Στις Βρυξέλλες η καλή θέληση φθίνει

H προσοχή εκείνων που παρακολουθούν την πορεία του Brexit είναι, και σωστά, εστιασμένη στην καταστροφική εβδομάδα του Μπόρις Τζόνσον στο Κοινοβούλιο και στην ημερομηνία των εκλογών. Ομως κλειδί για τα όσα θα συμβούν κατόπιν είναι, φυσικά, η στάση της ΕΕ. Οταν οι βρετανοί (και ευρωπαίοι) αναλυτές μιλούν για τη στάση της ΕΕ στο Brexit όλοι καταλήγουν τονίζοντας πως «τίποτα δεν έχει αλλάξει». Η ενότητα της Ευρώπης στο θέμα αυτό είναι απόλυτη. Η Ιρλανδία δεν θα θυσιασθεί. Δεν θα υπάρξει επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας αποχώρησης.

Η αλήθεια, όπως πάντα, έχει περισσότερες αποχρώσεις, όπως κατάλαβα σε συναντήσεις στις Βρυξέλλες στο τέλος της περασμένης εβδομάδας. Γίνεται μια πραγματική συζήτηση στην ΕΕ για το Brexit. Η θέση της ΕΕ σήμερα είναι ελαφρά διαφορετική σε σχέση με δύο εβδομάδες πριν. Και εκείνη λίγο διαφορετική από εκείνο που ίσχυε λίγο νωρίτερα. Αρα, ποια είναι η σημερινή θέση της ΕΕ για το Brexit;

Στην ΕΕ συμπαθούσαν πολύ τον Ολι Ρόμπινς, τον διαπραγματευτή της Τερίζα Μέι για το Brexit. Ευφυής, λογικός, δουλευταράς και επίμονος θεωρείτο από τους ευρωπαίους συναδέλφους του ως κάποιος με τον οποίο μπορούσαν να συνεργαστούν. Τον συμπαθούσαν περισσότερο απ’ ό,τι την ίδια τη Μέι. Τελικά ο Ρόμπινς διαπραγματεύθηκε μια συμφωνία αποχώρησης της Βρετανίας που, κατά γενική ομολογία, ήταν πολύ καλή για το Λονδίνο. Ομως η Μέι στάθηκε ανίκανη να διαχειριστεί τις πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας της και να εγκριθεί η συμφωνία. Ολα αυτά αποτελούν το πλαίσιο για να κατανοήσουμε πώς βλέπει η ΕΕ τον Τζόνσον. Παρότι έχει πολλά στοιχεία που δεν τον κάνουν συμπαθή, οι ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι τον θεωρούν ως μια “πνοή φρέσκου αέρα” σε σύγκριση με τη Μέι. Θεωρείται “πολιτικό ον” και το γεγονός ότι στήριξε την ευρωπαϊκή γραμμή σε διεθνή θέματα στη σύνοδο των G7 στο Μπιαρίτς, δημιούργησε αισιοδοξία ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία μαζί του. Εν μέρει και επειδή η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ επέδειξε προθυμία να διευρευνήσει αλλαγές στο backstop.

Ομως πέρασαν αρκετές εβδομάδες και η καλή διάθεση που είχε δημιουργηθεί απέναντι στον Τζόνσον από την ΕΕ φθίνει γοργά. Οχι για τους λόγους που πιστεύουν οι περισσότεροι.

Είναι αλήθεια πως η βρετανική κυβέρνηση δεν έχει καταθέσει ακόμα κάποιες επίσημες προτάσεις στην ΕΕ. Ούτως ή άλλως, οι αξιωματούχοι της ΕΕ δεν περιμένουν κάτι πριν από το συνέδριο των Τόρις που θα διεξαχθεί από τις 29 Σεπτεμβρίου έως τις 2 Οκτωβρίου. Η κρίσιμη χρονική περίοδος είναι οι εβδομάδες πριν από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 17-18 Οκτωβρίου και οι επόμενες εδβομάδες μέχρι την 31η Οκτωβρίου.

Μόλις κατακάτσει η σκόνη από την ταραχώδη εβδομάδα του Τζόνσον στο Κοινοβούλιο – που τον άφησε να ηγείται μιας ακόμα πιο αδύναμης κυβέρνησης και να αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών – η ΕΕ θα κάνει την αποτίμηση της κατάστασης. Και τότε θα αποφασιστεί εάν θα υιοθετηθεί μια πιο σκληρή ή μια πιο ευέλικτη στάση. Καθώς η Βρετανία οδεύει οδυνηρά προς πρόωρες εκλογές, υπάρχουν όλο και λιγότερα περιθώρια για πρόοδο στις Βρυξέλλες. Οποιεσδήποτε επίσημες βρετανικές προτάσεις θα αντιμετωπίσουν τον ακόμα μεγαλύτερο σκεπτικισμό των Ευρωπαίων, που θα αποφύγουν να γίνουν οι παρεμβάσεις τους κομμάτι των επόμενων εκλογών στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο Μουτάμπα Ραχμάν είναι διευθυντής του ευρωπαϊκού τμήματος στην εταιρεία αποτίμησης πολιτικών κινδύνων Eurasia Group