Η αποπληθωριστική εμμονή της ΕΚΤ

Οι κεντρικές τράπεζες φροντίζουν για τη σταθερότητα των τιμών και σήμερα οι τιμές είναι σε γενικές γραμμές σταθερές σε μεγάλο μέρος του ανεπτυγμένου κόσμου. Παρά ταύτα, οι κεντρικοί τραπεζίτες δηλώνουν δυσαρεστημένοι. Κάποια στελέχη της Ευρωτράπεζας μελετούν νέα μέτρα στήριξης των οικονομιών με στόχο να πείσουν τις αγορές για την προσήλωσή τους στην καταπολέμηση του αποπληθωρισμού. Οι πολιτικές αυτές όμως υπερεκτιμούν τον κίνδυνο πτώσης των τιμών.

Οι τιμές κατ’ αρχάς δεν πέφτουν σήμερα. Απλώς ενισχύονται με ρυθμό χαμηλότερο από αυτόν που θα επιθυμούσαν οι κεντρικοί τραπεζίτες. Στην ευρωζώνη, για παράδειγμα, ο δομικός πληθωρισμός (εξαιρεί τις πολύ ευμετάβλητες τιμές ενέργειας και τροφίμων) είναι περίπου 1% σε ετήσια βάση και οι αγορές προβλέπουν ότι θα παραμείνει στα επίπεδα αυτά την επόμενη δεκαετία.

Η ΕΚΤ θεωρεί απαράδεκτο τόσο χαμηλό πληθωρισμό, καθώς πιστεύει (όπως άλλωστε και της αμερικανικής και της ιαπωνικής Κεντρικής Τράπεζας) ότι ο ετήσιος πληθωρισμός πρέπει να είναι «κάτω από 2% αλλά κοντά στο ποσοστό αυτό».

Οι κεντρικοί τραπεζίτες φοβούνται τον πολύ χαμηλό πληθωρισμό για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή η πραγματική αξία του χρέους αυξάνεται αυτομάτως όταν πέφτουν οι τιμές. Παρά ταύτα, ακόμα κι αν τα ονομαστικά επιτόκια είναι κοντά στο μηδέν, αυτό δεν σημαίνει ότι θα αυξηθεί το χρέος αφού οι τιμές παραμένουν σταθερές. Σημειωτέον ότι η κατάσταση αυτή ευνοεί και τα νοικοκυριά, αφού τα εισοδήματά τους ανεβαίνουν ενώ το κόστος εξυπηρέτησης των χρεών τους είναι σχεδόν μηδενικό.

Δεύτερος λόγος για τον οποίο φοβούνται οι κεντρικοί τραπεζίτες τον πολύ χαμηλό πληθωρισμό είναι μήπως οι οικονομίες εμπλακούν σε μια αντιπληθωριστική δίνη. Αλλά χάρη στα εξαιρετικά υψηλά ποσοστά απασχόλησης οι μισθοί αυξάνονται σημαντικά στον ανεπτυγμένο κόσμο. Στην ευρωζώνη οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται με ρυθμό 2,5% ετησίως και στις ΗΠΑ με ρυθμό 3%. Πρόκειται για τα υψηλότερα ποσοστά την τελευταία δεκαετία. Είναι δυνατόν όμως η ΕΚΤ να ετοιμάζεται για νέο πακέτο ποσοτικής χαλάρωσης όταν τα προαναφερθέντα ποσοστά μισθολογικών αυξήσεων εγγυώνται υψηλή καταναλωτική ζήτηση;

Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής του Κέντρου Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS)