Η κολύμβηση κρύβει κινδύνους για ασθενείς με Πάρκινσον

Το κολύμπι συνδυάζει τη διασκέδαση με την άσκηση αλλά και τη θεραπεία, με αποτέλεσμα να αποτελεί αγαπημένο χόμπι για ανθρώπους κάθε ηλικίας και φυσικής κατάστασης. Παρ’ όλα αυτά, μία πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι οι ασθενείς με Πάρκινσον πιθανόν να διατρέχουν υψηλό κίνδυνο ακόμη και για πνιγμό.

Οι συγγραφείς της μελέτης καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο κίνδυνος αυτός οφείλεται στη φύση της συγκεκριμένης ασθένειας, δεδομένου ότι… χτυπά την κίνηση, με αποτέλεσμα οι ασθενείς σταδιακά να δυσκολεύονται όταν απαιτείται περίπλοκη φυσική δραστηριότητα.

«Και παρότι προς το παρόν το πεδίο δεν έχει αναλυθεί σε βάθος, τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί αποδεικνύουν τις δυσκολίες και τους κινδύνους της κολύμβησης για τους ασθενείς με Πάρκινσον» σημειώνει η επιστημονική ομάδα της έρευνας που δημοσιεύτηκε στην ιατρική επιθεώρηση «Movement Disorders».  Ειδικότερα, 309 ασθενείς που ζουν στην Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο απάντησαν σε συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο – που διακινήθηκε διαδικτυακά -, με μέση ηλικία τα 62 έτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συμμετέχοντες είχαν διαγνωστεί με Πάρκινσον κατά μέσο όρο τέσσερα χρόνια πριν από τη διεξαγωγή της μελέτης.

Μία ακόμη σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι το πιο συχνό αρχικό σύμπτωμα (44% των ασθενών που απάντησαν στις ερωτήσεις το αναφέρουν) ήταν ο τρόμος ηρεμίας κατά κανόνα στα άνω άκρα.

Επιπλέον, και όπως δήλωσαν εννέα στους δέκα συμμετέχοντες, η κολύμβηση δεν τους δυσκόλευε πριν από την εκδήλωση της νόσου. Ομως, 87,7% εκείνων που συνήθιζαν να επιδίδονται σε βουτιές είτε στη θάλασσα είτε σε πισίνα, σημείωσαν ότι όταν εμφανίστηκαν τα πρώτα συμπτώματα διαπίστωσαν αλλαγές όταν βρίσκονταν στο νερό.

Μάλιστα, 49,1% παραδέχτηκαν ότι έχουν βιώσει δύσκολες στιγμές μέσα στο νερό, καθώς βρέθηκαν κοντά στον πνιγμό.

Το πιο συχνό εμπόδιο φαίνεται να είναι η λειτουργικότητα στα κάτω άκρα (39,4%) και η δυσκολία στην αναπνοή, σύμπτωμα που έχει νιώσει το 36,5% των συμμετεχόντων.

Εν κατακλείδι, και σύμφωνα με τις απαντήσεις των ασθενών, οι πιο συχνοί λόγοι που τους ανάγκασαν να σταματήσουν το αγαπημένο τους χόμπι ήταν το πρόβλημα που αντιμετώπισαν στον συντονισμό των κινήσεων, αλλά και στο γεγονός ότι το να επιπλέουν στο νερό ήταν πλέον μια επίπονη διαδικασία.

Επέμβαση. «Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το Πάρκινσον επηρεάζει σημαντικά τις κολυμβητικές ικανότητες των ασθενών, γεγονός που εγείρει σοβαρά ζητήματα ασφάλειας», καταλήγουν οι ερευνητές. Εντούτοις στον επίλογο της έρευνας οι ίδιοι διευκρινίζουν ότι σε καμία περίπτωση δεν υποστηρίζουν ότι όσοι έχουν διαγνωστεί με Πάρκινσον πρέπει να σταματήσουν το κολύμπι ή τη θεραπεία στο νερό.

«Αντιθέτως, στόχος μας είναι να επισημάνουμε τους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονούν κατά την κολύμβηση και να επιστήσουμε  την προσοχή των ασθενών σχετικά με τις αλλαγές που προκύπτουν αναφορικά με τις κολυμβητικές ικανότητές τους».

