Πότε και πώς θα λήξει η αγωνία των συνταξιούχων

Τέλος στην αγωνία των συνταξιούχων για την επιστροφή των αναδρομικών πρόκειται να βάλει η αναμενόμενη απόφαση του ΣτΕ. Το βασικό σενάριο που επεξεργάζεται το υπουργείο Εργασίας προβλέπει να καταβληθούν τα «κουτσουρεμένα» αναδρομικά ενός δεκαμήνου στους συνταξιούχους. Αφορούν ποσά που κυμαίνονται από 660 έως 7.000 ευρώ. Δεν αποκλείεται όσοι έχουν προσφύγει στα δικαστήρια να δικαιωθούν με περισσότερα αναδρομικά. Πρόκειται για τα αναδρομικά του δεκαμήνου το οποίο μεσολαβεί ανάμεσα στην απόφαση-βόμβα του ΣτΕ τον Ιούνιο του 2015 και στην ψήφιση του νόμου Κατρούγκαλου τον Μάιο του 2016. Να σημειωθεί ότι στον ΕΦΚΑ εκτιμούν ότι πάνω από 1,6 εκατ. ηλεκτρονικές αιτήσεις έχουν υποβληθεί στην ψηφιακή πλατφόρμα, ενώ υπολογίζεται ότι 1,5 εκατ. συνταξιούχοι έχουν καταθέσει αγωγές. «ΤΑ ΝΕΑ» με αφορμή ερωτήσεις αναγνωστών συνταξιούχων ετοίμασαν έναν χρήσιμο οδηγό για το θέμα των αναδρομικών με τη μορφή 8 ερωτήσεων – απαντήσεων:

Πότε αναμένεται να εκδοθεί η κρίσιμη απόφαση του ΣτΕ για τα αναδρομικά των συνταξιούχων;

Η κρίσιμη απόφαση του ΣτΕ κατά του νόμου Κατρούγκαλου δεν έχει ακόμη εκδοθεί, καθυστερεί σημαντικά (εκδικάστηκε στις 4/10/2017) και αναμένεται εντός των προσεχών μηνών και πάντως εντός του 2019 με μεγάλη πιθανότητα το δίμηνο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου. Η απόφαση αυτή του ΣτΕ θα επηρεάσει και τις κινήσεις της νέας πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εργασίας. Το νέο ασφαλιστικό νοµοσχέδιο µε όλες τις αλλαγές θα έρθει στη Βουλή µετά τη δηµοσίευση των κρίσιµων αποφάσεων του ΣτΕ, για µια σειρά από επιµέρους µεταρρυθµίσεις του νόµου Κατρούγκαλου. Το κλειδί για τα αναδρομικά και για πόσους μήνες θα αφορούν βρίσκεται στη νέα απόφαση που θα εκδώσει το ΣτΕ για τη συνταγματικότητα ή την αντισυνταγματικότητα των ρυθμίσεων του νόμου Κατρούγκαλου. Αν βγει συνταγματικός ο νόμος στον επανυπολογισμό συντάξεων, τότε τα αναδρομικά είναι κλειδωμένα για ένα δεκάμηνο (Ιούλιος 2015 – Απρίλιος 2016) αλλά δεν θα μπορούν να διεκδικηθούν μετά τον Μάιο του 2016, παρά μόνον για όσους έχουν ήδη προσφύγει στα δικαστήρια. Αν ο νόμος βγει αντισυνταγματικός, τότε υπάρχει ζήτημα επιστροφών και μετά το 2016, χωρίς δικαστικές προσφυγές. Ειδικότερα στην κρίση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου έχουν βρεθεί ο επανυπολογισµός των παλαιών συντάξεων, κύριων και επικουρικών, η ενοποίηση όλων των Ταµείων σε έναν ασφαλιστικό Οργανισµό, οι εισφορές των ελεύθερων επαγγελµατιών, το ύψος και ο υπολογισµός των νέων συντάξεων κ.ά. Σε αυτό πλαίσιο, οι δικαστικές κρίσεις για τη συνταγµατικότητα των εισφορών των ελεύθερων επαγγελµατιών (που µεταρρυθµίστηκαν ωστόσο πρόσφατα), αλλά και για την ένταξη αγροτών, αυτοαπασχολουµένων, δηµοσίων υπαλλήλων και µισθωτών στην ίδια ασφαλιστική στέγη, είναι κοµβικές και θα κρίνουν την επόµενη ηµέρα για τον ΕΦΚΑ. Πιο κρίσιµη θα είναι η απόφαση για τη συνταγµατικότητα του επανυπολογισµού κύριων και επικουρικών συντάξεων, καθώς θα δείξει το εύρος των αναδροµικών που διεκδικούν 2,5 εκατοµµύρια συνταξιούχοι. Ιδιαίτερη σηµασία θα έχει η απόφαση για τις επικουρικές συντάξεις, καθώς ο επανυπολογισµός συνδυάστηκε µε περικοπές για 250.000 συνταξιούχους. Πάντως νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι αν τελικά ο νόμος Κατρούγκαλου κριθεί αντισυνταγματικός, τα αναδρομικά που θα επιστρέψει το Δημόσιο σύμφωνα με μετριοπαθείς υπολογισμούς θα φτάσουν τα 12 δισ. ευρώ.

