Από Πινόκιο, σωτήρας της Ιταλίας

Toν περασμένο Μάρτιο, ένα γκράφιτι σε έναν δρόμο της Ρώμης συζητήθηκε πολύ. Απεικόνιζε τον πρωθυπουργό Τζουζέπε Κόντε ως Πινόκιο και τους τότε αντιπροέδρους της κυβέρνησης Λουίτζι ντι Μάιο και Ματέο Σαλβίνι ως τον γάτο και την αλεπού που τον μεταχειρίζονται για τους δικούς τους σκοπούς. Μαριονέτα είχε αποκαλέσει τον περασμένο Φεβρουάριο τον Κόντε και ο ηγέτης των Φιλελευθέρων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Γκι Φέρχοφστατ, εκφράζοντας τη λύπη του για την πολιτική αποσύνθεση της Ιταλίας.

Να όμως που αυτή η «μαριονέτα» όχι μόνο άντεξε, όχι μόνο τα έβαλε όταν παρέστη η ανάγκη με εκείνους που υποτίθεται ότι κινούσαν τα νήματα, αλλά χθες έλαβε και πάλι εντολή από τον πρόεδρο Ματαρέλα να σχηματίσει κυβέρνηση. Μια κυβέρνηση που θα φέρει κοντά το Δημοκρατικό Κόμμα και το Κίνημα Πέντε Αστέρων και θα απαλλάξει για ένα διάστημα την ιταλική ηγεσία από την τοξική παρουσία του Ματέο Σαλβίνι.

Ο Κόντε δέχθηκε «υπό όρους» την εντολή, λέγοντας ότι θα ηγηθεί μιας κυβέρνησης «που θα είναι συγκεντρωμένη στις ανάγκες των πολιτών και θα μας κάνει υπερήφανους που είμαστε Ιταλοί». Η προτεραιότητα αυτή τη στιγμή, πρόσθεσε, είναι να ανακτηθεί ο χαμένος χρόνος στην Ευρώπη και η Ιταλία να αναλάβει και πάλι τον πρωταγωνιστικό ρόλο που της αξίζει.

Ο Κόντε καλείται έτσι να διαλύσει ως πρωθυπουργός ένα μέρος του έργου που επιτέλεσε και πάλι ως πρωθυπουργός. «Αυτό και μόνο δείχνει πόσο αφύσικη είναι αυτή η συμμαχία», επισημαίνει ο Βολφάνγκο Πίκολι, ένας αναλυτής από το ίδρυμα Teneo. «Θεωρητικά υπάρχει σύγκλιση σε θέματα όπως το περιβάλλον, τα κοινωνικά δικαιώματα και η Ευρώπη, αλλά υπάρχει το ζήτημα της εμπιστοσύνης. Η ηγεσία δεν είναι βέβαιη για τη συνοχή της συμμαχίας και το εκλογικό σώμα είναι κατακερματισμένο».

Η μεγαλύτερη εγγύηση αυτής της συμμαχίας είναι έτσι ο ίδιος ο ιταλός καθηγητής ιδιωτικού δικαίου, που θεωρητικά είναι ανεξάρτητος αλλά πρόσκειται στο Κίνημα Πέντε Αστέρων.

Γεννημένος σε ένα μικρό χωριό της Απουλίας, ο Κόντε σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Ρώμης και εργάστηκε μερικά χρόνια ως δικηγόρος προτού ξεκινήσει μια πανεπιστημιακή καριέρα. Στο πρόσωπό του κατέληξαν πέρυσι η Λέγκα και τα Πέντε Αστέρια ύστερα από 89 ημέρες άκαρπων διαπραγματεύσεων.

Η πρώτη του ομιλία, όπου δήλωσε ότι θα είναι «δικηγόρος του λαού», θεωρήθηκε άνευρη. Τον περασμένο Ιούνιο, όταν συζητιόταν στη Βουλή μια πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης, έχασε κυριολεκτικά τη μιλιά του και χρειάστηκε 90 δευτερόλεπτα για να την ξαναβρεί. Αλλά στην ομιλία με την οποία υπέβαλε την παραίτησή του, ήταν αγνώριστος. Κατήγγειλε τον Σαλβίνι ότι θέτει την Ιταλία σε κίνδυνο και τον κατηγόρησε ότι βάζει τα συμφέροντά του πάνω από εκείνα της χώρας.