Είναι σημαντικό να προστεθεί ότι σε μία παλαιότερη μελέτη (case study) περιγράφεται η περίπτωση τεσσάρων ασθενών με Πάρκινσον, οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε επέμβαση τοποθέτησης νευροδιεργέτη DBS (Deep Brain Stimulation) – πρόκειται για επέμβαση που στοχεύει στη μείωση της αναπηρίας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής -, παρ’ όλα αυτά αντιμετώπισαν δυσκολίες κατά το κολύμπι, με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει η ζωή τους ή να πνιγούν.

Τα παραπάνω δεδομένα επιβεβαιώνει από την εμπειρία του και ο νευρολόγος Παναγιώτης Ζήκος, υπεύθυνος του Ιατρείου Νόσου Πάρκινσον και Συναφών Διαταραχών του 251 Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας.

«Κάθε Σεπτέμβριο, όταν επιστρέφω στο ιατρείο, με επισκέπτονται ασθενείς – οι περισσότεροι εξ αυτών έχουν πρόσφατα διαγνωστεί με Πάρκινσον – οι οποίοι μου αναφέρουν παρ΄ ολίγον πνιγμό» σημειώνει στο ένθετο «Υγεία» ο ειδικός.

Και παρότι το συγκεκριμένα θέμα δεν έχει μελετηθεί ενδελεχώς, ο ίδιος διαπιστώνει ότι ο κίνδυνος εγκυμονεί κατά κανόνα για ασθενείς άνω των 60 ετών. «Πρόκειται για ανθρώπους σε προχωρημένο στάδιο της νόσου, που χαρακτηρίζονται από ασυμμετρία μεταξύ αριστερής και δεξιάς πλευρά τους σώματος. Ετσι, για παράδειγμα, το ένα χέρι είναι πιο αργό από το άλλο, ενώ συχνά ο ασθενής το περιγράφει ως δύσκαμπτο».

Κάπως έτσι, ο κολυμβητής που πάσχει από Πάρκινσον κατά την προσπάθειά του να κολυμπήσει περιστρέφεται μέσα στο νερό, με αποτέλεσμα να χάνει τον έλεγχο. Ομως, συχνά η ασυμμετρία δεν γίνεται άμεσα αισθητή ή το «βάρος» που νιώθει κάνεις στο ένα άκρο αποδίδεται εσφαλμένα στην προχωρημένη ηλικία ή σε συνοδά νοσήματα όπως είναι για παράδειγμα τα αρθριτικά. Αυτός είναι και ο λόγος που συχνά καθυστερεί και η διάγνωση, καθώς ο ασθενής δεν απευθύνεται άμεσα στο γιατρό του.

Συχνές εξετάσεις. Οπως εντούτοις υπογραμμίζει ο Παναγιώτης Ζήκος, «ακόμη και οι ασθενείς που το περασμένο καλοκαίρι δεν αντιμετώπισαν πρόβλημα στη θάλασσα δεν πρέπει να θεωρούν αυτονόητο ότι και φέτος οι επιδόσεις τους θα είναι εξίσου καλές. Είναι γεγονός ότι τα συμπτώματα του Πάρκινσον δεν εξελίσσονται ραγδαία, όμως ανά εξάμηνο συνήθως διαπιστώνεται επιδείνωση. Αν αναλογιστεί κανείς ότι από το ένα καλοκαίρι στο άλλο μεσολαβούν δύο εξάμηνα, αντιλαμβάνεται ότι είναι αναγκαίο να εκτιμηθεί εκ νέου η κατάσταση του ασθενούς».

Για τους παραπάνω λόγους ο Παναγιώτης Ζήκος συνιστά στους ασθενείς να επισκέπτονται την παραλία – τουλάχιστον τις πρώτες ημέρες των διακοπών – πάντα με συνοδό και να κολυμπούν στα ρηχά. «Εξίσου σημαντικό είναι οι φροντιστές τους να θυμούνται ότι η φαρμακευτική αγωγή κάνει συχνά τους ασθενείς παρορμητικούς, γι’ αυτό και πρέπει πάντα να βρίσκονται υπό την εποπτεία τους».

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι τα βοηθήματα κολύμβησης και ιδίως το «μακαρόνι επίπλευσης» (pool noodle) προκρίνεται από τους ίδιους τους ασθενείς. Είναι σημαντικό όμως να τοποθετούν δύο τέτοια βοηθήματα κάτω από τη μασχάλη τους περιδένοντάς τα, καθώς με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι θα επιπλέουν με ασφάλεια στο νερό.