Ποιο είναι το επικρατέστερο σενάριο για τα αναδρομικά;

Πρόκειται για το σενάριο επιστροφής αναδρομικών για το δεκάμηνο Ιουλίου 2016 – Μαΐου 2015. Για το δεκάμηνο αυτό το κόστος των διεκδικούμενων αναδρομικών ποσών ανέρχεται σε 2,5 με 3 δισ. ευρώ, δηλαδή οι επιστροφές – πλην των δώρων – υπολογίζεται ότι κοστίζουν 180 εκατ. τον μήνα. Με δεδομένο ότι θεωρείται απαγορευτικό για το Δημόσιο να επιστρέψει ένα επιπλέον ποσό αυτού του ύψους μηνιαίως, έχει επικρατήσει η άποψη να μοιραστεί σε βάθος περίπου 6 ετών, δηλαδή σε 70-72 δόσεις.

Ποιες είναι οι κατηγορίες των συνταξιούχων που δικαιούνται τα αναδρομικά;

Οι κατηγορίες των συνταξιούχων που δικαιούνται αναδρομικά στις συντάξεις τους είναι οι εξής:

• Περίπου 1,5 εκατομμύριο παλαιοί συνταξιούχοι που προέρχονται από τα Ταμεία: ΙΚΑ, Δημοσίου, ΟΑΕΕ, ΔΕΚΟ, τραπεζών, ΝΑΤ, ΕΤΑΑ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ. Σε αυτούς οφείλεται να επιστραφούν οι μειώσεις από τους νόμους 4051 και 4093 γιατί ο ΕΦΚΑ τις επιβάλλει παρανόμως από τον Ιούνιο του 2015 όταν κρίθηκαν αντισυνταγματικές από το ΣτΕ.
• Περίπου 190.000 νέοι συνταξιούχοι που αποχώρησαν από 13/5/2016 έως 31/12/2018 και αποδεδειγμένα πήραν μικρότερη ή καθόλου προσωπική διαφορά με τον νόμο Κατρούγκαλου.
• Περίπου 300.000 συνταξιούχοι με επικουρική από τα Ταμεία του ΕΤΕΑΕΠ.
• Περίπου 80.000 συνταξιούχοι διαδοχικής και παράλληλης ασφάλισης που αποχώρησαν από 13 Μαΐου 2016 και μετά, οι οποίοι με νέα εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας έχουν εκ νέου επανυπολογισμό σύνταξης και δικαιούνται αύξηση έως και 110 ευρώ τον μήνα.
• Απόστρατοι οι οποίοι πήραν λιγότερα ή και καθόλου αναδρομικά στις πληρωμές του Δεκεμβρίου με τον νόμο 4575/2018.

