Το Μεγάλο {LF}Σάββατο {LF}του Brexit;

Οι επτά ήττες του Μπόρις Τζόνσον σε ισάριθμες κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες και η  κύρωση της απόφασής του για αναστολή της λειτουργίας της Βουλής από το ανώτατο δικαστήριο έχουν διαμορφώσει μία ιδιόμορφη πρόσληψη του βρετανού πρωθυπουργού από την κοινή γνώμη.

Οι μισοί τον αντιμετωπίζουν ως έναν ατζαμή πολιτικό που διαψεύδεται διαρκώς από τις εξελίξεις. Οι υπόλοιποι προσλαμβάνουν κάθε νέα του αποτυχία ως ακριβή υπολογισμό ενός μακιαβελικού πρωθυπουργού, ο οποίος εκτελεί με θαυμαστή ακρίβεια το ευφυές πλάνο που έχει καταστρώσει για λογαριασμό του ο δολοπλόκος σύμβουλός του Ντόμινικ Κάμινγκς. Ακόμη και το προσωπικό αντισυμβατικό στυλ του ατσούμπαλου Τζόνσον, υπακούει σε αυτή τη διπολική προσέγγιση. Ο Μπόρις είτε θα είναι ο Μπένι Χιλ, είτε ένας αδίστακτος πολιτικός που παριστάνει τον Μπένι Χιλ.

Στην πραγματικότητα, ο βρετανός πρωθυπουργός χειρίζεται μία εξαιρετικά δύσκολη πολιτική κατάσταση με ελάχιστα πολιτικά περιθώρια. Μέσα σε μερικά 24ωρα έπρεπε να επινοήσει μία δήθεν καθαρή έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ενωση, κρατώντας ταυτόχρονα ανοιχτά τα σύνορα με τους θεσμούς της (τελωνειακή ένωση και ενιαία αγορά). Το τίμημα θα είναι μεγάλο. Είτε η Βόρειος Ιρλανδία θα παραμείνει de facto στην ΕΕ, είτε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα μπορέσει να φύγει από την τελωνειακή ένωση. Ο Μπόρις φαίνεται να επιλέγει το πρώτο, η προκάτοχός του, Τερίζα Μέι, είχε διαλέξει το δεύτερο.

Τα λάθη

Ο Μπόρις έκανε και εξακολουθεί να κάνη λάθη, τα οποία όμως αντισταθμίζει με το προσωπικό του χάρισμα και το λαϊκιστικό του αφήγημα. Ο πρωθυπουργός δεν περίμενε, για παράδειγμα, ότι η αντιπολίτευση θα συνέτασσε και υπερψήφιζε μέσα σε λίγες ώρες υπερκομματικό νομοσχέδιο που θα τον υποχρέωνε να ζητήσει ο ίδιος παράταση του Brexit από τις Βρυξέλλες στις 19 Οκτωβρίου. Ούτε υπολόγιζε πως η αναστολή της λειτουργίας της Βουλής θα κατέληγε σε εθνικό δικαστικό θρίλερ, με ατυχή για τον ίδιο κατάληξη. Οι δύο αυτές εξελίξεις τον έστειλαν στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης νωρίτερα από όσο υπολόγιζε.

Ομως, αυτές οι εκκωφαντικές ήττες εξυπηρετούν ταυτόχρονα το αυτοπορτρέτο του ασυμβίβαστου Brexiteer που πέφτει θύμα της αναβλητικότητας των βουλευτών και των δικαστικών αποφάσεων. Ετσι, κάθε ταπεινωτική διάψευση του πρωθυπουργού είναι και μία περήφανη ήττα από το κατεστημένο. Με αυτούς τους όρους, ο Μπόρις θα προσπαθήσει να περάσει τη δική του συμφωνία με τις Βρυξέλλες από τη Βουλή. Προς το παρόν, η επιμονή με την οποία υποστηρίζει «το Brexit με κάθε τίμημα», στοχοποιώντας όποιον διαφωνεί μαζί του, τον αποζημιώνει. Το προβάδισμα των Συντηρητικών στις δημοσκοπήσεις διευρύνεται. Σε κάποιες από αυτές οι Τόρις προηγούνται των Εργατικών του Τζέρεμι Κόρμπιν μέχρι και 15 μονάδες. To σχέδιο που κατέθεσε η βρετανική κυβέρνηση στις Βρυξέλλες έχει τη στήριξη του 45% των ψηφοφόρων του Leave (μόνο το 15% των οπαδών του Brexit ενέκρινε το σχέδιο της Τερίζα Μέι). Οκτώ στους δέκα ψηφοφόρους του Brexit Party θεωρούν ότι ακόμη και αν τελικά υπάρξει αναβολή, δεν θα είναι ευθύνη του Μπόρις.

Αν και ο Μπόρις περπάτησε με ακρίβεια πάνω στα χνάρια της Μέι (απαξίωση της Βουλής, «περήφανη» διαπραγμάτευση και τελικά συμβιβασμός), εντούτοις ο ίδιος απολαμβάνει ενός είδους ακαταλόγιστο. Εκείνος είναι αυθεντικός, τουλάχιστον σε επίπεδο προθέσεων, και επομένως το δικό του Brexit είναι ειλικρινές.

