Μπορούν ΗΠΑ και Κίνα να αποφύγουν ένα νομισματικό πόλεμο;

Το κινεζικό γουάν υποχώρησε σημαντικά έναντι του αμερικανικού δολαρίου στις αρχές της εβδομάδας. Ο κόσμος πανικοβλήθηκε απ’ άκρη σ’ άκρη του πλανήτη. Οι αγορές κλυδωνίστηκαν, η διακυβέρνηση Τραμπ απέδωσε επίσημα στην Κίνα τον χαρακτηρισμό της «χειραγωγού νομισμάτων» και φούντωσαν οι φόβοι ότι θα ξεσπάσει παγκόσμιος νομισματικός πόλεμος. Κάτι τέτοιο ακόμα δεν συνέβη, αλλά ο κίνδυνος είναι υπαρκτός.

Αν και οι αγορές μοιάζουν να ανακάμπτουν, ΗΠΑ και Κίνα παραμένουν ακλόνητες στις θέσεις τους. Οι ΗΠΑ επιμένει να δασμολογήσει με 10% τις κινεζικές εισαγωγές αξίας 300 δισ. δολ. Υποθέτει κανείς ότι η Κίνα θα απαντήσει υποτιμώντας σημαντικά το νόμισμά της. Διότι ένα φθηνότερο γουάν μπορεί να αντισταθμίσει τους δασμούς του Τραμπ διατηρώντας χαμηλά τις τιμές κινεζικών προϊόντων στις ΗΠΑ.

Επειδή, όμως, η υποτίμηση του νομίσματος μπορεί να έχει μείζονες παρενέργειες στην Κίνα, η ηγεσία της χώρας διστάζει να την αποφασίσει. Οι μεγάλες κινεζικές επιχειρήσεις έχουν δανειστεί σε δολάρια και ένα εξασθενημένο γουάν θα δυσχεράνει την εξυπηρέτηση των χρεών τους. Ακόμα χειρότερα, μια υποτίμηση θα πυροδοτούσε φυγή κεφαλαίων από την Κίνα. Κάτι ανάλογο συνέβη προ τετραετίας, όταν υποχώρησε σημαντικά το νόμισμα αναγκάζοντας το Πεκίνο να δαπανήσει 1 τρισ. δολάρια για να το στηρίξει.

Μοιάζει απίθανο, λοιπόν, η Κίνα να κηρύξει νομισματικό πόλεμο. Δυστυχώς η διακυβέρνηση Τραμπ δεν είναι αναλόγως συγκρατημένη. Χαρακτηρίζοντάς τους «χειραγωγούς νομισμάτων» οι ΗΠΑ πέτυχαν απλώς να κάνουν πιο σκληρούς και τους Κινέζους. Το Πεκίνο τώρα μπορεί να σταματήσει τις εξαγωγές σπανίων γαιών, δένοντας έτσι τα χέρια των αμερικανικών επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Ή ακόμα να δυσχεράνει τον εμπορικό διάπλου στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας ή στα Στενά της Ταϊβάν.

Μπορεί να αποφευχθεί μια τέτοια κλιμάκωση; Μπορεί αν οριστεί μια ουδέτερη διαιτησία στο νομισματικό πρόβλημα. Το ΔΝΤ θα μπορούσε να παίξει τον ρόλο αυτό. Πιο ρεαλιστικό θα ήταν, όμως, αν οι ίδιες οι κυβερνήσεις των δύο χωρών, με την αρωγή ίσως και της Ευρωτράπεζας, πετύχουν μια αποκλιμάκωση της έντασης. Διότι κάτι τέτοιο είναι προς το αμοιβαίο συμφέρον.

Ο Μπέντζαμιν Κοέν είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας.