Ενα βουνό πλαστικά στις ελληνικές θάλασσες

Κάθε μέρα καταλήγουν στις ελληνικές θάλασσες 39 τόνοι πλαστικού (σ.σ. μελέτη WWF Ελλάς). Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι μεγάλη ποσότητα πλαστικού καταναλώνεται από ψάρια που καταλήγουν στο πιάτο μας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τροφική αλυσίδα. Την ίδια ώρα, η χώρα χάνει κάθε χρόνο 26 εκατομμύρια ευρώ, αφού εξαιτίας της πλαστικής ρύπανσης επηρεάζονται τομείς όπως ο τουρισμός, η αλιεία και η ναυτιλία.

Αυτά αναφέρθηκαν χθες κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που δόθηκε στο υπουργείο Περιβάλλοντος για την κυκλική οικονομία και την πλαστική ρύπανση. Μάλιστα, ο υπουργός Περιβάλλοντος Κωστής Χατζηδάκης δεσμεύτηκε για την απόσυρση των πλαστικών μιας χρήσης έως τον Ιούνιο του 2020.

Οι επιπτώσεις από την πλαστική ρύπανση έχουν πολλές διαστάσεις: αφορούν τη δημόσια υγεία, τα θαλάσσια οικοσυστήματα αλλά και την οικονομική δραστηριότητα σε τομείς όπως ο τουρισμός και η αλιεία. «Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση έχει θέσει ως προτεραιότητα τη μάχη κατά της πλαστικής ρύπανσης, όπως έχει τονίσει επανειλημμένως ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης» επεσήμανε μεταξύ άλλων ο Κωστής Χατζηδάκης.

Τι ορίζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος, το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή είναι η υιοθέτηση της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας για τον περιορισμό των πλαστικών μιας χρήσης. Σημειώνεται ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν περιθώριο δύο χρόνια (έως το 2021) προκειμένου να ενσωματώσουν στο Εθνικό Δίκαιο τα όσα προβλέπονται από την προαναφερόμενη οδηγία. Ωστόσο, από το ΥΠΕΝ φιλοδοξούν να τα καταφέρουν έναν χρόνο νωρίτερα, δηλαδή έως τον Ιούνιο του 2020.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο ορίζει, μεταξύ άλλων, την αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης, την επαναχρησιμοποίηση ανακυκλωμένων υλικών ως πρώτης ύλης (π.χ. 25% έως το 2025, 30% έως το 2030), αλλά και απαιτήσεις σχετικά με τη σήμανση.

Η οδηγία αφορά τα εξής προϊόντα: μαχαιροπίρουνα (πιρούνια, κουτάλια), ξυλάκια φαγητού, πιάτα, καλαμάκια, περιέκτες τροφίμων, κύπελλα-ποτήρια, λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς, πακέτα και περιτυλίγματα από εύκαμπτο υλικό που περιέχουν τρόφιμα τα οποία προορίζονται για άμεση κατανάλωση. Σε όλα αυτά μπαίνει τέλος στις προαναφερόμενες ημερομηνίες.

«Πλαστική ρύπανση και κυκλική οικονομία βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα. Στο πλαίσιο αυτό ζητήσαμε από το Κοινωφελές Ιδρυμα Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη να συντονίσει τον διάλογο με τους φορείς καθώς και τις δράσεις για την πιο αποδοτική εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές επιταγές» συμπλήρωσε ο Κωστής Χατζηδάκης.

Εστιάζοντας στην κυκλική οικονομία, ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων Κωνσταντίνος Αραβώσης τόνισε ότι ο σχεδιασμός είναι ως το τέλος του χρόνου να έχει ολοκληρωθεί η σχετική προετοιμασία (με την ανασυγκρότηση της διυπουργικής ομάδας εμπειρογνωμόνων και μια Γνωμοδοτική Επιτροπή Παραγωγικών Φορέων) προκειμένου το σχέδιο να είναι έτοιμο μέσα στο α’ εξάμηνο του 2020.

Περιβαλλοντικό τέλος. Σε ό,τι αφορά το προαναφερόμενο τέλος (η πρόταση είναι ακόμη στα σπάργανα) υπάρχει – σε αυτή τη φάση – η σκέψη για την επιβολή περιβαλλοντικού τέλους πέρα από τις λεπτές πλαστικές σακούλες.

Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη και την εφαρμογή επιδοτήσεων και οικονομικών κινήτρων για επιχειρήσεις που επενδύουν σε περιβαλλοντικές τεχνολογίες προάγοντας κυκλική οικονομία και βιομηχανική συμβίωση. Επιπλέον, επεξεργασία ρυθμίσεων για την ενσωμάτωση κριτηρίων οικολογικού σχεδιασμού προϊόντων αλλά και τη διαμόρφωση ειδικών επιχειρησιακών προγραμμάτων για τους τομείς προτεραιότητας: τρόφιμα, πλαστικά, δευτερογενή καύσιμα, νερό και βιομάζα, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς και ειδική στρατηγική για τα νησιά.

Σχεδιασμός. Οι στόχοι είναι έως το 2028 να υπάρχει πλήρης απολιγνιτοποίηση της χώρας, να υπάρχει κάλυψη 100% σε όλη τη χώρα σε καφέ κάδους, να αυξηθεί η ανακύκλωση από το 19% που είναι σήμερα στο 30%, να κατασκευαστούν μονάδες ολοκληρωμένης διαχείρισης απορριμμάτων (και με ΣΔΙΤ) σε όλη τη χώρα αλλά και άμεση αντιμετώπιση των προβλημάτων στις τουριστικές περιοχές με την κάλυψη του 100% των αναγκών τους σε εξοπλισμό για ανακύκλωση και συλλογή βιοαποβλήτων ως την άνοιξη του 2020.

Εξαιτίας της πλαστικής ρύπανσης 134 μεσογειακά θαλάσσια είδη έχουν καταπιεί πλαστικά ενώ η θαλάσσια ρύπανση στο Αιγαίο έχει φτάσει στα 35-50 μέτρα. Στην παρουσίασή της η εκτελεστική διευθύντρια του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη» που έχει αναλάβει τον ρόλο της συντονίστριας σε αυτή την προσπάθεια Αγγελική Κοσμοπούλου στάθηκε ιδιαίτερα στις βασικές διαπιστώσεις.