Η αποχώρηση από {LF}τον «χρυσό κανόνα»

Το όγδοο μέρος του αφιερώματος για τη χρεοκοπία του 1932 αφιερώθηκε στην προσπάθεια Βενιζέλου για την πολυπόθητη εξωτερική βοήθεια στην άρνηση των δανειστών και στην ανακοίνωση για στάση πληρωμών. Στο ένατο μέρος ανακοινώνεται η εγκατάλειψη του «χρυσού κανόνα», ενώ στη Βουλή οι αρχηγοί των πολιτικών κομμάτων ασκούν σφοδρή κριτική στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Βενιζέλου.

Η ανακοίνωση της εγκατάλειψης του «χρυσού κανόνα» έγινε από τον νέο υπουργό Οικονομικών στη Βουλή στις 26 Απριλίου: «Κύριοι βουλευταί -αναφώνησε ο Βαρβαρέσσος – έχω την τιμήν να καταθέσω σχέδιον νόμου περί αναστολής της υποχρεώσεως της Τραπέζης της Ελλάδος προς εξαργύρωσιν των τραπεζιτικών γραμματίων και περί ρυθμίσεως της αγοράς και πωλήσεως συναλλάγματος. Είναι φανερόν, κ. βουλευταί, ότι το έργον του υπουργού των Οικονομικών εισηγουμένου τοιούτων μέτρων είναι εις άκρον δυσχερές και εις άκρον οδυνηρόν. Είναι αναμφισβήτητον ότι η σταθερότης του νομίσματος αποτελεί την θεμελιωδεστέραν των διατάξεων επί της οποίας είναι δυνατόν να στηριχθή η δημόσια και εθνική οικονομία (…) Σήμερον ευρίσκομαι, ομολογώ, εις εξαιρετικά δυσάρεστον θέσιν, εισηγούμενος ενώπιον υμών την εγκατάλειψιν της πολιτικής αυτής και την εγκατάλειψιν του χρυσού κανόνος, του χρυσού συναλλάγματος (…)».

Σύγκρουση για την οικονομική κρίση.Την επόμενη ημέρα, 27 Απριλίου, διεξήχθη στη Βουλή συζήτηση για τα αίτια της οικονομικής κρίσης, όπου οι αρχηγοί των πολιτικών κομμάτων επέκριναν με σφοδρότητα την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Βενιζέλου. Πρώτος πήρε τον λόγο ο Αλ. Παπαναστασίου, κατηγορώντας την κυβέρνηση για αργοπορία στην αντιμετώπιση της κρίσης και για υπερβολική συγκέντρωση στα παραγωγικά έργα: «Η πηγή της οικονομικής δυσχερείας της Ελλάδος κείται, διά να είμεθα ειλικρινείς εις τους πολέμους, την πολεμικήν ατυχίαν και την εγκατάστασιν των προσφύγων. Διότι από αυτάς τας αιτίας έφθασε το δημόσιον χρέος εις τα ύψη εις τα οποία ευρίσκεται, ενώ αντιθέτως δεν κατωρθώθι να αυξηθή η παραγωγή. Δεν έπεται όμως ότι η πολιτική της κυβερνήσεως δεν συνετέλεσεν εις το να εξασθενήση η οικονομική αντοχή του κράτους.

Και αφ’ ης κατέστη εμφανής η κρίσις και η κυβέρνησις αφυπνίσθη του ληθάργου της κάθε άλλο παρά ανάλογος προς τας περιστάσεις υπήρξεν η πολιτική της κυβερνήσεως. Η πείρα του παρελθόντος έπρεπε να οδηγήση την κυβέρνησιν εις τας αιτίας της κακοδαιμονίας, την δανειακήν επιβάρυνσιν, αζητησίαν προϊόν των και να επιδοθή εις περισυλλογήν. Η πολιτική της τουναντίον εστηρίζετο εις την πεποίθησιν ότι θα τελειώσουν τα παραγωγικά εντός τεσσάρων ετών. Αλλά διά ταύτα δεν υπάρχει βεβαιότης ούτε διά το μέγεθος των αποτελεσμάτων ούτε περί της συμπληρώσεως των εντός τόσου μικρού χρόνου.

Και αντί η κυβέρνησις να περιορισθή εις την εκτέλεσιν των εντός των δυνατών ορίων εστήριξεν όλον το βάρος εις την παροχήν δανείου. Θα ήτο ατύχημα εάν εχορηγείτο η δανειακή αυτή ενίσχυσις. Διότι η επιβάρυνσις του λαού έφθασεν εις το ακρώτατον. Από μηνών το κόμμα ημών ετόνισε την ανάγκην αφ’ ενός μεν της αναστολής των δανειακών υποχρεώσεων και αφ’ ετέρου την εφαρμογήν οικονομιών.