Ποιο είναι το ιστορικό του προβλήματος με τα αναδρομικά των συνταξιούχων;

Η υπόθεση των αναδρομικών αφορά τις επιστροφές των περικοπών τις οποίες υπέστησαν οι συντάξεις την περίοδο 2011-2012 και τις οποίες διεκδικούν περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχοι. Η διεκδίκηση των συνταξιούχων βασίζεται στο γεγονός ότι τον Ιούνιο του 2015 το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε (έπειτα από σχετικές προσφυγές) αντισυνταγματικές τις προαναφερθείσες μειώσεις.

Ωστόσο, τον Μάιο του 2016 τέθηκε σε ισχύ, αφού τον ψήφισε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, ο ασφαλιστικός νόμος Κατρούγκαλου, ο οποίος ενσωμάτωσε τις αποφάσεις που έλαβε το ΣτΕ τον Ιούνιο του 2015 περί αντισυνταγματικότητας των περικοπών του 2011-12. Ετσι, προέκυψε ένα χρονικό, δεκάμηνης διάρκειας, κενό μεταξύ του Ιουλίου του 2015 (δηλαδή τον επόμενο μήνα από την απόφαση του ΣτΕ) και του Απριλίου του 2016 (δηλαδή του μήνα πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου Κατρούγκαλου), κατά το οποίο είχαν κριθεί μεν αντισυνταγματικές οι μειώσεις που είχαν ισχύσει από το 2011-2012, αλλά δεν είχε τεθεί σε ισχύ (π.χ. αναδρομικά από τον Ιούλιο του 2015) ο νόμος Κατρούγκαλου.

Ποιες περικοπές στους συνταξιούχους έχουν κριθεί αντισυνταγματικές;

Στο κάδρο των αναδροµικών περιλαµβάνονται οι πέντε περικοπές που κρίθηκαν αντισυνταγµατικές από το ΣτΕ το 2015:

• Μείωση κατά 12% στο τµήµα της κύριας σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.300 ευρώ.
• Μείωση που εφαρµόζεται κλιµακωτά 5%-20% για συντάξεις ή άθροισµα συντάξεων από 1.000 ευρώ και άνω.
• Μείωση στις επικουρικές κλιµακωτά 10%-20% από το πρώτο ευρώ.
• Πλήρης περικοπή των δώρων και επιδόµατος αδείας, που για τις κύριες συντάξεις ήταν στο ποσό των 400 ευρώ, 200 ευρώ και 200 ευρώ.
• Περικοπή των δώρων στις επικουρικές, δηλαδή δύο επικουρικές ανά έτος.

Ποια είναι η θέση των δανειστών στο θέμα των αναδρομικών;

Στην τρίτη έκθεση της Κομισιόν αναφερόταν και το ενδεχόμενο να υπάρξουν δικαστικές αποφάσεις που ανατρέπουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις-κλειδιά. Ουσιαστικά τόνιζαν την ανάγκη για λήψη ισοδύναμων μέτρων, κάτι το οποίο ξορκίζει το οικονομικό επιτελείο την ώρα που επιδιώκει ανακούφιση των πολιτών από τα φορολογικά βάρη.

Ποια είναι η θέση της κυβέρνησης στο όλο θέμα;

Σύμφωνα με όσα δήλωσε πρόσφατα ο υπουργός Εργασίας, Γιάννης Βρούτσης, στην πρόθεση της κυβέρνησης είναι να επιστραφούν στους συνταξιούχους ποσά από μειώσεις που κρίθηκαν αντισυνταγματικές από το ΣτΕ, στο πλαίσιο όμως των «δημοσιονομικών αντοχών της οικονομίας».