Οδός Γερανίου, επάγγελμα τυπογράφος

Είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν πολλοί που θα συγκινηθούν, αν δεν κλάψουν, στη θέα της φωτογραφίας που σχολιάζει η ιστορικός του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Ξένη Μπαλωτή. Και με την ανάγνωση του κειμένου της βέβαια. Αφού είναι χιλιάδες που θα έχουν ακούσει για μια μυθική πλέον εποχή, όταν οι εφημερίδες, τα περιοδικά και τα βιβλία στοιχειοθετούνταν με μεταλλικά ψηφία, συνήθως σε σκοτεινά, υγρά υπόγεια Ή και ισόγεια καμιά φορά. Ετσι που θα έλεγε κανείς ότι ο πνευματικός μας πολιτισμός ανεδύθη κυριολεκτικά εξ εγκάτων – όπως ακριβώς πρέπει να συμβαίνει και χάρη σε ανθρώπους που έλιωσαν μέσα στην ατμόσφαιρα την ποτισμένη με αντιμόνιο

Οδός Γερανίου, δεκαετία του ’60. Φοράει τη συνηθισμένη πεντακάθαρη καμπαρντίνα του, τα γυαλιά μυωπίας που του δίνουν όψη διανοουμένου και τα γυαλισμένα παπούτσια του που θα συναγωνίζονταν σε λάμψη τις ακτίνες τους ήλιου, αν ποτέ ο ίδιος και ο ήλιος συναντιόντουσαν. Μαύρα χαράματα κατέβαινε τα σκαλιά για το τυπογραφείο, με τη δύση του ήλιου τα ανέβαινε.

Η επωδός ήταν γνώριμη: καλημέρα παλικάρι μου, καλό βράδυ παλικάρι μου. Αλλη κουβέντα δεν άκουγε από το αφεντικό του. Ηταν και οι δύο τους λιγομίλητοι. Εσκυβαν το κεφάλι επάνω από τα τυπογραφικά στοιχεία και δούλευαν ολημερίς χωρίς να φλυαρούν. Οι ημερομηνίες για την παράδοση της δουλειάς έπρεπε να τηρηθούν. Οι εποχές ήταν δύσκολες. Η ανάγκη για το μεροκάματο μεγάλη.

Είχε φτιάξει οικογένεια, καλή οικογένεια έλεγε. «Γι’ αυτό πρέπει να αποδειχτώ καλός οικογενειάρχης» συμπλήρωνε. Το παιδί του ήταν χρονιάρικο. Στόχευε να γίνει ιδανικός πατέρας. Ηδη αισθανόταν ότι κουβαλούσε «μια ενοχή» από την ημέρα που του ανακοίνωσαν τη γέννηση της κόρης του. Σήμερα που το θυμάται γελάει με την καρδιά του. Ομως τότε ντρεπόταν! Μέσα από έναν ατυχή συνδυασμό επαγγελματικής ευσυνειδησίας και ψυχολογικής κούρασης από το «σήμερα έρχεται το παιδί, αύριο έρχεται το παιδί…» που κράτησε έναν ολόκληρο μήνα, όταν του είπαν ότι το παιδί έφθασε, το μόνο που σχολίασε ήταν:

«Σήμερα βρήκε; Εχουμε βιβλία να τυπώσουμε. Ο πελάτης δεν μπορεί να περιμένει». Το αφεντικό του δεν πίστευε στ’ αφτιά του. Ηξερε ότι χρόνια περίμενε αυτή τη στιγμή, ότι ήταν μεγάλο δώρο γι’ αυτόν που είχε επιλέξει μία γυναίκα επτά χρόνια μικρότερή του, όχι, δεν την είχε ερωτευθεί, αν και ήταν πολύ όμορφη και έξυπνη, αλλά γιατί, όπως έλεγε, δεν ήθελε να στερηθεί την οικογενειακή ζεστασιά με την οποία τον υποδέχθηκε η μέλλουσα πεθερά του. «Παιδί μου θα σε έχω αν η κόρη μου αποφασίσει να σε παντρευτεί» του είχε πει. Και πράγματι, η πρώτη καλημέρα και η τελευταία καληνύχτα ήταν για την πεθερά του. Αλλά και αυτή τήρησε τον λόγο της. Τα καλύτερα τσακίσματα στα σιδερωμένα παντελόνια του εκείνη τα έκανε. Αν δεν ενέκρινε «η μάνα» τον κόμπο της γραβάτας, από το σπίτι του δεν έβγαινε. Οι άλλοι γαμπροί μισο-ενοχλημένοι της έλεγαν: χαράματα τρέχεις για να του αγοράσεις φρέσκο γάλα. «Ολη την ημέρα μέσα στο αντιμόνιο είναι» τους απαντούσε. Πρέπει να προσέχει να μην αρρωστήσει».