Οταν η κυβέρνησις αντελήφθη ότι προσέκοπτον αι προσπάθειαι προς δανειακήν ενίσχυσιν μετέβαλε πολιτικήν και εφαρμόζει ανάλογα μέτρα. Η πολιτική αυτή αποτελεί πλήρη ομολογίαν της μέχρι τούδε αστόχου πολιτικής της. Περιήλθομεν δυστυχώς εις κατάστασιν πτωχεύσεως και πρέπει να ομολογήσωμεν και να αναγνωρισθή από την ιδίαν την κυβέρνησιν ότι επτώχευσε προπαντός η πολιτική αυτής.

«Το κατάντημα χαρακτηρίζετο ως θρίαμβος». Ακόμη σφοδρότερη, όπως ήταν αναμενόμενο, ήταν η κριτική του Π. Τσαλδάρη. O αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατηγόρησε τον Βενιζέλο για έλλειψη θάρρους και σχεδίου οικονομικής πολιτικής: «Το κατάντημα της σημερινής πολιτικής της κυβερνήσεως ο κ. πρωθυπουργός θέλει να αποκαλή θρίαμβον. Αλλά δεν γνωρίζω τι θα εκαλείτο αποτυχία οικτρά, εάν το κατάντημα αυτό χαρακτηρίζετο ως θρίαμβος. Ο κύριος πρόεδρος της κυβερνήσεως αποσύρον αφ’ εαυτού και από την κυβέρνησίν του πάσαν ευθύνην, ως εάν ήσαν θεαταί, αποδίδει το κατάντημα τούτο εις πλείστους λόγους εκτός της κυβερνήσεως.

Είναι προφανές, ότι η μόνη σας πολιτική μέχρι τούδε προς διατήρησιν του εθνικού νομίσματος ηστόχισε κατά κράτος. Η δραχμή κατέρρευσεν απομακρυνθείσα μόνη της από την χρυσήν βάσιν, εξαντληθείσης και της τελευταίας ικμάδος του καλύμματος, ενώ η κυβέρνησις ανέμενεν έξωθεν ενίσχυσιν. Και ενώ επολιτεύετο η κυβέρνησις κατηγορεί ημάς ότι δεν έχομεν πρόγραμμα. Αλλά ποίον είναι το ιδικόν σας πρόγραμμα κ. πρόεδρε της κυβερνήσεως. Παν ότι εκάματε και κάμετε σας άγουν εις αυτό τα πράγματα.

Ενώ ο πρωθυπουργός είχεν εγκρίνει την δημοσίευσιν του άρθρου του κ. Μαξίμου, διά την αναστολήν των χρεωλυσίων κατόπιν δεν ώκνησε να χαρακτηρίση το σχέδιον ως προξενήσαν ζημίας, διότι έπεσαν τα ελληνικά χρεώγραφα».

Βενιζέλος: Δεν κατηγόρησα τον κ. Μάξιμον.

Τσαλδάρης: Αφού εγκρίνατε την δημοσίευσιν δεν έπρεπε να συμπεριφερθείτε ούτω προς ένα άνθρωπον εργαζόμενον υπέρ του τόπου. Αλλά προς τιμωρίαν έρχεσθε τώρα να εφαρμόσητε αυτό το σχέδιον, χωρίς να έχητε τα ωφελήματα, τα οποία θα είχατε αν εγκαίρως τα είχατε αποδεχθή.

Βενιζέλος: Οταν ακούσετε την απάντησή μου θα κύψετε το κεφάλι.

Τσαλδάρης: Δεν είμαι από εκείνους που κύπτουν το κεφάλι. Ο πρωθυπουργός έπρεπε να προσέλθη ενώπιον των ξένων με μείζον θάρρος. Διότι εξωδεύσαμεν δια τους πολέμους 160 εκατομμύρια λίρας και θα ηδύνατο ο πρωθυπουργός να επικαλεσθή και το καθήκον των Δυνάμεων να μας προστατεύσουν εφ’ όσον συνήνεσαν εις το τερατώδες περιστατικόν της εκριζώσεως ενός ολόκληρου πληθυσμού.

Βενιζέλος: Μην εκτίθεσθε εις επικρίσεις, διότι όταν απαντήσω θ’ αναγνωρίσητε πόσον είχον δίκαιον.

Τσαλδάρης: Και τώρα καταλήξαμεν εις την πολιτικήν της καθαράς πτωχεύσεως. Τα προβλήματα είναι μεγάλα και συνιστώ εις την κυβέρνησιν ν’ ακολουθήση πολιτικήν περισυλλογής (…).

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος – συγγραφέας