Το δραστήριο τουρκικό λόμπι και οι «ομάδες πίεσης»

Την ημέρα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ, στις 8 Νοεμβρίου 2016, ένα ασυνήθιστο άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα The Hill, η οποία επηρεάζει πολλά μέλη του Κογκρέσου. Το άρθρο έφερε την υπογραφή του στρατηγού εν αποστρατεία Μάικ Φλιν και αφορούσε τα «εγκλήματα» και την «ακραία ιδεολογία» του τούρκου ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν, που ζει στην Πενσιλβάνια από το 1999. Ο Γκιουλέν είναι ο υπ’ αριθμόν 1 καταζητούμενος για την κυβέρνηση της Τουρκίας που τον κατηγορεί για το αποτυχημένο πραξικόπημα εναντίον του προέδρου Ερντογάν τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς. Περισσότερα από 200 άτομα έχασαν τότε τη ζωή τους, όμως πριν αποτύχει η απόπειρα ο Φλιν κατεγράφη να υποστηρίζει τους πραξικοπηματίες, πιστεύοντας ότι ανήκαν στους κεμαλιστές του στρατού. Τέσσερις μήνες μετά τους πρόωρους πανηγυρισμούς για το πραξικόπημα, η παθιασμένη αποκήρυξη του Γκιουλέν και η καινοφανής υποστήριξη του Φλιν προς την τουρκική κυβέρνηση, άφησε έκπληκτους τους αναλυτές της τουρκικής πολιτικής. Το άρθρο του Φλιν μπορεί να πέρασε απαρατήρητο μέσα στη βαβούρα των εκλογών, όμως ειδικοί τουρκολόγοι όπως ο καθηγητής Χάουαρντ Αϊζενστατ του Πανεπιστήμιου Λόρενς παρατήρησαν πως  «έμοιαζε να είναι γραμμένο από εταιρεία που κάνει δημόσιες σχέσεις για την Τουρκία».

Η παρατήρηση αποδείχθηκε απόλυτα ακριβής. Τους επόμενους μήνες αποκαλύφθηκε πως ο Φλιν είχε στενούς δεσμούς με οργανώσεις και λόμπι στις ΗΠΑ που λειτουργούν για λογαριασμό της τουρκικής κυβέρνησης (μάλιστα έλαβε από κάποιες εξ αυτών αδρές αμοιβές) καθώς και επαφές με τον ρώσο πρεσβευτή στην Ουάσιγκτον – όλα αυτά συνέβαλαν στο να τερματιστεί σύντομα η καριέρα του ως σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του προέδρου Τραμπ.

ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ. Η υπόθεση Φλιν μπορεί να πέρασε σε δικαστικές ατραπούς, χρησίμευσε όμως για να αναδειχθεί το ισχυρό δίκτυο λόμπι που έχει στήσει η Τουρκία στις ΗΠΑ. Οι αποκαλούμενες και «ομάδες πίεσης» (lobby) που εργάζονται για λογαριασμό της Αγκυρας δεν είναι λίγες, με κυριότερες το Συμβούλιο Τουρκίας – ΗΠΑ (ΤΑΙΚ), το Αμερικανοτουρκικό συμβούλιο (ATC), το Ιδρυμα Τουρκέν και η Ενωση Τουρκοαμερικανικών συνδέσμων. Επίσης, η τουρκική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον διαπραγματεύεται απευθείας συμβόλαια με λομπίστες εκ μέρους της Αγκυρας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός πως το τουρκικό λόμπι στις ΗΠΑ ενίσχυσε την προσπάθειά του να αποκτήσει δεσμούς με τον Λευκό Οίκο μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία. Το ΤΑΙΚ και το ATC κάνουν τις εκδηλώσεις τους σε ξενοδοχεία που ανήκουν στον Τραμπ και επικεφαλής του ΤΑΙΚ διορίσθηκε ο Μεχμέτ Αλί Γιαλτσιντάγκ, τούρκος επιχειρηματίας που έχει δεσμούς με την οικογένεια Τραμπ και ήταν πρώην επικεφαλής του μιντιακού συγκροτήματος Dogan που έχει στην ιδιοκτησία του το Τrump Towers στην Κωνσταντινούπολη.