Αντε γεια, έλεγε εκείνος και έφευγε για να προλάβει το πρώτο πρωινό δρομολόγιο του ηλεκτρικού.

Κάπως έτσι πορευόταν η ζωή του, έως ότου του ήρθε το ευχάριστο νέο. Είχε επιτύχει να προσληφθεί στο Εθνικό Τυπογραφείο. Δεν ήταν απλή επιτυχία. Ηταν μεγάλη επιτυχία γιατί είχε έρθει πρώτος στις εξετάσεις που ζητούσαν καλλιτεχνικό τυπογράφο. Την ονειρευόταν αυτή τη θέση. Για την οικογένειά του, για τον ίδιο. Εκείνη την ημέρα που έμαθε το καλό μαντάτο, «όλο λάθη έκανε» έλεγε το αφεντικό του. Το μυαλό του ήταν αλλού. Σχόλασε νωρίτερα. Επρεπε να πάει με τη γυναίκα του να αγοράσει καινούργια ρούχα. Το γούστο της το ακολουθούσε τυφλά. Την επομένη τον περίμεναν στο ΕΤ για να υπογράψει την πρόσληψή του.

Ηπιε το πρωινό του γάλα και έφυγε. Η επικινδυνότητα του αντιμονίου δεν θα άλλαζε με τον χώρο. Θέριζαν οι θάνατοι από αυτό. Οταν έβλεπε οποιοδήποτε έντυπο πεταμένο στον δρόμο έλεγε «τι ύβρις. Αν ήξεραν πως για να τυπωθεί αυτό το φύλλο ενδέχεται να έχει χάσει τη ζωή του ένας άνθρωπος, θα το πέταγαν;». Παρουσιάστηκε στο γραφείο που του είχαν υποδείξει, του μίλησαν για τη σύμβασή του, για τα λεφτά που θα έπαιρνε, για το ωράριο εργασίας του και στο τέλος, πριν υπογράψει, του είπαν ότι ήθελε να τον γνωρίσει ένας κύριος που ασχολιόταν με εθνικά θέματα.

«Ούτε που με απασχόλησε τι μπορούσε να με θέλει αυτός ο κύριος. Ημουν πάντα ένας νομοταγής πολίτης» έλεγε διηγούμενος την ιστορία.

– Λοιπόν, υπάλληλος του Εθνικού Τυπογραφείου πλέον, του είπε ο κύριος με την πλάτη προς αυτόν γυρισμένη. Και μάλιστα, κατόπιν διαγωνισμού. Συγχαρητήρια. Αλλά, για πες μας. Πώς εσύ, ένα τόσο καλό παιδί, ένας τίμιος πατριώτης, ένας δικός μας βρέθηκες μέσα σ’ αυτή την αντεθνική φωλιά;

– Ποια φωλιά και ποιος δικός σας; Δεν καταλαβαίνω.

– Δεν ξέρεις ότι η πεθερά σου είναι μια συμμορίτισσα και πως η κόρη της είναι από τα ίδια; Μόνο που αυτή ξέρει να κρύβεται.

– Μα τι λέτε; Δεν κρύβουν την ιδεολογία τους, αλλά δεν έχουν καμία δραστηριότητα.

– Λοιπόν, για να τελειώνουμε. Εάν θέλεις να δουλέψεις εδώ, θα μας λες τις πολιτικές κινήσεις της γυναίκας σου. Ειδάλλως, ξέχνα το.

– Μόνο για ένα πράγμα θα μπορούσα να καταγγείλω τη γυναίκα μου, αν αποδεικνυόταν πως ήταν ανίκανη και κακή μάνα. Δώστε τη θέση μου σε άλλο «δικό μας». Σηκώθηκε, χαιρέτησε και έφυγε.

Επέστρεψε στο σπίτι, είπε πως τα χρήματα θα ήταν λιγότερα από αυτά που του έδινε το αφεντικό του και πήγε στον φωτογράφο για να βγάλει μία φωτογραφία, έτσι όπως ήταν φρεσκοντυμένος, του κουτιού! Την πήρε στα χέρια του και έκτοτε την έχει στο πορτοφόλι του. «Μία εικόνα χίλιες λέξεις. Ετσι δεν λένε; Και όμως δεν είναι έτσι, παιδί μου. Πάλι καθαρό θα με έδειχνε, παρά τη βρωμιά που θα κουβαλούσα μέσα μου».