Το Big Bang της free agency

Αφετηρία με τουλάχιστον πέντε ισχυρά φαβορί (Clippers, Lakers, Bucks, 76ers, Rockets παίζονται στα στοιχηματικά γραφεία Λας Βέγκας με αποδόσεις από 4,25 έως 9,5) για την κατάκτηση του τίτλου. Και ένα κοπάδι μαύρα άλογα να παραμονεύουν (Jazz, Warriors, Celtics, Nuggets, Blazers, Nets) δίνοντας ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση ισορροπίας στο πιο αμφίρροπο πρωτάθλημα που προέκυψε ώς τώρα – τουλάχιστον στην προαναγγελία του.

Συν, φυσικά, μια σειρά από εκτιμήσεις: Το καλύτερο ρεκόρ που όπως όλα δείχνουν θα καταλήξει και φέτος στην Ανατολή (όπως συνέβη πέρυσι με τον Giannis). Ο τίτλος που αυτή τη στιγμή φαντάζει πιθανότερο να επιστρέψει στη Δύση. Ολα ωραία και καλά. Τόσο όσο για να περιμένεις με ανυπομονησία το φετινό τζάμπολ.

Νέοι συσχετισμοί
Το ΝΒΑ άλλαξε. Και το έκανε με ταχύτητα φωτός. Τα μεγάλα κάστρα της τελευταίας δεκαετίας (Heat, Spurs, Cavaliers, Warriors) έπεσαν. Ηδη οι περισσότεροι φαντάζονται τα επόμενα. Το θέμα όμως δεν είναι ούτε κατασκευαστικό, ούτε αγωνιστικό. Δεν αφορά καν την ενισχυμένη «γκάμα» των υποψηφίων για το δαχτυλίδι. Μοιάζει βαθύτερο σε αυτό το πρωτάθλημα που ξεκινά τα ξημερώματα της Τρίτης. Νέοι συσχετισμοί. Και κυρίως, οριστικά, νέο «αφεντικό». Η επανάσταση των παικτών μόλις δικαιώθηκε και απειλεί να αλλάξει – οριστικά – το ίδιο το παιχνίδι.

Για να το κάνουμε πιο συγκεκριμένο. Ολα αυτά τα χρόνια υπήρχε μια ξεκάθαρη ιεραρχία που προφανώς έφθειρε, αλλά παρέμενε σε ισχύ. Ο κομισάριος. Οι ιδιοκτήτες των ομάδων. Οι General Managers. Και μια σειρά από κανόνες που έγερναν συνειδητά την πλάστιγγα έξω από το παρκέ. Οι παίκτες, όσο μεγάλα και αν ήταν τα ονόματά τους, απλά ακολουθούσαν σε αυτό το μεγάλο «τσίρκο» που ήταν και παραμένει πρωτίστως μια αδιανόητη μπίζνα. Τόσο μεγάλη, που από το 2018 το «Forbes» εκτιμά πως κάθε μία από τις 30 ομάδες έχει χρηματιστηριακή αξία μεγαλύτερη του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων.

Η μεγάλη νύχτα
Η «μαρκίζα» όμως άλλαξε. Και μοιάζει να οριστικό. Το πάνω χέρι το έχουν εκείνοι που κρατούν την μπάλα! Εκείνοι που έφτασαν δύο φορές σε σημείο lockout (1999, 2011) ζητώντας μεγαλύτερο μερίδιο της πίτας και καλύτερες «συνθήκες». Ετσι όπως πάει το πράγμα; Να μου το θυμηθείτε πως την επόμενη «απεργία» θα την προκηρύξουν οι ιδιοκτήτες. Εκείνοι που υποχρεώθηκαν σε «διακίνηση» 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο στην εναρκτήρια νύχτα της φετινής free agency. Τη νύχτα της 1ης Ιουλίου όταν προέκυψε κάτι σαν Big Bang. Αλλαξε ο χάρτης σε ένα βράδυ δημιουργώντας νέα φαβορί και εκτροχιάζοντας άλλα.

Show me the money
Το 2011 το μεγαλύτερο ετήσιο μπάτζετ το είχαν οι Lakers (91 εκατ. δολ.) και το υψηλότερο ετήσιο συμβόλαιο ο πολύς Κόμπε Μπράιαντ (25,2 εκατ. δολ.). Ο πρώτος παίκτης στην ιστορία που κατάφερε να βάλει στη συμφωνία με την ομάδα του (2004) τον περίφημο όρο «no trade clause», που δεν επέτρεπε στην ομάδα του να τον συμπεριλάβει σε οποιαδήποτε «ανταλλαγή». To πρωτάθλημα που ξεκινά σε λίγες ώρες βρίσκει τους Blazers και τους Rockets με οικονομικές υποχρεώσεις έναντι των παικτών (salaries) που ξεπερνούν τα 150 εκατ. δολάρια και τους Hawks να είναι τελευταίοι στη λίστα των εξόδων με κάτι λιγότερο από 110 εκατ. δολ. Ο δε Στεφ Κάρι για τη σεζόν που έρχεται θα έχει ετήσιες αποδοχές που ξεπερνούν τα 40 εκατ. (40.231.758 δολ.). Η διαφορά μέσα σε οκτώ χρόνια είναι τρομακτική. Και σίγουρα δεν είναι η μοναδική.

