Καπνός

Υποτίθεται ότι μια από τις πρώτες μάχες της νέας κυβέρνησης, που δεν είναι συμβολική αλλά έχει και υψηλό συμβολισμό, θα ήταν με το κάπνισμα σε δημόσιους κλειστούς χώρους. Στόχος, να εφαρμοστεί ο αντικαπνιστικός νόμος, που ισχύει μεν αλλά είναι σαν να μην ισχύει.

Το σάλπισμα της μάχης το έδωσε ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πριν ακόμα γίνει Πρωθυπουργός. Υποτίθεται ότι πολύ νωρίς, μερικές μέρες μετά τις εκλογές του Ιουλίου, ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας έλαβε «αυστηρή εντολή» να εφαρμοστεί ο νόμος – ο οποίος προβλέπει καθολική απαγόρευση του καπνίσματος όπου προβλέπεται: σε νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες, σε καφενεία, εστιατόρια, κέντρα διασκέδασης, σε ταξί.

Τι έγινε έκτοτε; Ως συνήθως, τίποτα. Μάθαμε μόνο για μια πειθαρχική ποινή σε κάποιο νοσοκομείο. Κατά τα άλλα, μια βόλτα στους δημόσιους χώρους όχι της επαρχίας αλλά του αθηναϊκού κέντρου θα μας πείσει. Για την ώρα, κι αυτό το παιχνίδι χάνεται. Οι ελληνικές νοοτροπίες ακόμα μια φορά φαίνεται να ακυρώνουν τις κυβερνητικές εξαγγελίες.

Ηδη, εκτός από τον πολιτισμικό εξαιρετισμό, οι φορείς των νοοτροπιών αυτών άρχισαν να επικαλούνται και τα δικαιώματα: αν εγώ θέλω να καταστραφώ, δεν έχω δικαίωμα να το κάνω καπνίζοντας; Υπ’ αυτούς τους όρους, περισσεύει ο κρατικός πατερναλισμός.

Υπάρχει, όντως, ένα γενικό δικαίωμα στην επιλογή δραστηριοτήτων που αποβαίνουν καταστροφικές για το άτομο. Αλλά καπνίζοντας κανείς σε δημόσιο χώρο, αναγκάζει να υφίστανται τις συνέπειες της πράξης του και οι μη καπνιστές. Αρα, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την καθολική απαγόρευση.

Ολα αυτά είναι γνωστά, έχουν εξαντληθεί στον δημόσιο διάλογο. Το θέμα είναι τι γίνεται μετά το μπλαμπλά. Η κυβέρνηση εξήγγειλε ότι οι μηχανισμοί του κράτους θα εφαρμόσουν τον νόμο. Γιατί δεν το έχουν κάνει;

Ξέρω ήδη την απάντηση: μη βιαζόμαστε. Αλλά αν δεν βιαζόμαστε να πράξουμε, γιατί βιαστήκαμε να εξαγγείλουμε; Κι αν επιδιώκουμε να εισπράξουμε τον θετικό συμβολισμό της εξαγγελίας, γιατί την ώρα της πράξης καθυστερούμε και κωλυσιεργούμε;

Δεν επρόκειτο για τις επενδύσεις και την οικονομική διαδρομή της χώρας που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την πολιτική βούληση. ΗΉταν μια εξαγγελία, οι δυσκολίες της οποίας θα περίμενε κανείς να έχουν σταθμιστεί. Δεν γίνεται όταν εξαγγέλλεις κάτι πανηγυρικά να μην είσαι προετοιμασμένος να το εκπληρώσεις.

Κάθε κυβέρνηση πολιτεύεται μπαίνοντας πίσω από τις επικοινωνιακές επιθυμίες της. Αλλά στην πολιτική δεν έχουν σημασία ούτε τα λόγια ούτε η επικοινωνιακή στρατηγική. Σημασία έχει τι πετυχαίνεις.

Τέτοιες αποτυχίες, έχουν πολιτικό αλλά κυρίως επικοινωνιακό κόστος. Να ένας λόγος ακόμα που εξηγεί γιατί η μάχη αυτή δεν γίνεται να χαθεί.