Το πικνίκ {LF}που άλλαξε {LF}την Ιστορία

Η βασική τους διαφωνία είναι το Προσφυγικό και τα σύνορα: η μία έχει μείνει στην Ιστορία για την αγκαλιά που άνοιξε στους πρόσφυγες κι ο άλλος για τα τείχη που ύψωσε για να τους αποκλείσει. Κι όμως, η Ανγκελα Μέρκελ και ο Βίκτορ Ορμπαν συναντήθηκαν χθες στο Σόπρον της Ουγγαρίας με αφορμή μια επέτειο που έχει να κάνει ακριβώς με τα σύνορα. Το περίφημο «πανευρωπαϊκό πικνίκ» που έγινε στις 19 Αυγούστου 1989 και στη διάρκεια του οποίου 600 ανατολικογερμανοί πολίτες πέρασαν μέσα σε λίγες ώρες στη Δύση διασχίζοντας τα σύνορα της Ουγγαρίας με την Αυστρία.

Το πικνίκ εκείνο οργανώθηκε με πρωτοβουλία του Οτο φον Χάμπσμπουργκ, γιου του τελευταίου αυτοκράτορα της Αυστροουγγαρίας. Και επέσπευσε την πτώση του Τείχους, ανοίγοντας τον δρόμο για την επανένωση της Γερμανίας – και της Ευρώπης.

Η χειραψία της Μέρκελ με τον Ορμπαν δεν σημαίνει φυσικά ότι οι διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες επιλύθηκαν, σημειώνει ο ανταποκριτής της «Monde» στο Βερολίνο Τόμας Βάιντερ που ταξίδεψε στο Σόπρον. Στη διάρκεια της τελετής που οργανώθηκε στην ευαγγελική εκκλησία της πόλης, ορισμένες φράσεις της καγκελαρίου θα μπορούσε να εκληφθούν ότι στρέφονταν ευθέως εναντίον του ούγγρου πρωθυπουργού. Οταν είπε, για παράδειγμα, ότι «αυτό το πικνίκ έγινε ένα παγκόσμιο σύμβολο που αποδεικνύει ότι η επιθυμία για ελευθερία δεν μπορεί να κατασταλεί». Ή όταν περιέγραψε σε ποιο βαθμό το γεγονός εκείνο «έδειξε αυτό που μας κάνει Ευρωπαίους, αναδεικνύοντας τις αξίες της αλληλεγγύης, της ελευθερίας και της ειρήνης».

Το κήρυγμα αυτό πάντως σταμάτησε στις πόρτες της εκκλησίας. Γιατί όταν οι δύο ηγέτες μίλησαν μιάμιση ώρα αργότερα στον Τύπο μετά τη συνάντησή τους (την πρώτη μετά την επίσκεψη του Ορμπαν στο Βερολίνο, τον Ιούλιο του 2018), προτίμησαν να επιμείνουν στα κοινά τους σημεία (την οικονομική συνεργασία των δύο χωρών και την κοινή τους δέσμευση στο ΝΑΤΟ), παρά στις διαφορές τους.

Η καγκελάριος Μέρκελ μάλιστα, που αναζητεί πάντα τον συμβιβασμό, δεν δίστασε να δηλώσει ότι «έχουμε ανάγκη από προστατευμένα εξωτερικά σύνορα αν θέλουμε να διατηρήσουμε την ελευθερία μετακίνησης στον χώρο Σένγκεν».

Σε μια τέτοια φρασεολογία, ο Ορμπαν δεν είχε τίποτα να αντιτάξει. Οπως και η γερμανίδα καγκελάριος, περιορίστηκε να επαινέσει την πρόθεση της νέας προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να δώσει στην Ευρώπη μια «νέα εκκίνηση» στο μεταναστευτικό ζήτημα.

Σε κάθε περίπτωση, γράφει ο ανταποκριτής της «Monde», η χθεσινή συνάντηση δεν είχε καμία σχέση σε συναισθηματικό επίπεδο μ’ εκείνη που είχε η Μέρκελ στις 19 Αυγούστου του 2009 με τον τότε πρόεδρο της Ουγγαρίας Λάζλο Σόλιομ για τα 20 χρόνια του «πανευρωπαϊκού πικνίκ». Φορούσε και τότε λευκό φόρεμα, όπως χθες. Και είχε πει, εμφανώς συγκινημένη, ότι «η Ιστορία γράφεται συχνά από τα μικρά θαρραλέα βήματα που κάνουν οι απλοί άνθρωποι».

Παρ’ όλα αυτά, η πρώτη επίσκεψη της γερμανίδας καγκελαρίου στην Ουγγαρία από το 2014 δεν παύει να αποτελεί μια ένδειξη εξομάλυνσης. Με μικρά βήματα, φυσικά.