Και στο βάθος… {LF}η Προεδρία

Ανάμεσα στα άλλα, πετυχημένα ή μη, που ελέχθησαν για τον πρώτο κυβερνητικό μήνα δεν έλειψε και ο αφορισμός – πασπαρτού για την πολιτική ως διαχείριση συμβολισμών. Στη θετική αποτίμηση, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη παρήγαγε περισσότερους απ’ όσους επιτρέπει ο σκληρός κομματικός πυρήνας. Απευθύνθηκε σε ακροατήρια που κουράστηκαν να εμφανίζονται ως συντηρητικά ή προοδευτικά, ανάλογα με την πολιτική σκοπιμότητα της στιγμής. Στη συγκρατημένα καχύποπτη αποτίμηση, μήπως παράγει περισσότερους απ’ όσους μπορεί να μεταβολίσει το υπερκομματικό ακροατήριο; Μήπως η Αντζελα Γκερέκου ως νέα επικεφαλής του Εθνικού Οργανισμού Τουρισμού δεν προσφέρει τα αναμενόμενα credits στο κάδρο της αμφίπλευρης διεύρυνσης; Και η Μαρία Αντωνίου στο Γραφείο Πρωθυπουργού της Θεσσαλονίκης: ένας αυτοματισμός που δεν έγινε ποτέ συμβολισμός;

Κι όμως, η μεγάλη εικόνα είναι μια σύνθεση πολυπαραγοντική και παράγει ήδη τα πρώτα σήματα προς την κοινωνία. Αν δώσει κανείς σημασία στις θεσμικές αναλύσεις των ημερών, το κυβερνητικό σχήμα βασίζεται στην ιδανική ποσόστωση κομματικών και εξωκοινοβουλευτικών, ώστε να μη θεωρείται τιμάριο κανενός. Αλλά ακόμη και το μικροκλίμα της καθημερινότητας – με τους περιορισμούς, έστω, της δημοσιογραφικής επαγωγής – στέλνει μηνύματα αποδοχής για την απομάκρυνση των «συνήθως υπόπτων» από τον πυρήνα διακυβέρνησης. Ο Κ. Μητσοτάκης αλιεύει από τη μεγάλη δεξαμενή των κοινωνικών συμμαχιών σκοράροντας εκεί που πόνταρε ο Αλέξης Τσίπρας. Με μια αισθητή διαφορά. Οσο αδιαμόρφωτο κι αν είναι ακόμη το κολάζ, ο Πρωθυπουργός δεν αντλεί από το ίζημα «λαϊκότητας» ούτε από τους υπερασπιστές του περίκλειστου παραδοσιακού κράτους. Αντί για τον Θύμιο Λυμπερόπουλο, έχει στο πλευρό του τους πανεπιστημιακούς. Αντί για τον Στέφανο Τζουμάκα, τον Κυριάκο Πιερρακάκη και τον Θοδωρή Λιβάνιο. Η υπεροπλία φάνηκε και από τις απαντήσεις των ετοιμοπόλεμων Γιώργου Γεραπετρίτη και Παναγιώτη Πικραμμένου απέναντι στον ντεφορμέ αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Ο ορφανός χώρος, άλλωστε, που βρίσκεται στην περιφέρεια του ΚΙΝΑΛ και μέχρι τις παρυφές του ΣΥΡΙΖΑ περιέχει ακόμη φλέβες χρυσού – ειδικά μετά την έξωση του Βαγγέλη Βενιζέλου. Περιλαμβάνει, επίσης, και πολλές υποψηφιότητες για την πλήρωση θέσεων στην ευρύτερη δημόσια διοίκηση. Με αυτές αναμένεται να ξεδιπλωθεί περαιτέρω η διεύρυνση, που ορίζεται ήδη από την κυβερνητική παρουσία των Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, Λευτέρη Οικονόμου, Λίνας Μενδώνη, Τάκη Θεοδωρικάκου, Χάρη Θεοχάρη.