Η ομιλία εκείνη ήταν σημείο καμπής, επισημαίνει ο Λουίτζι Κουρίνι, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου. «Ο Κόντε ήθελε να αφήσει πίσω του τον ρόλο του τεχνοκράτη και να εμφανιστεί ως ο νέος ηγέτης του Κινήματος Πέντε Αστέρων».

Οπως λέει η Εμιλιάνα ντε Μπλάζιο, καθηγήτρια πολιτικής καινοτομίας στο Πανεπιστήμιο του Λούις στη Ρώμη, «μέσα σε έξι μήνες ο Κόντε μετατράπηκε από Πινόκιο σε σημείο αναφοράς της ιταλικής πολιτικής, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Χάρις σ’ αυτόν, η Ιταλία είναι λιγότερο απομονωμένη και πιο κοντά στην Ευρώπη».

Η υποστήριξη προς το πρόσωπο του Κόντε δεν περιορίζεται στους ψηφοφόρους των Πέντε Αστέρων. Τα καθολικά του διαπιστευτήρια είναι αρεστά και στους καθημερινούς Ιταλούς. Την εποχή που σπούδαζε στη Ρώμη, σύχναζε στη Βίλα Ναζαρέτ, ένα καθολικό κολέγιο από το οποίο αποφοίτησαν άνθρωποι όπως ο πρόεδρος Ματαρέλα και ο πρώην πρωθυπουργός Ρομάνο Πρόντι. Ενας από τους δασκάλους του ήταν ο Πιέτρο Παρολίν, δεύτερος σήμερα στην ιεραρχία του Βατικανού.

Στην ομιλία του στο Κοινοβούλιο, ο Κόντε επιτέθηκε ακόμη στον Σαλβίνι επειδή χρησιμοποιεί ως πολιτικά του εργαλεία τον σταυρό και το ροζάριο. «Αυτό είναι προσβλητικό για τους καθολικούς», τόνισε, «και καταπατά την αρχή της κοσμικότητας σε ένα σύγχρονο κράτος». Ηταν μια αναφορά που άρεσε πολύ στο καθολικό του ακροατήριο.

«Είναι καλά νέα για την Ευρώπη»

Την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Ιταλία θα αποκτήσει μια «σταθερή και προοδευτική» κυβέρνηση εξέφρασε ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Ολαφ Σολτς. «Είναι καλά νέα για την Ευρώπη», είπε στο πρακτορείο Ρόιτερς. «Με χαρά διαπιστώνω ότι η κυβερνητική κρίση στην Ιταλία μοιάζει να τελείωσε».

Πάντως, ο αρχηγός της Λέγκας Ματέο Σαλβίνι, που περνά πλέον στην αντιπολίτευση, είναι διατεθειμένος να ακολουθήσει σκληρή γραμμή. Με βίντεο που ανήρτησε στους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καλεί τους Ιταλούς σε μια μεγάλη διαδήλωση στη Ρώμη στις 19 Οκτωβρίου. «Δεν θα απαλλαγείτε από μένα με παιχνιδάκια του παλατιού, δεν θα το αφήσω έτσι», προειδοποίησε, εκτοξεύοντας πυρά εναντίον μιας «κυβέρνησης που γεννιέται στις Βρυξέλλες».

Ο ακροδεξιός ηγέτης της Λέγκας υποσχέθηκε ότι θα δημιουργήσει περίπτερα σε όλη την Ιταλία για να διεκδικήσει «τη δημοκρατία, τον σεβασμό της ψήφου και των νόμων» και προειδοποίησε όσους θέλουν να καταργήσουν τα διατάγματα για τον περιορισμό της μετανάστευσης ότι θα τον βρουν απέναντί τους.