3+1 σενάρια για εκλογικό νόμο

Η ψήφος των αποδήμων είναι κάτι σαν την πρόβα τζενεράλε για το αν μπορεί ή όχι να λειτουργήσει συναινετικά το πολιτικό σύστημα. Η πραγματική παράσταση είναι ο εκλογικός νόμος. Και όπως όλα δείχνουν δεν θα ανέβει άμεσα – γιατί προς το παρόν φαίνεται να λείπει από το σκηνικό της η συναίνεση. Προεκλογικά οι γαλάζιοι επαναλάμβαναν σχεδόν μονότονα πως η αλλαγή του εκλογικού συστήματος βρίσκεται στις άμεσες νομοθετικές τους προτεραιότητες, ωστόσο τώρα το πότε θα κατατεθεί ο νέος εκλογικός νόμος στη Βουλή παραμένει ανοιχτό. Οπως ανοιχτά μένουν κι όλα τα ενδεχόμενα για το περιεχόμενό του.

Το μόνο βέβαιο είναι η διακηρυγμένη πρωθυπουργική πρόθεση να αλλάξει η απλή αναλογική. Αν και δύσκολα θα αποφευχθεί η μη εφαρμογή της στις επόμενες εκλογές, που τυπικά είναι προγραμματισμένες για το 2023. Η ιδέα που είχε πέσει στο τραπέζι να αλλάξει και το άρθρο 54 στη συνταγματική αναθεώρηση, προκειμένου να μην απαιτούνται οι 200 ψήφοι για την άμεση εφαρμογή ενός νέου εκλογικού συστήματος, μάλλον εγκαταλείφθηκε.

Η επίσημη δικαιολογία είναι πως το κυβερνών κόμμα δεν θα ήθελε να δώσει στην αξιωματική αντιπολίτευση την ευκαιρία να το κατηγορεί για θεσμικές ακροβασίες – μιας και το 54 έχει κριθεί μεν αναθεωρητέο, αλλά «για να γίνουν σε αυτό προσθήκες. Οχι για να αλλάξει το περιεχόμενό του», όπως επισημαίνει έμπειρη κοινοβουλευτική πηγή. Η ανεπίσημη, πάλι, έχει να κάνει με το ΚΙΝΑΛ. Πολλοί στη ΝΔ κρίνουν πως τουλάχιστον δυο μέλη της κοινοβουλευτικής του ομάδας ίσως να μην ακολουθήσουν την κομματική γραμμή ακόμη και σε ένα τέτοιας τάξης ζήτημα. Αρα, δεν θεωρούν διασφαλισμένη την ενισχυμένη πλειοψηφία των 180 που χρειάζεται για να αναθεωρηθεί το άρθρο 54 του Συντάγματος.

Τα σενάρια που κυκλοφορούσαν στα τέλη του καλοκαιριού για όσα μελετούσε η κυβέρνηση σχετικά με τον εκλογικό νόμο που θα προτείνει ήταν τέσσερα. Σενάριο πρώτο: Ενα σύστημα που βασίζεται στο γερμανικό μοντέλο. Οι μικρότερες περιφέρειες μετατρέπονται σε μονοεδρικές – όπου οι ψηφοφόροι θα καλούνται να ψηφίσουν πρόσωπα κι όχι κόμματα – και στις μεγάλες καθιερώνεται η εκλογή με λίστα – ο εκάστοτε αρχηγός κόμματος άρα επιλέγει ποιοι θα είναι υποψήφιοι. Σενάριο δεύτερο: Θεσπίζεται κατώτατο όριο στο μπόνους των εδρών του πρώτου κόμματος και κλιμακωτή αύξησή του μέχρι ένα συμφωνημένο ταβάνι, ανά μονάδα και έδρα. Σενάριο τρίτο: Η επαναφορά του νόμου Σκανδαλίδη με μπόνους 40 εδρών στον νικητή των εκλογών. Σενάριο τέταρτο: η επαναφορά του νόμου Παυλόπουλου που έδινε το μπόνους των 50 εδρών μέχρι και τις εκλογές της 7ης Ιουλίου.

ΤΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΟ. Το πρώτο, το γερμανικό μοντέλο δηλαδή, φαίνεται να μην είναι πια το επικρατέστερο μιας και έχουν ήδη καταγραφεί οι δημόσιες αντιρρήσεις των κεντροαριστερών πάνω σε αυτό. Εκείνο που διαρρέεται ως πιθανότερο στην παρούσα φάση είναι ενός συστήματος με κλιμακωτό μπόνους – στο οποίο θα μπορούσε να συμφωνήσει το ΚΙΝΑΛ, αφού βρίσκεται κοντά στη δική του πρόταση. Οι πιθανότητές του αυξάνονται και από την επαναλαμβανόμενη εδώ και καιρό επισήμανση μελών της κυβέρνησης πως ένα κόμμα που παίρνει περί το 40% πρέπει να μπορεί να σχηματίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Το τέταρτο σενάριο, της επαναφοράς του νόμου Παυλόπουλου, δεν συγκέντρωνε ποτέ αρκετές πιθανότητες μεταξύ των γνωριζόντων.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο δεν υπάρχει κανείς που να πιστεύει πως ο ΣΥΡΙΖΑ θα καταλήξει να δώσει τη συναίνεσή του για την αλλαγή της απλής σε ενισχυμένη αναλογική – παρότι από την ελάσσονα αντιπολίτευση διατείνονται ότι ορισμένες εκδοχές της τελευταίας ευνοούν συνήθως τους εκπροσώπους του δικομματισμού, επομένως και την Κουμουνδούρου.

Αν, πάντως, λάβει κανείς υπόψη και την τοποθέτηση του ίδιου του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ – όταν έλεγε πως «το ζήτημα της εκλογής με απλή αναλογική είναι στο τραπέζι» -, το Μαξίμου ίσως να μη φοβάται πια το ενδεχόμενο μιας αναμέτρησης με απλή αναλογική. Το σκεπτικό εκείνων που δεν την αντιμετωπίζουν πια ως «τρομακτικό ενδεχόμενο» είναι ότι οι μεθεπόμενες θα γίνουν με το σύστημα που θα έχει ψηφίσει η παρούσα κυβερνητική πλειοψηφία κι η πόλωση που θα έχει προκληθεί θα ενισχύσει τα δυο μεγάλα κόμματα – περισσότερο δε εκείνους.