Μια επέτειος στα μέτρα μας

Είναι σαν τη διαφορά που ανάμεσα στον απαισιόδοξο και τον αισιόδοξο ορίζει η παραδοξότητα. Ο ένας λέει πως χειρότερα δεν γίνεται, αλλά ο άλλος δεν το βάζει κάτω, φυσικά και γίνεται, δεν πρέπει να απελπίζεται κανείς. Κάτω από το ίδιο πρίσμα, το πρίσμα της παραδοξότητας, μια υφυπουργός της κυβέρνησης, η Δόμνα Μιχαηλίδου, λέει πως ο ελληνοϊταλικός πόλεμος «μας θυμίζει τις αξίες της κοινωνικής προσφοράς και του εθελοντισμού». Δεν πρέπει όμως να απελπίζεται κανείς, υπάρχει πάντα κάποιος για να κάνει τα πράγματα χειρότερα: «Αέρα φώναζαν οι παππούδες μας και οι γιαγιάδες μας που είπαν ΟΧΙ στον φασισμό» γράφει ο ευρωβουλευτής της αντιπολίτευσης Πέτρος Κόκκαλης. «Για αέρα θα παρακαλάνε τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας εάν δεν πούμε ΟΧΙ στα ορυκτά καύσιμα».

Πρέπει να αισιοδοξεί κανείς στη ζωή και ο Πέτρος Κόκκαλης είναι η ζωντανή απόδειξη. Δεν πρέπει να μπαίνει όμως στον πειρασμό της σοσιαλμιντιακής ειρωνείας και να πει, ας πούμε, πως κακώς η υφυπουργός σταμάτησε στον εθελοντισμό – και την αξία της αναμέτρησης με τη φύση θα μπορούσε να θυμίζει ο ελληνοϊταλικός πόλεμος και με λίγη προσπάθεια ακόμη και την αξία της αποταμίευσης. Ή να πει πως για αέρα θα παρακαλάνε τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας εάν δεν πούμε ΟΧΙ και στο κάπνισμα στις καφετέριες ή απλώς εάν τους κλείσουμε τη μύτη. Θα ήταν όμως άδικος. Οχι τόσο απέναντι στην υφυπουργό της ΝΔ ή στον συριζαίο ευρωβουλευτή που δεν ξέρει πως ο αρχηγός του έδωσε πραγματικές μάχες ως πρωθυπουργός, επικές θα έλεγε κανείς, χάριν της περίστασης, για να συνεχίσουν να δουλεύουν οι μονάδες παραγωγής ορυκτών καυσίμων. Οσο απέναντι σε όλους εκείνους που, από την υπουργό Παιδείας έως τον αρχηγό του Κόκκαλη, έφεραν μια επέτειο στα μέτρα τους – ή μάλλον στα μέτρα των προσωπικών τους παραδοξοτήτων.

Σοβαρά έχει την «έμφυτη τάση ο λαός μας να αντιμετωπίζει θαρραλέα τις δυνάμεις που τον απειλούν» όπως είπε η Νίκη Κεραμέως; Πραγματικά το μήνυμα εκείνου του πολέμου τότε ήταν να πολεμήσουμε την ξενοφοβία σήμερα, όπως είπε ο Αλέξης Τσίπρας; Και αλήθεια πολέμησε τότε τον φασισμό μια χώρα που είχε και η ίδια ένα φασιστικό καθεστώς; Δεν έχει σημασία εάν η υπουργός Παιδείας λέει πως οι Ελληνες διαθέτουν προνομιακό DNA και ο αρχηγός της αντιπολίτευσης πως ήταν οι πρώτοι «αντιφά». Σημασία έχει ο κοινός τόπος της εθνικής εξιδανίκευσης. Και έχει και πως αυτό που γιορτάζει κανείς είναι η παραδοξότητά του. Η Μιχαηλίδου το κίνημα του εθελοντισμού, ο Κόκκαλης τις ΑΠΕ, η Κεραμέως τον βιολογισμό, ο Τσίπρας την ΕΠΟΝ – και όλοι τους εξιδανικευμένα.

Εκτός αν γυρίσει κανείς την πλάτη στην παραδοξότητα και στην εξιδανίκευση και θυμηθεί τον Χατζιδάκι να καταγγέλλει την «καλλιέργεια της μεταπολεμικής ψευδαίσθησης ότι ήμασταν οι πρωταγωνιστές του πολέμου και οι περιούσιοι των συμμάχων» και πως χαρίσαμε μια ψευδεπίγραφη δόξα στους εαυτούς μας, ενώ στην πραγματικότητα «νίκησαν για ακόμη μια φορά οι χίτες, οι κουτσαβάκηδες, οι ταγματασφαλίτες, οι βασανιστές».

Μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτή η αλήθεια του «αλβανικού έπους» και όσων ακολούθησαν. Μπορεί να είναι και αυτή η ανάγνωση, έτσι από μόνη της, κάπως παράδοξη. Αλλά τουλάχιστον δεν είναι εξιδανικευμένη και εκτός από την αναζήτηση της αλήθειας αφήνει περιθώρια και στην αισιοδοξία. Σε εκείνο το ξεκούδουνο «όχι στα ορυκτά καύσιμα» που υπενθυμίζει πως τελικά τα πράγματα μπορεί να έγιναν και χειρότερα…