Του Τσίρκα {LF}ή του Στράους

Παιδικοί φόβοι γι’ αυτά τα πετούμενα της νύχτας. Φανταστικές ιστορίες που μου έλεγε η γιαγιά μου για νυχτερίδες που έμπλεξαν σε λυτά κοριτσίστικα μαλλιά (αντιπαιδαγωγικές θα τις έλεγαν σήμερα, έλα όμως που ήταν, κατά κάποιον τρόπο, ένα είδος «οικογενειακής» παραλογής που μπορεί να καλλιέργησε ακόμη και την αγάπη μου για τη λογοτεχνία). Νυχτερίδες στα «Κλασσικά εικονογραφημένα» (το Netflix των παιδικών μας χρόνων) όταν ήθελαν να υπογραμμίσουν το δυσοίωνο ενός τόπου. Ακριβώς όπως το έλεγε και ο Καζαντζίδης σπαράζοντας από τα τζουκ μποξ: «Νυχτερίδες και αράχνες, γλυκιά μου, έχουν χτίσει φωλιά μέσα στο έρημο και άδειο μας σπίτι όσο λείπεις μακριά». Ή ο Μπαγιαντέρας: «Μέσα στης ζωής τα μονοπάτια, μπρος στ’ αρχοντικά σου σκαλοπάτια, τριγυρίζω σαν τη νυχτερίδα, λίγη για να βρω χαρά κι ελπίδα». Κι εκείνο το φευγαλέο πετάρισμα στο αργοπορημένο σούρουπο του καλοκαιριού που τόνιζε τη μελαγχολία του.

Ασχημο ζώο, αηδιαστικό. Σαν ποντίκι με φτερά. Σύμφωνα με τον μύθο της ελληνικής παράδοσης, μάλιστα, ποντίκι ήταν αρχικά. Που βρέθηκε στο ιερό μιας εκκλησίας και επειδή, υποτίθεται, σεβάστηκε ένα κομμάτι αντίδωρο που είχε πέσει κάτω, ο Θεός τού έδωσε φτερά. Και από την άλλη, αυτή η αντίφαση. Κάτι σαν βαμπίρ, αλλά και το «κοκαλάκι της νυχτερίδας», όσον αφορά μεγάλη διά βίου τύχη.

Μεγαλώσαμε, αλλά το σκιάξιμο με τις νυχτερίδες δεν το αποβάλαμε. Τι κι αν τραγουδήσαμε τους στίχους του Μάνου Ελευθερίου σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη «Μια νυχτερίδα στη σκεπή φυλάει το σπιτικό μου». Ή το τραγούδι του Χάρη και του Πάνου Κατσιμίχα «Μεγάλη νυχτερίδα τρέφεται απ’ τη νιότη σου, γι’ αυτό νωρίς βραδιάζει πριν χορτάσει». Τι κι αν είδαμε την ομώνυμη οπερέτα του Στράους. Τι κι αν διαβάσαμε τη «Νυχτερίδα» του Τσίρκα, το τρίτο και ωραιότερο ίσως μέρος της τριλογίας «Ακυβέρνητες πολιτείες». Ή, πολύ αργότερα, το άλλο, του Νέσμπο, το πρώτο με ήρωα τον Χάρι Χόλε. Οι νυχτερίδες θα είναι πάντα νυχτερίδες.