολες οι πλευρές αναγνωρίζουν, άλλωστε, πως το κόμμα έχει παράδοση σε κάτι τέτοια καθώς, επί εποχής Ανδρέα, από το πρώτο έως το δεύτερο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ μεσολάβησαν έξι ολόκληρα χρόνια. Πλέον το ΠΑΣΟΚ καλείται να αποφασίσει τον τρόπο με τον οποίο θα συνεχίσει να υπάρχει. Και είναι μια απόφαση που θα ληφθεί τόσο με το μυαλό όσο και με την καρδιά, καθώς αυτή η τελευταία οδηγεί πολλούς από εκείνους που προτιμούν την πλήρη ενεργοποίηση του παλιού μηχανισμού του κόμματος. Κυνικά μιλώντας, το πασοκικό συνέδριο θα μπορούσε να είναι και πεδίο αμφισβήτησης της ηγεσίας, ωστόσο τέτοιο θέμα δεν έχει ακόμα «σηκώσει» κανείς εσωκομματικός αντίπαλος.

ΝΔ: «Οπως στο εξωτερικό»

Το συνέδριο του νικητή είναι, μοιραία, το πιο βαρετό απ’ όλα – ειδικά όταν η νίκη είναι τόσο φρέσκια. Οχι ότι στη ΝΔ ήταν ποτέ ιδιαιτέρως ηχηρά, μιας και την τελευταία εικοσαετία γίνονταν γνωστά για τους νέους πολιτικούς όρους που εισήγαγαν στην κεντροδεξιά βάση οι εκάστοτε πρόεδροι και για ένα «Γιώργο, καλώς ήρθες στο σπίτι σου» του Κώστα Καραμανλή προς τον Γιώργο Σουφλιά το 2001. Το φετινό, που προγραμματίζεται για τις 30 Νοεμβρίου, είναι από τα πλέον αθόρυβα, με μια αύρα κομματικής κανονικότητας. Κι αυτό γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν αυτός που το 2016, τρεις μήνες μετά την εκλογή του από τη βάση και επτά μήνες μετά την τελευταία ήττα της ΝΔ στις εκλογές, χρησιμοποίησε το συνέδριο για βασικές αλλαγές στο κόμμα προς μια πιο κεντρώα προσέγγιση – με κυρίαρχο τον χρονικό περιορισμό της θητείας του προέδρου, αλλά και την καθιέρωση ετήσιου συνεδρίου, «όπως στο εξωτερικό». Από τότε, τα συνέδρια της ΝΔ κάθε χρόνο έμοιαζαν όλο και περισσότερο με media event που υπογράμμιζαν την ενότητα του κόμματος, το οποίο διεκδικούσε με αξιώσεις την εξουσία. Σήμερα η ΝΔ θέλει να εκφράσει τη «συλλογική ωριμότητα», αντικατοπτρίζοντας το κεντρώο προφίλ του προέδρου – με συζητήσεις για την οικονομία, την κλιματική αλλαγή, ακόμα και για την ποιότητα του ελεύθερου χρόνου. Βασικά οργανωτικά ζητήματα, άλλωστε, δεν υπάρχουν, καθώς ο μήνας του μέλιτος συνεχίζεται κατά κάποιον τρόπο και εντός της ΝΔ.

Τα αινίγματα του ΣΥΡΙΖΑ

Στο τέλος της διαδρομής, με το νέο έτος, έρχονται δύο «κόκκινα» συνέδρια. Αυτό του βαρουφακικού ΜέΡΑ25, του οποίου ο επικεφαλής ανακοινώνει σήμερα τον οδικό χάρτη. Και, κυρίως, το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Το οποίο, βέβαια, μυρίζει από μακριά μπαρούτι, γιατί στο εσωτερικό του κόμματος υπάρχει μια βασική διαφωνία: Τι σημαίνει διεύρυνση; Και με ποιον τρόπο θα γίνει; Οι παλιοί του ΣΥΝ θυμούνται ακόμα τα συνέδρια που περιείχαν μπόλικη θεωρητική κουβέντα, τότε που ακόμα και η είσοδος στη Βουλή φάνταζε κατόρθωμα. Οι πασοκογενείς, από την άλλη, έχουν ζήσει τα συνέδρια της πράσινης χρυσής εποχής, ξέρουν δηλαδή από μηχανισμούς. Δεν ξέρουν, όμως, από συνέδρια της Αριστεράς και από λεπτές ισορροπίες, ούτε γνωρίζουν αν στην πραγματικότητα ο Αλέξης Τσίπρας θα επιλέξει να κάνει το μεγάλο βήμα προς τη Σοσιαλδημοκρατία ή θα προτιμήσει να αφομοιώσει και οργανωτικά όσους διατίθενται προς αφομοίωση. Στο υπάρχον, μάλιστα, brand που περιέχει Παύλο Πολάκη και Δημήτρη Τζανακόπουλο και, τουλάχιστον κοινοβουλευτικά, δεν δείχνει διάθεση να αλλάξει. Το εξέφρασε καλύτερα ο Παύλος Γερουλάνος, μιλώντας στους συντρόφους του στο ΠΑΣΟΚ. Ο ΣΥΡΙΖΑ, είπε, θέλει να φαίνεται, αλλά δεν είναι ανοιχτός. Τόνισε, μάλιστα, πως θα έβρισκε πολύ προσβλητικό να λέει κάποιος «τώρα βγείτε από το δωμάτιο διότι εμείς του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να αποφασίσουμε αν και πόσο σας θέλουμε και θα σας φωνάξουμε όταν αποφασίσουμε». Οσο, λοιπόν, ο Τσίπρας στέλνει διπλά μηνύματα, το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να είναι ένα αίνιγμα. Δεν μπορεί να διεκδικήσει, όμως, τις δάφνες του ’96. Γιατί για να γίνει αυτό, πρέπει κάποιος να αποφασίσει ότι ο πρόεδρος του κόμματος, ο προηγούμενος ή ο επόμενος, δεν έχει το αλάθητο. Και στον ΣΥΡΙΖΑ ούτε τέτοια απόφαση υπάρχει ούτε βέβαια και επόμενος.