Η σχεδιάστρια {LF}των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας

Είναι δύσκολο ο τελευταίος αποχαιρετισμός να αφορά φίλη. Και είναι άδικο να φεύγει νέα. Η Σοφία Κοκοσαλάκη έφυγε την Κυριακή στο Λονδίνο, στα 46 της χρόνια, αντιμετωπίζοντας την περιπέτεια της υγείας της με θάρρος. Διακριτικά. Παρέμεινε μέσα στον κόσμο των οικείων της, της οικογένειάς της, των φίλων της και συνέχιζε να εργάζεται με πάθος και δύναμη με ό,τι αγαπούσε. Το έλεγε μόδα, κόσμημα, δημιουργικότητα, τέχνη, ζωή.

Ακόμα και αν παρέμενε στο Λονδίνο όπου είχε εγκατασταθεί από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, η Σοφία Κοκοσαλάκη επισκεπτόταν την Ελλάδα τακτικά επιζητώντας αφορμές δημιουργικής συνεργασίας για να διατηρήσει την επαφή με τον τόπο της. Αφού διοχέτευσε στη δημιουργία των γυναικείων συλλογών της πολλά στοιχεία από την έρευνά της στον μινωικό πολιτισμό, στην κλασική αρχαιότητα, στις ελληνικές φορεσιές, στο κόσμημα.

Σπουδές. Γεννημένη στην Αθήνα, τελείωσε τις σπουδές Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και ξεκίνησε συνεργασία με τα γυναικεία περιοδικά μόδας «Γυναίκα» και «Marie Claire» εξασκώντας στο στάιλινγκ τις ικανότητές της να συνδυάζει αυστηρά και θηλυκά κομμάτια. Συνέχισε στο Λονδίνο σπουδάζοντας μόδα στο περίφημο το 1998 Central Saint Martin’s College of Art and Design, όπου η Σοφία Κοκοσαλάκη μαθήτευσε κάτω από την επίβλεψη της Λουίζ Γουίλσον προκειμένου να βρει τον προσωπικό της δρόμο στον χώρο της μόδας που τότε ξεκινούσε να διογκώνεται και να αναζητά νέους σχεδιαστές ικανούς να εξελίξουν τη σύγχρονη γλώσσα του ντιζάιν. Για το 1999, όταν παρουσίασε στο Λονδίνο την πρώτη της συλλογή, η Σοφία Κοκοσαλάκη πρόσθεσε στη σύγχρονη αισθητική την ιδέα της να συνομιλήσει με τον μινιμαλισμό της εποχής της δουλεύοντας το πάτσγουορκ με κομμάτια δέρμα. Ενώ αργότερα, στις αρχές του 2000, εξελίσσει τεχνικές υψηλής ραπτικής, όπως το μουλάζ και το ντραπέ πάνω στην κούκλα ραπτικής, ταυτόχρονα με τον πειραματισμό της να παρουσιάσει μια δυναμική θηλυκότητα βασισμένη στη διαφορετική ερμηνεία της ανδρικής κρητικής φορεσιάς.

Τον Φεβρουάριο του 2002 η παρουσία της στην Εβδομάδα Μόδας του Λονδίνου είναι θριαμβευτική. Ο αγγλικός Τύπος, από τους «Times» έως τη «Vogue», την υποδέχεται ως «σοβαρή επιδραστική φυσιογνωμία στη μόδα, χάρη στη λεπτοδουλεμένη διακοσμητική επεξεργασία του δέρματος, του πλισαρισμένου μεταξωτού, βαμβακερού και ζέρσεϊ υλικού που εμφανίζεται στη συλλογή της, εμπλουτισμένη από χειροποίητα κεντήματα ως διακριτικός απόηχος της πολιτισμικής παράδοσης της χώρας της».

Η ίδια, περισσότερο συνεσταλμένη από αυτό που φαντάζεται κανείς για έναν άνθρωπο από τη Μεσόγειο, αποφεύγει να προβάλλει τον εαυτό της, να φωτογραφίζεται μαζί με τα μοντέλα στο τέλος των επιδείξεών της. Αντίθετα, επιλέγει το αυστηρό πρόγραμμα της επιχειρηματία σχεδιάστριας ξεκινώντας «στις έξι το πρωί με πολλά δρομολόγια σε απομακρυσμένα προάστια του Λονδίνου, για να βρω τις μοδίστρες που θα μου ράψουν τα ρούχα. Που συνεχίζεται με ραντεβού σε τράπεζες και γραφεία λογιστών για να ρυθμίσω τις οικονομικές υποθέσεις της επιχείρησης. Οποιος νομίζει ότι περνάω ευτυχισμένα μπροστά σε μια κούκλα φτιάχνοντας ρούχα έχει τη μισή εικόνα από ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα» εκμυστηρεύεται στα «ΝΕΑ» τον Μάρτιο του 2002.

Ακτινοβολία. Ωστόσο ο κύκλος της δημοσιότητας γύρω από την ελληνίδα σχεδιάστρια του Λονδίνου διευρύνεται περισσότερο, χάρη στη συμμετοχή της στην ομάδα του Δημήτρη Παπαϊωάννου, ανάμεσα στους συντελεστές της Τελετής Εναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Η Σοφία Κοκοσαλάκη αναλαμβάνει τον σχεδιασμό των κοστουμιών. Ανάμεσά τους και το φόρεμα-θάλασσα της ΜπγιΟρκ. Η επιτυχία της αποτυπώνεται στις ανταποκρίσεις από τα μίντια σε όλον τον κόσμο. Το υπενθυμίζει και το χθεσινό συλλυπητήριο μήνυμα της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη: «Η συμβολή της, με τον σχεδιασμό των κουστουμιών, στις τελετές έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, υπήρξε καθοριστική για την παγκόσμια απήχησή τους. Το ταλέντο και η ακτινοβολία της Σοφίας Κοκοσαλάκη τίμησαν την ελληνική δημιουργία διεθνώς».

