Βερολίνο – Μανχάταν

Μπορεί θεωρητικώς να οφείλεται σε λόγους ατζέντας και εκατέρωθεν προγραμματισμού, αλλά όσοι παρακολουθούν εκ των ενόντων τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή και εν γένει στη διπλωματική σκηνή, θεωρούν ότι η περιοδεία του Κυριάκου Μητσοτάκη σε Παρίσι και Βερολίνο κρύβει τους δικούς της συμβολισμούς. Δεν υπάρχουν συμπτώσεις πίσω από το δρομολόγιο. Ο έλληνας Πρωθυπουργός επέλεξε να βρεθεί πρώτα στο Ελιζέ πριν φτάσει στην Καγκελαρία. Δεν είδε, στην αφετηρία, τον Μακρόν επειδή δεν μπορούσε η Ανγκελα Μέρκελ να τον συναντήσει νωρίτερα. Ο Μητσοτάκης δεν ήθελε να καταγραφεί ότι σπεύδει να δώσει διαπιστευτήρια στο Βερολίνο – σε μια τέτοια περίπτωση είναι προφανές ότι η Γαλλία θα ακολουθούσε, όποτε κι αν ερχόταν το ραντεβού με την καγκελάριο. Η επιλογή δεν αποτελεί, βέβαια, αμφισβήτηση του κομβικού ρόλου που έχει το Βερολίνο, αλλά είναι εξίσου σαφές ότι μια Γερμανία που βρίσκεται στο κατώφλι της ύφεσης και μία Μέρκελ που δείχνει να φτάνει στο τέλος της διαδρομής, αποτελούν στοιχεία που μεταβάλλουν το ισοζύγιο. Υστερα από δέκα χρόνια κρίσης, οι νέοι ένοικοι του Μεγάρου Μαξίμου δεν περιμένουν όλες τις λύσεις από την Καγκελαρία.

Στη συνάντηση Μέρκελ – Μητσοτάκη επιδιώχθηκε πρωτίστως να διαμορφωθεί ένα νέο κλίμα. Μάλλον δεν ήταν ένα δύσκολο στοίχημα – και η προσωπική σχέση θα ενδυναμωθεί, εάν δεν υπάρξουν λίαν συντόμως μεταβολές στο πολιτικό σκηνικό της Γερμανίας. Οι σκιές λόγω της αντιπολιτευτικής διαχείρισης του Σκοπιανού από τη ΝΔ, είχαν διαλυθεί εγκαίρως: Τον περασμένο Ιούνιο, στην προηγούμενη κατ΄ ίδιαν συνάντηση της καγκελαρίου με τον τότε εν αναμονή πρωθυπουργό, ξεκαθαρίστηκε ότι η Συμφωνία των Πρεσπών ήρθε για να μείνει. Το Προσφυγικό, που σε σημαντικό βαθμό περνά και μέσα από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, «καίει» περισσότερο το Βερολίνο. Υπό αυτή την έννοια, παρών στη συνάντηση Μέρκελ – Μητσοτάκη στην Καγκελαρία ήταν και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Το Βερολίνο αντιλαμβάνεται πλήρως ότι η Αγκυρα χρησιμοποιεί τα κύματα των προσφύγων στο Αιγαίο (που εσχάτως φουσκώνουν ξανά) για να πιέζει την Αθήνα, εκβιάζοντας την Ευρώπη – και εξασφαλίζοντας χλιαρές αντιδράσεις από τις Βρυξέλλες.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, σημαντικότερα από εκείνα που συζήτησε με Μακρόν και Μέρκελ, ο Μητσοτάκης θεωρεί όσα θα συζητήσει 23 με 27 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη. Οι συναντήσεις με Τραμπ και Ερντογάν, στο περιθώριο της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, μπορεί τυπικώς να εκκρεμούν, αλλά στην πραγματικότητα η προετοιμασία της ατζέντας των συζητήσεων έχει ήδη ξεκινήσει στο Μαξίμου. Η ανανέωση της αμυντικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, που περνά από τη βάση της Σούδας και μια σειρά στρατιωτικών ανταλλαγμάτων στην Ελλάδα, δείχνει ότι η Αθήνα προετοιμάζεται για υψηλές θερμοκρασίες διαρκείας στον άξονα Αιγαίο – Κύπρος, αλλά σε μια συνάντηση με τον τούρκο πρόεδρο η βασική επιδίωξη θα είναι επίσης να διαμορφωθεί ένα νέο κλίμα – που θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσεγγίσεις για ήρεμα νερά. Ακόμη και χθες η Αγκυρα, γιορτάζοντας το «νικηφόρο 1922», κλιμάκωσε τις απειλές, καλώντας τη διεθνή κοινότητα (;) να μη δοκιμάσει την τουρκική δυναμη σε Κύπρο, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Για το Μαξίμου είναι σαφές ότι το πολεμαχαρές κλίμα που συντηρεί ο Ερντογάν δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ άπειρον -κυρίως επειδή η παροιμία πως όποιος παίζει με τα σπίρτα στο τέλος θα βάλει φωτιά, απαντάται και στα τούρκικα.

Ωστόσο, όπως και με τη Μέρκελ, ο Μητσοτάκης δεν περιμένει όλες τις λύσεις από την Ουάσιγκτον και τον Τραμπ. Η Αθήνα δεν μπορεί να περιοριστεί σε έναν παθητικό ρόλο και σε μια θέση παρατηρητή για τα δικά της ζητήματα. Η επίσκεψη του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο, τον Οκτώβριο στην Αθήνα, μπορεί να συνδυαστεί με εξελίξεις που θα έχουν δρομολογηθεί στο Μανχάταν, αλλά προσεχώς ένας άμεσος δίαυλος Μητσοτάκη – Ερντογάν μπορεί να είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας. Διακόσια χρόνια μετά το 1821, η εθνική επέτειος θα μπορούσε να συνδυαστεί και με μια νέα αφετηρία.