O Νοβίτσκι και ο Ροζίερ
Από τους παίκτες του top 20 των πιο ακριβών συμβολαίων, μετακινήθηκαν μέσα στο 2019 (Κρις Πολ, Ράσελ Ουέστμπρουκ, Κέβιν Ντουράντ, Κέμπα Ουόκερ, Πολ Τζορτζ, Τζίμι Μπάτλερ, Καουάι Λέοναρντ, Μάικ Κόνλι, Κάιρι Ιρβινγκ, Τομπάιας Χάρις) ή υπέγραψαν νέες συμφωνίες με τις ομάδες τους (Κλέι Τόμπσον, Κρις Μίντλετον) οι δώδεκα! Αν ο Κόμπε έπαιζε ακόμη με τη συμφωνία του 2011 θα ήταν στο 44 της λίστας των ακριβοπληρωμένων κάτω από τον Νικολά Μπατούμ, που δεν τον λες και star. Εννοείται πως σε αυτές τις περιπτώσεις ισχύει το περίφημο «Γκαλόσημο». O Τέρι Ροζίερ για παράδειγμα, ένας καλός αναπληρωματικός των Celtics, μετακόμισε στους Hornets με ένα τριετές συμβόλαιο της τάξεως των 57 εκατ. δολαρίων. Το 2011 ο πρωταθλητής ΝΒΑ Ντιρκ Νοβίτσκι με τους Maverics έπαιρνε κάτι λιγότερο για να είναι ο καλύτερος παίκτης του κόσμου!

Κάποτε για… πάντα
Η μια μεγάλη διαφορά λοιπόν τα ίδια τα ποσά. Η δεύτερη και ακόμη μεγαλύτερη σε αυτή την αλλαγή «συσχετισμών»; Ο τρόπος επιβολής των παικτών έναντι στις ομάδες. Το ΝΒΑ όπως καθετί αμερικανικό ήταν πάντα μια βαθιά συντηρητική λίγκα. Το 1976, δηλαδή πριν από 43 χρόνια, οι ομάδες είχαν τα δικαιώματα των παικτών για πάντα! Συμβόλαια ζωής. Εκείνες λοιπόν αποφάσιζαν για όλα: ποιος θα παίξει, πόσο θα παίξει, πότε θα φύγει, πού θα πάει, με τι αποδοχές. Οι παίκτες απλά δεν είχαν άποψη. Και ενώ προφανώς αυτό σταδιακά άλλαζε; Οι περισσότερες γενιές αθλητών ζούσαν πάντα με τον τρόμο της πραγματικότητας. Ηταν αναλώσιμοι. Στο τέλος της ημέρας άλλοι θα αποφάσιζαν για το μέλλον τους.

Η συνθήκη Larry Bird
Το νόμισμα βεβαίως είχε δύο όψεις. Ακριβώς επειδή οι ομάδες είχαν τον πρώτο λόγο, χτίσθηκε ο μύθος του franchise player. Ο παίκτης-σύμβολο για την ομάδα γύρω από τον οποίο συνέβαιναν όλα. Κάθε ομάδα είχε έναν σταρ. Ενα σημείο αναφοράς. Ο «κλασικός» Λάρι Μπερντ για παράδειγμα, που δεν έπαιξε ποτέ μακριά από τη Βοστώνη και που χάρη σε εκείνον θεσπίστηκε η Larry Bird Exception (Qualifying Veterans Free Agent Exception) που επιτρέπει στις ομάδες να ξεφύγουν του ορίου για να κρατήσουν παίκτη τους που το προσεχές καλοκαίρι θα γίνει free agent, με ποσό που φτάνει στο maximum (έως το 25% του salary cap – 25 εκατ. δολ.). Aυτή η εξαίρεση αφορά παίκτες που έχουν παίξει τουλάχιστον τρεις σεζόν με την ίδια φανέλα – χωρίς διακοπή. Αν μπουν σε ανταλλαγή, παίρνουν και το δικαίωμα της εξαίρεσης μαζί τους – και η επόμενη ομάδα μπορεί να τους δώσει επίσης το maximum.

Μπαμ από τον Ντέιβις
Ενα τέτοιο maximum συμβόλαιο προσέφεραν με υπομονή οι Pelicans στον Αντονι Ντέιβις θέλοντας να τον κρατήσουν στη Νέα Ορλεάνη. Με την προηγούμενη τάξη πραγμάτων; Ηταν αυτονόητο ότι ο «φρύδιας» θα παραμείνει στη βάση του. Η συμφωνία που είχαν ως το 2020 μαζί του – από το 2016 όταν και υπέγραψε το τελευταίο του συμβόλαιο εκεί – ήταν της τάξεως των 145 εκατ. δολαρίων. Το νέο πενταετές θα ήταν της τάξεως των 240 εκατ. δολαρίων. Στις 29 Ιανουαρίου όμως ο Ντέιβις και ο πολυμήχανος ατζέντης του Ριτς Πολ (εκπρόσωπος και του ΛεΜπρον Τζέιμς) έκαναν κάτι που δεν είχε προηγούμενο. Ανακοίνωσαν πως δεν υπάρχει περίπτωση παραμονής του παίκτη στους Pelicans. Δεν ήθελε το maximum. Ηθελε ανταλλαγή.

Με χειροπέδες
Η «επανάσταση» μόλις είχε ξεκινήσει. Ο Ντέιβις ήθελε να παίξει με τον ΛεΜπρον στους Lakers. Μόνο. Κάπως έτσι οι Pelicans όχι μόνο υποχρεώθηκαν να χάσουν τον καλύτερο παίκτη τους, αλλά επί της ουσίας δεν είχαν καν δικαίωμα να διαπραγματευθούν. Διότι όταν για παράδειγμα οι Celtics με καλύτερα ανταλλάγματα μπήκαν σφήνα, ο Πολ βγήκε δημόσια και ενημέρωσε τον GM Ντάνι Εϊντζ, πως ακόμη και αν αποκτήσουν τον Ντέιβις με ανταλλαγή το καλοκαίρι του 2020 ο Ντέιβις θα έφευγε από εκεί. Γιατί δεν ήθελε να παίξει ούτε σε εκείνους. Θα αγωνιζόταν αποκλειστικά όπου ήθελε ο ίδιος. Μέσα στο 2019 από τις 30 ομάδες του ΝΒΑ, οι μισές είτε έχασαν μέσω της free agency, είτε άλλαξαν τον franchise player τους.

California love
Ο περσινός MVP των τελικών Καουάι Λέοναρντ βρέθηκε με ανταλλαγή την τελευταία χρονιά συμβολαίου του στο Τορόντο. Εκανε τους Raptors πρωταθλητές για πρώτη φορά στην Ιστορία. Αυτό όμως δεν τον μετακίνησε από το αρχικό του σχέδιο. Ενα παιδί της Καλιφόρνιας που όλοι γνώριζαν ότι αυτό το καλοκαίρι θα επιστρέψει στα πάτρια εδάφη. Για να το κάνει συναντήθηκε με τη διοίκηση των Clippers και τους έδωσε μια λίστα με «υποψήφιους συμπαίκτες». Αν η ομάδα του Ντοκ Ρίβερς δεν έφερνε τουλάχιστον έναν ακόμη στο Λος Αντζελες ο ίδιος θα μετακόμιζε στους Lakers. To χατίρι που του έγινε έχει το όνομα Πολ Τζορτζ. Τέτοιες «συμφωνίες» υπάρχουν πια εδώ και μια δεκαετία. Ο τρόπος όμως έχει φτάσει σε άλλο επίπεδο.

Ούτε τα μισά
Στη λίστα με τους 100 πιο ακριβοπληρωμένους αθλητές του κόσμου, οι 40 είναι παίκτες του ΝΒΑ. Τα έσοδά τους από τα συμβόλαια με τις ομάδες τις περισσότερες φορές δεν ξεπερνούν το 50% των εσόδων τους. Ο βασιλιάς ΛεΜπρον έχει συμβόλαιο 33,5 εκατ. δολαρίων και άλλα έσοδα (χορηγίες, social media κ.λπ.) που φτάνουν τα 52 εκατ. δολάρια. Αν οι Lakers φέτος κατακτήσουν το πρωτάθλημα ισοφαρίζουν τους Celtics (17 κατακτήσεις) στο βιβλίο των ηρώων και ο ΛεΜπρον θα φορέσει δαχτυλίδι με τρίτη διαφορετική ομάδα (Heat, Cavaliers). Από την πρώτη στιγμή που ο Τζέιμς βρέθηκε στο Λος Αντζελες ισχύει αυτή η συνθήκη. Δεν προέκυψε όμως ούτε για τους Lakers, ούτε για την τρίτη διαφορετική πρωταθλήτρια. Συνέβη απλά γιατί ο ΛεΜπρον στον επίλογο της καριέρας του σχεδιάζει την επόμενη: Hollywood.