Επισφαλής για το χρέος η μείωση των πλεονασμάτων

Ορθώς η νέα κυβέρνηση και ιδιαίτερα ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας επισημαίνει στην τυπική επιστολή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη σημαντική αποκλιμάκωση των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων ως επιχείρημα για τη μείωση του τερατώδους ποσοστού 3,5% των πρωτογενών πλεονασμάτων. Ωστόσο, κρούω τον κώδωνα του κινδύνου ότι αυτή πρωτοβουλία για μια χώρα που είναι πρωταθλήτρια σε δημόσιος χρέος στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι επισφαλής. Διότι δεν αρκεί μόνο η μείωση των επιτοκίων για την αποκλιμάκωση του χρέους. Χρειάζονται δραστική μείωση της σπατάλης, σημαντική αύξηση των εσόδων όχι με την αύξηση παλιών και εισαγωγή νέων φόρων, αλλά με τον περιορισμό της παραοικονομίας και φοροδιαφυγής. Κι αυτά είναι που φοβούνταν ή δεν μπορούσαν ανέκαθεν όλες οι κυβερνήσεις και (η σημερινή;) του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Υπενθυμίζω ότι στο Πρόγραμμα Σταθερότητας 2019, που πρέπει να εφαρμοστεί με βάση την αρχή της συνέχειας τους κράτους(!) προβλέπεται σταδιακή αποκλιμάκωση του χρέους κατά την περίοδο 2019 – 2022, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η θετική επίδραση των προβλεπόμενων (3,5% του ΑΕΠ!) πρωτογενών πλεονασμάτων, θα βελτιώνεται η ανάκαμψη της οικονομίας και η εξυπηρέτησή του θα γίνεται από τα ταμειακά διαθέσιμα. Και τα δύο τελευταία είναι πάντα τα πιο δύσκολα. Διότι η υποχρέωση ή, καλύτερα, η πάση θυσία αποκλιμάκωση του χρέους της χώρας δεν εξαρτάται μόνο από το χαμηλό κόστος δανεισμού, αλλά και από άλλους παράγοντες, οι οποίοι δεν πρέπει να αχρηστευθούν, όπως έγινε και κατά την περίοδο 1996 – 2003 και το 2018. Αυτοί παράγοντες είναι η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, η μεταβολή των επιτοκίων δανεισμού, η συνεχιζόμενη δημόσια σπατάλη με την επιχορήγηση ή ανάληψη χρεών δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών και η ισχνή εισροή εσόδων στα κρατικά ταμεία από αποκρατικοποιήσεις.

Θέλω να πω αυτό που διδάσκουν οι οικονομικοί νόμοι, ότι δηλαδή είναι αναγκαία η εξασφάλιση μιας ικανοποιητικής διαφοράς μεταξύ ονομαστικής μεταβολής του ΑΕΠ και επιτοκίων. Δεν σημαίνει τίποτε αν τα επιτόκια είναι 1,8 % και η ανάπτυξη 2%! Για να εξασφαλισθεί όμως υψηλή ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ πρέπει να ενισχυθούν όλοι οι παράγοντες που το προσδιορίζουν, δηλαδή η κατανάλωση, οι επενδύσεις και οι εξαγωγές.

Ωστόσο, και αν ακόμα εξασφαλιστούν όλα αυτά, θα γράψουν «μηδέν στο πηλίκον», όπως προκύπτει από το «πάθημα» των κυβερνήσεων του Κώστα Σημίτη, αν δεν αντιμετωπιστεί ο μόνιμος εφιάλτης των δαπανών με τη μορφή της ανάληψης υποχρεώσεων ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών που, ενώ δεν επηρεάζουν το έλλειμμα, αυξάνουν το χρέος.

Επίσης, ο ίδιος εφιαλτικός παράγων περιλαμβάνει και εισπράξεις (π.χ. από αποκρατικοποιήσεις), οι οποίες δεν επηρεάζουν το έλλειμμα, αλλά μειώνουν το χρέος, αλλά… τρέχα γύρευε…