Ο αχινός… κοστίζει

Ποινές και πρόστιμα που ξεκινούν από τα 400 ευρώ και μπορούν να φτάσουν μέχρι και μερικές χιλιάδες προβλέπει η εθνική νομοθεσία για την αλιεία του αχινού. Το… ενοχλητικό (για τους λουόμενους) εχινόδερμο μπορεί να θεωρείται εξαιρετικός μεζές, ιδανικός για την παρασκευή σούπας, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια κινδυνεύει με αφανισμό γεγονός που έχει κινητοποιήσει τόσο τις κοινοτικές όσο και τις εθνικές αρχές για την προστασία του.

Τα νομικά «αγκάθια» του αχινού, πάντως, εντάσσονται σε μια ευρύτερη λίστα μέτρων για τη σωτηρία προστατευόμενων θαλασσινών ειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση, παρ’ όλα αυτά η αλίευση και κατανάλωσή τους συνεχίζονται απρόσκοπτα.

Τα άλλα πέντε προστατευόμενα είδη που είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στην ελληνική αγορά είναι ο πετροσωλήνας, η πίνα, η μπουρού, η κοχύλα, καθώς και ο γόνος (οποιουδήποτε είδους ψαριού).

Απαγόρευση. Οι ρητές αναφορές στην απαγόρευση της αλιείας των παραπάνω συναντώνται τόσο στην Οδηγία για τους Οικοτόπους, όσο και στη Συνθήκη της Βαρκελώνης και τη Συνθήκη της Βέρνης, στο Προεδρικό Διάταγμα 67/1981, στον Κανονισμό Μεσογείου, στο παράρτημα ΙΙ του Πρωτοκόλλου για τις Ειδικές Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιολογική Ποικιλότητα στη Μεσόγειο. Στη λίστα των κυρώσεων σε περίπτωση καταπάτησης της νομοθεσίας περιλαμβάνονται εκτός των χρηματικών προστίμων (που ποικίλουν ανάλογα με την ποσότητα του αλιεύματος), προσωρινή αφαίρεση αδειών αλιείας, ατομικής και σκάφους, καθώς και κατάσχεση του αλιεύματος και των αλιευτικών εργαλείων και συσκευών.

Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» η διευθύντρια έρευνας του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», πάντως, ο περιορισμός της αλίευσης των εν λόγω ειδών μόνο εύκολη υπόθεση δεν είναι: «Το αρμόδιο Λιμενικό Σώμα δυσκολεύεται να περιορίσει το φαινόμενο γιατί συνήθως η δραστηριότητα γίνεται σε μικρούς, απομονωμένους όρμους. Επιπλέον, το ζητούμενο δεν είναι να αποτραπούν οι ιδιώτες που θα μαζέψουν πέντε πετροσωλήνες αλλά τα μεγάλα αλιευτικά. Προς τιμήν του Λιμενικού Σώματος στο παρελθόν έχουν κατασχεθεί μεγάλα φορτία. Ωστόσο, αυτό που λείπει είναι – ξανά – η πολιτική βούληση. Εχουν γίνει σχετικές επερωτήσεις στη Βουλή, σε βάθος δεκαετίας, όμως οι ευθύνες γίνονται μπαλάκι μεταξύ των υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, Ναυτιλίας και Οικονομικών. Αξίζει να δούμε το παράδειγμα της Κροατίας, οι Αρχές της οποίας πρόσφατα έκοψαν πρόστιμο ύψους 357.000 ευρώ σε έξι άτομα για το αδίκημα της αλιείας και εμπορίας μισού τόνου πετροσωλήνας!»

Αγορανομία. Εξάλλου, σε πρόσφατη έρευνα του «Αρχιπελάγους» που υπογράφει η κ. Μήλιου, καταδεικνύεται ότι οι έλεγχοι υστερούν όχι μόνο στη θάλασσα αλλά και στη στεριά, καθώς πολλά από τα είδη που έχουν αλιευτεί παρανόμως φτάνουν τελικά στα πιάτα μας είτε μέσω εστιατορίων είτε μέσω των ψαραγορών. «Αυτό σημαίνει ότι ούτε η Αγορανομία μπορεί να ελέγξει τη διακίνηση των ειδών, με τους υπαλλήλους της υπηρεσίας να δηλώνουν αδυναμία να τα αναγνωρίσουν», προσθέτει η ίδια.

Ειδικότερα, σε σύνολο 70 εστιατορίων, το 80% είχαν τα παραπάνω προστατευόμενα είδη στο μενού τους ή δήλωσαν στους ερευνητές που τους προσέγγισαν ως πελάτες, ότι για σκοπούς μεγάλης παραγγελίας θα μπορούσαν να προμηθευτούν με διάφορα προστατευόμενα είδη, εάν έχουν περιθώριο λίγων ημερών. Πολλοί ήταν αυτοί που δήλωσαν ότι «με χαρά μπορούν να σερβίρουν οτιδήποτε βγαίνει από τη θάλασσα» (νόμιμο ή παράνομο).

«Για κάποια από αυτά τα είδη, όπως ο πετροσωλήνας, ίσως να βρισκόμαστε ήδη στο και πέντε! Είμαστε αντιμέτωποι με τον κίνδυνο της μαζικής εξαφάνισής του λόγω υπεραλίευσης. Αλλωστε, για να φτάσει σε μέγεθος κατάλληλο για βρώση απαιτείται μισός αιώνας! Μεγαλώνει 0,2 εκατοστά ανά έτος», σημειώνει η κ. Μήλιου, τονίζοντας πως στην περίπτωση του αχινού η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη καθώς το νομικό πλαίσιο για την προστασία του αλλάζει σχεδόν κάθε χρόνο.