«Να προσπαθείς για να αποτύχεις»

Το ερευνητικό ταξίδι ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα ξεκίνησε το καλοκαίρι από ένα φέρι, συνεχίστηκε σε καρνάγιο και σε συσκευαστήριο κτήματος λεμονιών, πέρασε σε λιμενοβραχίονα για να ρίξει τώρα άγκυρα στο Μπάγκειον. Η site specific παράσταση «Lemon» της ομάδας Experimento, βασισμένη στο έργο «Novecento» (1900) του Αλεσάντρο Μπαρίκο, επιστρέφει στην Αθήνα από τις 4 Οκτωβρίου μετατρέποντας την αίθουσα χορού του ιστορικού ξενοδοχείου σε σάλα πρώτης θέσης του ατμόπλοιου «Βιρτζίνιαν».

Η Γεωργία Τσαγκαράκη σκηνοθετεί την ιστορία του 1900 που γεννήθηκε πάνω στο καράβι, σε κούτα λεμονιών και δεν κατέβηκε ποτέ απ’ αυτό. «Ο Μπαρίκο στήνει ένα πολύ έξυπνο και παιχνιδιάρικο δίπολο στεριάς – θάλασσας και κάθε τόσο μετατοπίζει το σημείο σταθεράς» αναφέρει ο Μελαχρινός Βελέντζας, που πρωταγωνιστεί στην παράσταση με τον Γιώργο Δρίβα. «Ως ήρωας, θα κατέβαινα στη στεριά ύστερα από 32 χρόνια στη θάλασσα. Κάθε φορά που ταξιδεύω με καράβι κάθομαι στην πλώρη του ακίνητος, καθώς το καράβι κινείται προς τον επόμενο προορισμό του. Για να θυμάμαι πως ενώ είμαι ακίνητος κινούμαι. Ο άνθρωπος διαμορφώνεται από το περιβάλλον του και τη σχέση του μαζί του. Αυτό είναι το στοιχείο που κάνει ρευστή την ύπαρξή μας. Από την άλλη, μετακινούμαστε διαρκώς μέσα μας κι ας μην το συνειδητοποιούμε πολλές φορές. Η ελευθερία είναι ζήτημα μιας εσωτερικής διαδικασίας και δεν έχει να κάνει τόσο με τον τόπο. Επιθυμούμε να ζήσουμε εκεί όπου νιώθουμε οικεία. Εκεί επιστρέφουμε. Και αυτό που μας χαρακτηρίζει είναι μία διαρκής μετάβαση από το σημείο όπου είμαστε στο σημείο όπου επιθυμούμε να πάμε. Προσωπικά, αισθάνομαι πως στο ανάμεσα αυτού του ταξιδιού ορίζω προς στιγμήν τι είναι ελευθερία. Σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο. Οταν αυτά τα δύο αλλάξουν πάλι, θ’ αλλάξω κι εγώ. Αυτό με φέρνει κοντά στο μη νόημα. Καθώς τίποτα δεν είναι σταθερό. Και αυτό είναι ίσως το μόνο χειροπιαστό νόημα της ζωής μας. Είναι φορές που είναι δύσκολο να το αντέξεις».

Ο Βελέντζας ανάμεσα σε αποκολλημένους σοβάδες, υγρασία που γεμίζει τους τοίχους και την τραυματισμένη επιφάνεια ενός καθρέφτη, βουτάει στη ζωή ενός νεαρού άνδρα που ζει για να παίζει τη μουσική του ωκεανού. «Επανέρχομαι σε αυτό που προτείνω κάθε φορά επί σκηνής μην κλειδώνοντας τα πράγματα. Για μένα, δεν υπάρχει ρόλος παρά μόνο ηθοποιός. Από εσένα τον ίδιο αντλείς πάντα το υλικό γι’ αυτό στο οποίο θα γίνεις. Προκειμένου να είσαι και να δημιουργήσεις την ψευδαίσθηση μιας άλλης πραγματικότητας, η οποία πρέπει να φαντάζει απόλυτα αληθής. Αυτό βέβαια – το να είσαι – σπάνια επιτυγχάνεται. Καθώς τείνουμε προς τη μεταμόρφωση διαρκώς αποτυγχάνουμε. Κι αυτός είναι ο στόχος: να προσπαθείς για να αποτύχεις. Προκειμένου λοιπόν να αποτύχω με μια κάποια επιτυχία με βοηθά να οικειοποιούμαι τα ιδιαίτερα στοιχεία της συνθήκης μέσα στην οποία υπάρχει ο ήρωας: για παράδειγμα ο 1900 ζει πάντα πάνω στο καράβι. Σε όλους τους χώρους της περιοδείας, κοιμάμαι μόνος το βράδυ στον χώρο όπου παίζουμε. Πάνω στην πλατφόρμα του πλοίου δίπλα στο πιάνο. Αυτή η εμπειρία σχεδόν σωματοποιείται διαμορφώνοντας πια το ενεργειακό κομμάτι της υπόστασής μου, το οποίο φυσικά φέρω κι εκτός σκηνής» παραδέχεται ο ίδιος.

ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ. Στη σκηνή, η ιστορία του 1900 συναντάει την προσωπική ιστορία του καθενός από το κοινό, φέρνοντας στην επιφάνεια το υπαρξιακό ερώτημα «Εσύ φοβάσαι να κατέβεις από το πλοίο όπου γεννήθηκες;». «Στην παράσταση παλεύουμε με τον φόβο να προχωρήσεις σε αυτό που επιθυμείς. Οταν κάνεις τελικά το βήμα, προκύπτει μια βαθιά συγκίνηση για το εύθραυστο της ανθρώπινης ύπαρξης. Τι τελικά έχει σημασία στη ζωή μας και πού νιώθουμε ευτυχισμένοι; Το στοιχείο που επικρατεί στον τρόπο που ζούμε σήμερα είναι το υπερβολικό άγχος, η αφόρητη πίεση λόγω έλλειψης χρόνου. Η διάσπασή μας ως υποκειμένων σε τόσα διαφορετικά πράγματα που δεν μας ενδιαφέρουν πραγματικά. Είμαστε φτιαγμένοι για όλα αυτά; Με τι έχουμε ανάγκη να συνδεθούμε; Μήπως τελικά χρειαζόμαστε μόνο ένα πράγμα; Θα τα καταφέρουμε; Ολα αυτά τα ερωτήματα επανέρχονται διαρκώς όσο παίζουμε αυτό το έργο. Και ποτέ δεν απαντώνται οριστικά. Δεν ξέρω τι είναι αυτό που χρειαζόμαστε ως άνθρωποι για να ζήσουμε ευτυχισμένοι. Νιώθω πως χρειάζεται να παιδέψουμε τους εαυτούς μας περισσότερο. Να αναρωτηθούμε και να προσπαθήσουμε. Είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε» επισημαίνει ο ηθοποιός.

Τζαζ, χορός, τραγούδι και μεγάλη ενέργεια στολίζουν τη βαθιά ανθρώπινη περιπέτεια της παράστασης, λειτουργώντας τελικά ως μανδύας που τυλίγει τις τελευταίες στιγμές του ήρωά της. «Στη δική μας εκδοχή, ο 1900 χάνεται μέσα στη συμβολική μήτρα της μαμάς – θάλασσας. Μέσα στο πιάνο. Είναι παιδί του Ωκεανού κι επιλέγει να παραμείνει για πάντα εκεί. Είναι ένα αερικό, το οποίο χάνεται για να επιστρέψει και να μας θυμίσει ότι σημασία στη ζωή έχει να επιλέξουμε. Τον τρόπο που θα ζήσουμε. Αυτή η επιλογή είναι που μας κάνει ελεύθερους. Μέσα σε αυτό το ταξίδι ελευθερίας, τα βράχια ή ό,τι άλλο συναντήσει κανείς είναι μέρος αυτού που θα μας συμβεί. Ο τρόπος που θα αντιδράσουμε μας κάνει αυτό που είμαστε. Αξίζει λοιπόν να το ζήσουμε. Γιατί έχουμε αυτή την πολυτέλεια: να ζούμε» καταλήγει ο Βελέντζας.