«Φοβάμαι πολύ τον πόλεμο»

Καταυλισμός προσφύγων Ελμπεϊλί. Επαρχία Κιλίς. Ωρα 12 το μεσημέρι. Το ταξίδι μας ακολουθεί για δεύτερη μέρα τη συνοριακή γραμμή Τουρκίας – Συρίας. Πάντα υπό το βλέμμα τούρκων «ιθυνόντων» που μας προσκάλεσαν εκεί για τους δικούς τους σκοπούς: να ανοίξουν τα σύνορα σε μια προπαγάνδα για τα δικά τους hotspots, την ώρα που οι τουρκικοί πύραυλοι χτυπούν τους κουρδικούς πληθυσμούς στον Βορρά της Συρίας. Βρισκόμαστε άλλωστε αρκετά κοντά στην πόλη Μανμπίτζ, όπου μαίνονται τις τελευταίες ώρες σφοδρές συγκρούσεις.

Την ώρα που φτάνουμε στον καταυλισμό είναι η ώρα που επιστρέφουν οι πρόσφυγες που εργάζονται στα χωράφια της περιοχής. Γυναίκες με μαντίλες, άντρες φορτωμένοι με σακιά. Και εδώ η θλίψη κυριαρχεί. Ολοι βρίσκονται εδώ από την ανάγκη του πολέμου…

Οι περισσότερες γυναίκες αποφεύγουν την κάμερα. Αρνούνται τις φωτογραφίες και κάποιες ακόμα και αν φορούν νικάμπ, τη μαύρη μαντίλα που αφήνει να φανούν μόνο τα μάτια, γυρνούν το βλέμμα αλλού όταν βλέπουν ένα κινητό ή μια κάμερα να τραβάει φωτογραφίες ή βίντεο. Η επιτήρηση εξάλλου είναι εμφανής και παίζει τον ρόλο της.

Στο νοσοκομείο. Πρώτη στάση το νοσοκομείο του καταυλισμού. Στο παιδιατρικό ιατρείο βρίσκουμε τον Ιμπραχίμ. Παιδίατρος από τη Συρία. Ηρθε στην Τουρκία το 2012 προσπαθώντας να σωθούν ο ίδιος και η οικογένειά του από τη φωτιά του πολέμου. Δούλεψε κάποιον καιρό μέχρι το 2013 στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και μετά ήρθε εδώ στο Ελμπεϊλί, όπου και εργάζεται στο νοσοκομείο. Στην ερώτηση πώς έφτασε εδώ, η απάντηση μάλλον εκφράζει το σύνολο όσων βρίσκονται στον καταυλισμό: «Οπως όλοι. Τα σύνορα ήταν ανοιχτά λόγω του πολέμου και όλοι περνούσαμε εδώ για την ασφάλειά μας. Για να γλιτώσουμε από τη βία του πολέμου. Ηταν θέμα επιβίωσης για εμάς. Οχι επιλογής». Ρωτάμε για την ψυχολογική κατάσταση των παιδιών: «Δεν υπάρχουν βαριά περιστατικά ψυχιατρικών προβλημάτων, αν ρωτάτε αυτό» απαντά. «Σίγουρα τα παιδιά παρουσιάζουν κάποια ψυχολογικά προβλήματα λόγω του φόβου που έζησαν και της αλλαγής περιβάλλοντος, αλλά τα παιδιά προσαρμόζονται…».

Εξω από την κλινική μάς πλησιάζει ο Τζιχάντ. Είναι 13 χρονών και το όνομά του παραπέμπει στον «ιερό πόλεμο» των μουσουλμάνων. Χαμογελάει και προσπαθεί να καταλάβει πού είναι αυτό το «Γιουνανιστάν», η Ελλάδα, από όπου του λέμε ότι ήρθαμε. «Τι σου λείπει;» τον ρωτάω. «Θα ήθελα να έχω περισσότερους φίλους» μου λέει και σκύβει το κεφάλι. Πολλοί φίλοι του έφυγαν με τις οικογένειές τους άγνωστο για πού.

Η Ελιμάχ είναι εδώ περίπου έξι χρόνια. Κεντάει στολίδια για μια παραγγελία. Ζει στον καταυλισμό με τα τέσσερα παιδιά και τον άντρα της. Στην ερώτηση αν θέλει να γυρίσει, μου απαντάει: «Οχι, φοβάμαι». Ούτε αν τελειώσει ο πόλεμος; τη ρωτάω. «Αν τελειώσει και είμαστε ασφαλείς, ναι. Τώρα φοβάμαι πολύ». Τη ρωτάω αν την ανησυχούν οι νέες συγκρούσεις στη Συρία, η εισβολή των τουρκικών δυνάμεων και η αναζωπύρωση του πολέμου. «Φυσικά», μου λέει, «αφήσαμε τα σπίτια μας για να σωθούμε. Για να είμαστε ασφαλείς. Κανείς δεν θέλει να ζει σε καταυλισμό. Αν όλα τελειώσουν, σίγουρα θέλω να γυρίσω σπίτι μου».

«Οι ιστορίες δεν τελειώνουν ποτέ, είναι όσες και οι άνθρωποι» λένε οι υπεύθυνοι του καταυλισμού που μας συνοδεύουν παντού, προπαγανδίζοντας σε κάθε ευκαιρία τη συμβολή τους στη λειτουργία του hotspot. Ο δικός τους στόχος είναι να προβάλουν το κόστος για την Τουρκία – και παραθέτουν αριθμούς για να πείσουν ότι το τουρκικό κράτος πληρώνει το Προσφυγικό «ακριβά». Αυτή είναι η αποστολή τους.

Φεύγοντας ρίχνουμε πάλι μια τελευταία ματιά πίσω μας. Στην έξοδο του καταυλισμού υπάρχει ένας τεράστιος πίνακας που ζωγράφισαν πρόσφυγες, με μια ελιά, το δέντρο της ειρήνης, στο οποίο ακουμπάνε χιλιάδες άνθρωποι. Τραγική ειρωνεία…