Οι Σπαρτιάτες

Το μαγικό άγγιγμα του πρωθυπουργού δεν είναι συνταγή για πάσα νόσο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Τζόνσον θα πετύχει την αυτοδυναμία μόνο αν υλοποιήσει το Brexit. Για να τα καταφέρει όμως χρειάζεται ψήφους από τους 28 σκληροπυρηνικούς Brexiteers μέσα στο κόμμα («στο τέλος, το πραγματικό μου πρόβλημα θα είναι οι Σπαρτιάτες» εκμυστηρεύτηκε ο ίδιος ο Τζόνσον σε μετριοπαθείς βουλευτές του κόμματος). Για κάθε Συντηρητικό «Σπαρτιάτη» που θα καταψηφίζει τη συμφωνία του πρωθυπουργού ως ενδοτική, ο Μπόρις θα χρειάζεται την ψήφο ενός Brexiteer Εργατικού βουλευτή.

Για να πείσει τους ευρωσκεπτικιστές στο δικό του κόμμα, ο Τζόνσον θα δοκιμάσει την πετυχημένη συνταγή της διπλής ανάγνωσης: ένας οδυνηρός συμβιβασμός, μία συμφωνία εξίσου βαρετή με αυτή της Μέι, θα παρουσιαστεί ως περήφανη διαπραγματευτική νίκη της τελευταίας στιγμής. Ακόμη σημαντικότερα, όμως, ο Μπόρις υπόσχεται σε κάθε Συντηρητικό βουλευτή μία μεγάλη νίκη στις επόμενες εκλογές. Οι Εργατικοί βουλευτές οι οποίοι εκλέγονται σε εκλογικές περιφέρειες που ψήφισαν την έξοδο από την ΕΕ δεν μπορούν να στραφούν στον Κόρμπιν για μία αντίστοιχη προοπτική. Για εκείνους, το σύνθημα του Τζόνσον «ας  τελειώνουμε επιτέλους με το Brexit» θα είναι ισχυρότερο πολιτικό κίνητρο επιβίωσης.

Το ερχόμενο Σάββατο ίσως να είναι το Μεγάλο Σάββατο για το Brexit. Τότε η Βουλή θα κληθεί να ψηφίσει τη νέα συμφωνία, αν τελικά αυτή υπάρξει. Ολα παραμένουν οριακά, θα μετρηθεί και η τελευταία ψήφος. Παρ’ όλα αυτά, ποτέ ξανά τα τελευταία δύο χρόνια η Βρετανία δεν βρέθηκε τόσο κοντά στην έξοδο. Αντίστοιχα, οι φιλοευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις βρίσκονται σε αναπάντεχα δύσκολη θέση. Αν δεν καταφέρουν να συνδέσουν τη νέα συμφωνία με την ανάγκη επικύρωσής της σε δεύτερο δημοψήφισμα, τότε θα είναι αργά για το Remain.

Ο Τζόνσον μπορεί να μη βρήκε ποτέ το σατανικό και αλάνθαστο σχέδιο που του αποδίδουν. Ηρθε όμως με μία αφήγηση που πείθει πολλούς βουλευτές από διαφορετικές ομάδες σε μία κατακερματισμένη Βουλή. Είναι το ισχυρότερο όπλο του για να υλοποιήσει το Brexit και να κερδίσει με αυτοδυναμία τις εκλογές.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής με έδρα το Λονδίνο. Αρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε «Independent», Policy Network και Balkan Insight. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα»

Ο Μακρόν ελπίζει σε οριστική συμφωνία

Την ελπίδα του ότι μία συμφωνία για το Brexit βρισκόταν στο στάδιο της οριστικοποίησης στις Βρυξέλλες και πως οι «27» θα μπορέσουν να την επικυρώσουν σήμερα κατά την ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής εξέφρασε χθες το βράδυ ο Εμανουέλ Μακρόν. «Οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και το θέμα των τελωνειακών ελέγχων έχουν συμφωνηθεί. Συναίνεση από τη συνέλευση της Βόρειας Ιρλανδίας κάθε τέσσερα χρόνια. Αναμένουμε ένα συνολικό ΟΚ από τη βρετανική κυβέρνηση», συνόψισε ευρωπαίος αξιωματούχος. Το κλειδί έμοιαζε πλέον να βρίσκεται στα χέρια του (σκληροπυρηνικού) βορειοϊρλανδικού DUP, η ηγεσία του οποίου μπαινόβγαινε χθες όλη μέρα στην Ντάουνινγκ Στριτ. Απευθυνόμενος στους υπουργούς του, ο Μπόρις Τζόνσον παρομοίασε τη συμφωνία του Brexit με το Εβερεστ, λέγοντας ότι βρισκόταν πολύ κοντά στην κορυφή αν και αυτή παρέμενε καλυμμένη από ομίχλη.