Θα μπορούσε κανείς να εντάξει μαξιμαλιστικά και ευρύτερες κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη σ’ αυτό το Stratego των συμβολισμών. Και τότε η Γιάννα Δασκαλάκη – Αγγελοπούλου θα ήταν η προφανής επιλογή. Αν ο Παναγιώτης Κοντολέων επιλέχθηκε ως ο άνθρωπος της αγοράς που γίνεται προϊστάμενος στην υπερδομή της κρατικής ασφάλειας, η Γιάννα είναι η εντολοδόχος της ειδικής αποστολής – ο εορτασμός του 2021 – έχοντας στις περγαμηνές της ΤΗΝ απόλυτη ειδική αποστολή. Αφού βρισκόμαστε στην επικράτεια των συμβόλων, το 2004 δεν είναι μόνο η τελευταία αναλαμπή στην «προϊστορία» της μνημονιακής Ελλάδας. Είναι ήδη μια άλλη χώρα. Στο συλλογικό φαντασιακό δεν υπήρχε ακόμη η φούσκα ή το hangover της επόμενης ημέρας, αλλά τα κυκλαδικά ειδώλια, το καραβάκι και οι ιπτάμενοι γεωμετρικοί όγκοι του Δημήτρη Παπαϊωάννου. Εκείνη τη δυνατότητα, άλλωστε, θα θελήσει να υπονομεύσει αργότερα το κυοφορορούμενο τότε «σύστημα ΣΥΡΙΖΑ». Μετά το 2009 θα ξεκινήσει το γκρέμισμα των ειδώλων. Αναπόφευκτα και του «2004», το οποίο απέκτησε την κωδική ονομασία «πάρτι», με όλες τις σχετικές παραδηλώσεις.

ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ. Ακολουθώντας τα ίχνη που αφήνει πίσω του ο σχεδιασμός του Κυριάκου Μητσοτάκη μπαίνει κανείς στον πειρασμό να τα αντιμετωπίσει σαν κώδικα που «ξεκλειδώνει» την επόμενη μεγάλη εικόνα. Και αυτή δεν είναι άλλη από την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, η οποία μπορεί να επιτευχθεί – και – με απλή πλειοψηφία 151 ψήφων. Με όρους θεατρικού θεάματος, δεν μπορεί παρά να περιμένει κανείς μία κορύφωση από την πλευρά του Πρωθυπουργού όσο πλησιάζει η ώρα μηδέν. Την αποκάλυψη ενός προσώπου, το οποίο με τον τρόπο του θα συμπυκνώνει και θα υπερβαίνει όλους τους προηγούμενους συμβολισμούς. Για την αποκρυπτογράφηση των σημάτων ο εξωτερικός παρατηρητής δεν χρειάζεται καν να προσφύγει στην αναπόφευκτη ονοματολογία της πρόσφατης περιόδου. Στην περιοχή των εικασιών, δηλαδή, που οριοθετείται από την Αννα Διαμαντοπούλου και τον Νίκο Αλιβιζάτο ως τον Ανδρέα Δρακόπουλο. Είναι τα χαρακτηριστικά της εξίσωσης που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον – σε επίπεδο πολιτικών σημαινομένων, αλλά και στη σφαίρα της δημόσιας συζήτησης. Θα είναι λιγότερο ή περισσότερο κεντροαριστερή η υποψηφιότητα; Θα προάγει το μήνυμα της «διαφορετικότητας» με αναφορές στην ανοιχτή Ελλάδα; Ή θα ταυτίζεται με τον χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς προκαλώντας γενικό βραχυκύκλωμα σε διαθέσεις και αντιστάσεις; Σε κάθε περίπτωση, θα είναι η κατάληξη και παράλληλα η νέα αρχή για την αφήγηση που προωθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Αν οι ετικέτες μεταξύ Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς διευκολύνουν την παραγωγή πολιτικών μηνυμάτων, ο πραγματικός χώρος στον οποίο αναφέρεται η κυβέρνηση (πρέπει να) είναι άλλος: η κοινωνία των πολιτών. Η μόνη που θα ερμηνεύσει τελικά τον προτεινόμενο σχεδιασμό. Ο αφορισμός της αρχής περί διαχείρισης συμβόλων είναι σωστός εν μέρει. Στην πραγματικότητα, η πολιτική ήταν πάντα – και είναι – συνδιαχείριση συμβόλων.