Ο Ρασπούτιν και ο αυτοφωράκιας του

Μπορεί κάποιος να ασκείται για χρόνια ολόκληρα ως κατήγορος των άλλων. Αλλά να αποδειχθεί εξαιρετικά ανεπαρκής τη στιγμή που θα χρειαστεί να συνηγορήσει υπέρ του εαυτού του. Μπορεί ο Δημήτρης Παπαγγελόπουλος να διέπρεψε, με την ευρύτερη έννοια του όρου, ως εισαγγελέας. Αλλά τι προσέφερε ως συνήγορος πέρα από ένα μάλλον θλιβερό θέαμα;

Αν υπήρχε μια απόδειξη ότι το επάγγελμα διαμορφώνει τον άνθρωπο, θα την έβρισκε κανείς προχθές στη Βουλή. Θα έβρισκε τον βλοσυρό εισαγγελέα που κατηγορεί, μόνο κατηγορεί, από την έδρα. Θα έβρισκε όμως και έναν δικηγόρο που δίνει μια απελπισμένη μάχη σε ένα επαρχιακό δικαστήριο για μια υπόθεση που, αν κρίνει κανείς από τα δικά του συμφραζόμενα, δείχνει εντελώς ασήμαντη. «Ημασταν φίλοι, μου είπε, της είπα, μου ζήτησε μια χάρη, πόσο αγαπάει τα παιδιά της που σπουδάζουν στα ξένα. Αυτή; Θα σας πω εγώ γι’ αυτήν». Και μετά έρχεται η κορύφωση με μια σκηνή ευλογημένη από το πνεύμα του Ψαθά: Ο Ρασπούτιν, κύριε πρόεδρε; Μα ποιος Ρασπούτιν; «Ο Ρασπούτιν έμεινε στην Ιστορία για κάποια φυσικά του προσόντα και για τη θεωρία του ότι το αχαλίνωτο σεξ οδηγεί στην απόλυτη εξάντληση και μετά στη θέωση. Είναι άλλη μία απόδειξη ότι εγώ δεν είπα ποτέ τον εαυτό μου Ρασπούτιν!».

Μα ποιος πάει με τέτοιες αποδείξεις στο δικαστήριο; Ποιος μπορεί να πείσει τον εαυτό του και μαζί με αυτόν και τους άλλους πως ο Ρασπούτιν εισέβαλε στην ελληνική πολιτική σκηνή ως επιβήτορας της τσαρικής αυλής και μόνο; Κι έπειτα, ποιος υπουργός Δικαιοσύνης δηλώνει τόσο παρεμβατικός και δραστήριος, στον χώρο του οποίου οφείλει να διαφυλάσσει την ανεξαρτησία ως εντελώς αόρατος; Ο Ρασπούτιν, όχι ο επιβήτορας αλλά ο άλλος, ο σκοτεινός μηχανορράφος, όλους τους ήξερε. Εκλεινε, είπε, ραντεβού για λογαριασμό τρίτων, ήταν πανταχού παρών, κατήγορος των άλλων ανάμεσα σε δημόσιους κατηγόρους.

Ολα αυτά δεν κάνουν τον Ρασπούτιν απαραιτήτως ένοχο. Δεν είναι στο κάτω κάτω με το αχαλίνωτο σεξ που μπορεί να αποδειχθεί μια πολιτική σκευωρία του είδους, συνήθως χρειάζεται να αποδειχθούν κι άλλα πράγματα. Τον εκθέτουν όμως ως αντιθεσμικό βραχίονα μιας κυβέρνησης που δεν είχε και σε μεγάλη υπόληψη τους θεσμούς. Οι Ρασπούτιν της Ιστορίας μπορεί να έκαναν ή να μην έκαναν αχαλίνωτο σεξ. Αυτός ο Ρασπούτιν πάντως φαίνεται να δικαιώνει τη βενιζέλεια επισήμανση περί ασέλγειας επί των θεσμών. Στη γραμμή υπεράσπισης του Παπαγγελόπουλου, οι θεσμοί υποκαταστάθηκαν από ένα πλέγμα διαπροσωπικών σχέσεων, στο οποίο ο ίδιος, σχεδόν καθ’ ομολογίαν του, είχε πρωταγωνιστικό ρόλο ως Ρασπούτιν ή ως Μακιαβέλι ή ως και τα δύο μαζί.

Είναι αυτή η αδύναμη, σχεδόν αυτοχειριακή υπεράσπιση, που κατέστησε αναγκαία την υπεράσπιση Τσίπρα στον Παπαγγελόπουλο. Ο πρώην πρωθυπουργός ανέβηκε στο βήμα για να υπερασπιστεί τον πρώην υπουργό του. Και τον υπερασπίστηκε με προσωπική αυταπάρνηση και το είδος του τσαμπουκά που ζητάει και τα ρέστα από τα θύματά του – το είδος που δεν είναι άγνωστο στις δικαστικές αίθουσες, είτε στις φανταστικές του Ψαθά είτε στις πραγματικές της Ευελπίδων. Από αυτήν την άποψη, ο Αλέξης Τσίπρας δεν εκτέθηκε ως αδύναμος και αυτοχειριακός συνήγορος, όπως ο Παπαγγελόπουλος. Εκτέθηκε όμως διαφορετικά. Προτάσσοντας τα στήθη του με τη φράση «μην παίρνετε αυτόν, πάρτε εμένα», εκτέθηκε ως αυτοφωράκιας του Ρασπούτιν.