Στην επόμενη σεζόν, το 2006, το Παρίσι την περιμένει και τη φιλοξενεί στην Εβδομάδα Μόδας και για ένα σύντομο διάστημα μεταξύ 2006-2007 αναλαμβάνει την αναβίωση του οίκου Madeleine Vionnet ως καλλιτεχνική διευθύντρια. Παράλληλα η διεθνής Σοφία Κοκοσαλάκη ανανεώνει τη σχέση της με την Ελλάδα συμμετέχοντας σε καλλιτεχνικές εκθέσεις. «Πτυχώσεις»  (2004) και «Ενδύεσθαι» (2010) στο Μουσείο Μπενάκη, «Highlights» στο Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη, «Το Ημερολόγιο μιας μοδίστρας» (2018) στην αίθουσα τέχνης Αγγελική Αντωνοπούλου. Παράλληλα, ξεκινά να ασχολείται με τον σχεδιασμό και την κατασκευή κοσμημάτων μεταφέροντας στο μέταλλο, ασήμι και χρυσό, στοιχεία από την αρχιτεκτονική, εμπνεύσεις έργων σύγχρονων καλλιτεχνών, λεπτομέρειες του ελληνικού τοπίου, το οποίο παρατηρούσε και αποτύπωνε στο ψηφιακό φωτογραφικό της αρχείο από τα  καλοκαιρινά της ταξίδια.

Στην τελευταία της συνέντευξη για «ΤΑ ΝΕΑ», στις 20 Νοεμβρίου 2018, η Σοφία Κοκοσαλάκη στη συνάντησή μας τα είπε όλα για τον εαυτό της σε αυτή τη φράση:

«Ποτέ δεν ήμουν άψογα ρομαντική και γλυκανάλατη στη δουλειά μου. Αλλά είμαι γεμάτη αντιθέσεις. Οι φίλοι μου λένε συνέχεια ότι είμαι συντηρητική στη συμπεριφορά μου αλλά με προωθημένη αντίληψη. Και στη ζωή μου το ίδιο συμβαίνει: Δεν παντρεύτηκα ποτέ αλλά φτιάχνω νυφικά. Σιχαίνομαι τον γάμο και τους δεσμούς αλλά πάντα είχα σχέσεις. Εφυγα από την Ελλάδα εδώ και είκοσι χρόνια αλλά επιστρέφω διαρκώς και σε πολύ τακτά διαστήματα. Το ντύσιμό μου δεν είναι μοναστικό αλλά κάπως σέξι χάρη στις λεπτομέρειες από το ανδρικό ύφος. Αυτή τη θηλυκότητα εννοώ ότι περνώ και στη δουλειά μου, με ενδείξεις βεβαιότητας και αυτοπεποίθησης». Το μόνο που μένει να προσθέσουμε είναι ότι μας άφησε ένα έργο πάνω στο οποίο μπορεί κάποιος να βρει με κώδικες ντιζάιν αυτό που λέγεται σύγχρονο ελληνικό παράδειγμα.

Θρήνος για την απώλεια ενός μεγάλου ταλέντου

Η λύπη για τον πρόωρο θάνατο της σχεδιάστριας εμφανίστηκε σε πολλούς λογαριασμούς χρηστών στα κοινωνικά δίκτυα, καθώς η Σοφία Κοκοσαλάκη υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής ανάμεσα στον κόσμο της μόδας.
Ο Αγγελος Μπράτης, με τον οποίο είχε δείξει δουλειά της σε ένα ειδικό αφιέρωμα για τον Γιάννη Τσεκλένη το 2016 στο id concept store στο Κολωνάκι: «Μία από τις πιο ταλαντούχες, σύγχρονες, διεθνείς σχεδιάστριες μόδας. Θα τη θυμόμαστε μέσα από τις κομψές δημιουργίες της, εμπνευσμένες από τα αρχαία ελληνικά γλυπτά».
Η Μαίρη Κατράντζου, η οποία ξεκίνησε στο ατελιέ της σχεδιάστριας στο Λονδίνο τη δική της αναζήτηση στον χώρο, γράφει: «Τον λίγο καιρό που είχα το προνόμιο να σε γνωρίσω μου έδειξες, πριν καν γνωρίσω τον εαυτό μου, τι σημαίνει πραγματική δύναμη και μυαλό ξυράφι που χρειάζεται η βιομηχανία μας. Πάντα υποκλινόμουν στην αποφασιστικότητά σου και στις αξίες που οδηγούσες τη ζωή, πάντα με τους δικούς σου όρους».
Η Ορσαλία Παρθένη γράφει στον αποχαιρετισμό της: «Το έργο σου παραμένει η μαρτυρία του ταλέντου σου».
Η αγγλίδα δημοσιογράφος Σάρα Μάουερ ήταν από τους πρώτους παρατηρητές του ταλέντου της όταν την ξεχώρισε ανάμεσα στους αποφοίτους του Saint Martin’s, το 1998. Και στην ανάρτησή της σημειώνει: «Θρήνος για την απώλεια της αγαπημένης Σοφίας Κοκοσαλάκη, ενός μεγάλου ταλέντου, πρωτοπόρου, αδελφής του νέου κύματος της μόδας του Λονδίνου του 2000, ελληνίδα ηρωίδα της μόδας, απόφοιτος του 1998 από το Central Saint Martin’s με καθηγήτρια τη Λουίζ Ουίλσον και μια εκπληκτική μητέρα στην κόρη της Στέλι».