Ενας πλανήτης σε «πίστωση»

Κάτι λιγότερο από επτά μήνες χρειάστηκε φέτος η ανθρωπότητα ώστε να εξαντλήσει όλους τους ανανεώσιμους πόρους του πλανήτη για το 2019: από χθες και για την υπόλοιπη χρονιά, ζει πλέον «με πίστωση». Και αυτή η ημερομηνία φτάνει σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΜΚΟ Global Fooprint Network όλο και νωρίτερα. Το 1970, η «ημέρα υπέρβασης» των ανανεώσιμων πόρων της χρονιάς ήταν η 29η Δεκεμβρίου. Το 2000, ήταν η 23η Σεπτεμβρίου. Το 2010, ήταν η 7η Αυγούστου, πέρυσι η 1η Αυγούστου και φέτος, η 29η Ιουλίου – ήρθε νωρίτερα από ποτέ. Και αυτός είναι απλώς ένας παγκόσμιος μέσος όρος. Η φετινή «ημερομηνία υπέρβασης» όσων μπορεί η φύση να προσφέρει στη διάρκεια της χρονιάς για την Ελλάδα ήταν σύμφωνα πάντα με την Global Footprint Network η 20ή Μαΐου, έχει ήδη περάσει προ πολλού.

Στην πραγματικότητα, οι διαφορές είναι μεγάλες ανά χώρα και περιοχή. Το Κατάρ εξάντλησε τους πόρους του πλανήτη που του αναλογούσαν για φέτος ήδη από τις 11 Φεβρουαρίου, το Λουξεμβούργο από τις 16 Φεβρουαρίου και οι ΗΠΑ από τις 15 Μαρτίου, αλλά ο Νίγηρας θα το κάνει στις 25 Δεκεμβρίου και το Κιργιστάν στις 26 Δεκεμβρίου. Αν όλος ο κόσμος ζούσε όπως οι κάτοικοι των ΗΠΑ, θα χρειάζονταν πέντε πλανήτες Γη για κάθε χρονιά κατανάλωσης, αν ζούσε όπως οι κάτοικοι της Ρωσίας θα χρειάζονταν 3,2 πλανήτες, αν ζούσε όπως οι κάτοικοι της Γερμανίας θα χρειάζονταν τρεις πλανήτες, αν ζούσε όπως οι κάτοικοι της Κίνας 2,2 πλανήτες – αν ζούσε όμως και κατανάλωνε όπως οι πολίτες της Ινδίας θα χρειαζόταν μόλις 0,7 πλανήτη.

Κατά μέσο όρο, η Global Fooprint Network, μία οργάνωση ειδικευμένη στους περιβαλλοντικούς αγώνες και το οικολογικό αποτύπωμα που ιδρύθηκε το 2003 και έχει βάσεις στις ΗΠΑ, το Βέλγιο και την Ελβετία, εκτιμά πως θα χρειάζονταν 1,75 πλανήτες ώστε να ικανοποιηθούν οι ετήσιες ανάγκες του παγκόσμιου πληθυσμού. «Εξαντλούμε το φυσικό κεφάλαιο του πλανήτη μας, θέτοντας σε κίνδυνο τη μελλοντική δυνατότητά του να αναγεννά πόρους», προειδοποιεί η ΜΚΟ.

«Διαπιστώνει κανείς πως μετά τη συμβολική υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού, στη διάρκεια της COP21 τον Δεκέμβριο του 2015, δεν έχει γίνει τίποτα», λέει στη «Monde» ο Αρνό Γκοφιέ, συνδιευθυντής προγραμμάτων στο γαλλικό παράρτημα του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση (WWF), οργάνωσης που συνδέεται με το Global Footprint Network. «Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ξανάρχισαν να αυξάνονται σε ολόκληρο τον κόσμο με τρόπο ανησυχητικό. Οι πιθανότητες να παραμείνουμε μέσα στα όρια που αποφασίστηκαν τότε μιας αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας της τάξης του 1,5 βαθμού Κελσίου γίνονται ολοένα και λιγότερες και οι προσπάθειες θα πρέπει να γίνουν πολύ πιο σημαντικές».

Χρειάζεται περισσότερη δράσ. Οι οικολογικές οργανώσεις δεν θεωρούν αναπόφευκτο το να εξαντλεί κάθε χρόνο η ανθρωπότητα τους ανανεώσιμους πόρους του πλανήτη όλο και νωρίτερα. «Το να ζούμε σύμφωνα με τα μέσα που μας προσφέρει ο πλανήτης μας είναι τεχνολογικά δυνατό, οικονομικά ωφέλιμο και η μοναδική μας ευκαιρία για ένα μέλλον ευημερίας», σημείωνε ήδη από πέρυσι ο Μάτις Βάκερναγκελ, γενικός διευθυντής της Global Footprint Network. Και πιο συγκεκριμένα: «Μειώνοντας κατά 50% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, που εκπροσωπούν το 60% του παγκόσμιου οικολογικού αποτυπώματος, θα μπορούσαμε να κερδίσουμε 93 ημέρες τον χρόνο, δηλαδή να φτάνει η ημέρα υπέρβασης των ανανεώσιμων φυσικών πόρων τον Οκτώβριο», επισημαίνει η WWF. Μειώνοντας στο ήμισυ την κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών θα μπορούσαμε να κερδίσουμε επιπλέον 15 ημέρες τον χρόνο. Μειώνοντας στο ήμισυ και τη σπατάλη τροφίμων, θα μπορούσαμε να κερδίσουμε ακόμα 10 ημέρες κάθε χρόνο – ένα 30% της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής χάνεται ή σπαταλιέται. «Αν συνεχίσουμε έτσι, η παγκόσμια θερμοκρασία θα έχει αυξηθεί έως το 2100 κατά 4-5 βαθμούς Κελσίου», προειδοποιεί ο Αρνό Γκοφιέ. «Είναι ένας κόσμος που κανένας δεν θέλει και παρ’ όλα αυτά, οδεύουμε ολοταχώς προς την απόλυτη καταστροφή του πλανήτη».