Σημαντικά αυξήθηκαν και τα χρήματα που διέθεσαν οι Τούρκοι για lobbying. Μέσα στο 2017 δαπανήθηκαν για τον σκοπό αυτό 5,6 εκατομμύρια δολάρια για σκοπούς – ποσό διπλάσιο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Βασική εταιρεία με την οποία συνεργάστηκε η Αγκυρα την Greenberg Traurig, ενώ στους σημαντικούς λομπίστες της Τουρκίας περιλαμβάνεται και η Ballard Partners, με έδρα την Φλόριντα – είναι η ίδια εταιρεία που έκανε επί χρόνια lobbying για λογαριασμό του Ντόναλντ Τραμπ. Η αύξηση των ποσών που δαπανώνται δείχνει πως η τουρκική κυβέρνηση είχε εντοπίσει από νωρίς ή προβλέψει τα προβλήματα στις σχέσεις με τις ΗΠΑ που ακολούθησαν και διατηρούνται μέχρι σήμερα.

Πέρσι 14 εταιρείες ή άτομα κατέθεσαν έγγραφα στο αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης (όπως είναι υποχρεωτικό από τον νόμο) για να δηλώσουν ότι κάνουν lobbying προς όφελος της Τουρκίας, της τουρκικής πρεσβείας ή του τουρκικού υπουργείου Αμύνης. Αυτές οι εταιρείες και τα άτομα έχουν διασυνδέσεις με πολιτικούς και πρώην αξιωματούχους και από τα δύο κόμματα. Ανάλογα ποσά ρέουν και προς μεγάλα think tanks. Για παράδειγμα το Ινστιτούτο Brookings λαμβάνει σταθερά τα τελευταία χρόνια εξαψήφια ποσά από την Ενωση Τουρκικών Βιομηχανιών και Επιχειρήσεων (TUSIAD).

ΟΙ ΣΚΟΠΙΑΝΟΙ. Ενδιαφέρον έχει πως πέρσι η Τουρκία προχώρησε και σε μια άλλη κίνηση. Στήριξε τη δημιουργία μιας νέας οργάνωσης του σκοπιανού λόμπι, το Macedonia Political Action Committee (MACPAC). Δεν έχει γραφεία αλλά χρησιμοποιεί ταχυδρομική θυρίδα ως διεύθυνση επικοινωνίας και την ίδρυσε η Λουέτ Ραγκούζα, η οποία είναι διευθυντικό στέλεχος της Τουρκικής Συμμαχίας (TCA) στην Ουάσιγκτον. Πρόκειται για μια οργάνωση της τουρκοαμερικανικής ομογένειας με πολύ καλή οργάνωση, επαγγελματικό προσωπικό και πολλούς δωρητές. Είναι χαρακτηριστικό πως το 2015, στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ οι δωρεές προς την οργάνωση αυξήθηκαν, σύμφωνα με τα λεγόμενα του ταμία της οργάνωσης Λίνκολν Μακάρντι, στην τουρκική εφημερίδα «Σαμπάχ» κατά 60%.

Ο ίδιος περιέγραψε και την πορεία των χρημάτων. Πού πηγαίνουν λοιπόν οι δωρεές; «Θα σας δώσω ένα παράδειγμα», ανέφερε. «Δώσαμε 26.000 στον προεκλογικό αγώνα της Ντόνα Εντουαρντς (που στηρίζει τα τουρκικά ζητήματα) στις προκριματικές του Δημοκρατικού κόμματος για την έδρα της Γερουσίας στο Μέριλαντ. Αντίπαλός της ήταν ο Κρις Βαν Χόλεν, ισχυρός υποστηρικτής των ελληνικών και ελληνικών θεμάτων στη Βουλή των Αντιπροσώπων». Πιο ξεκάθαρα δεν θα μπορούσε να τα πει. Και έτσι η Τουρκική Συμμαχία αποφάσισε πως θα ήταν καλό να προωθήσει και την ατζέντα των Σκοπίων, εις βάρος της Ελλάδας ως άλλη μια διάσταση του τουρκικού λόμπι στην αμερικανική πρωτεύουσα.