Μια Βουλή χωρίς κραυγές

Πόσο άραγε θα αντέξουν στον χρόνο το ήπιο πολιτικό κλίμα και η πολιτισμένη αντιπαράθεση που παρακολουθήσαμε κατά την τριήμερη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης Μητσοτάκη; Μπορεί να πορευθεί η παρούσα Βουλή χωρίς τις κραυγές του παρελθόντος, την τοξική πολιτική ατμόσφαιρα που επικράτησε κατά τη μνημονιακή δεκαετία, ωθώντας τον πολιτικό διάλογο στην πλήρη απαξίωση;

Το ζήτημα δεν είναι ηθικολογικό αλλά πολιτικό, ή για να το προσδιορίσουμε αλλιώς, είναι θέμα πολιτικού ύφους και ήθους, όχι με την ηθικοδιδακτική έννοια, αλλά με εκείνη που είχε προσδιορίσει ο συνταγματολόγος Αριστόβουλος Μάνεσης με άρθρο του στην «Αυγή» το 1985, την εποχή του ΚΚΕ Εσωτερικού, υπό τον τίτλο «Υφος και ήθος του προεκλογικού αγώνα». Εννοιες που έκτοτε καταγράφηκαν στο πολιτικό λεξιλόγιο. Η έλλειψη πολιτικού ήθους δεν είναι θέμα απλώς ηθικό με την τρέχουσα σημασία του όρου ούτε θέμα ευπρέπειας («καλής» συμπεριφοράς), έγραφε ο Μάνεσης, «διότι το πολιτικό ήθος είναι στοιχείο της δημοκρατίας».

Πρόσφατα ο Αλέξης Τσίπρας επικαλέστηκε τον Ηλία Ηλιού, που είχε αναδειχθεί σε έναν από τους σπουδαιότερους κοινοβουλευτικούς που είχε αναδείξει η Αριστερά (από το 1958 ήταν διαρκώς κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΕΔΑ μέχρι το 1967 και το πραξικόπημα) παραφράζοντας τη γνωστή φράση του «θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα». «Καθήκον μας είναι να τους ταράξουμε στην τεκμηριωμένη κριτική και στην προγραμματική αντιπολίτευση», είπε χαρακτηριστικά προς τους βουλευτές του. Στις προγραμματικές δηλώσεις απέφυγε το «στυλ» που είχε ως πρωθυπουργός: χωρίς ενικό, με μετριασμένη ειρωνεία και κυρίως με χαμηλούς τόνους και κάπως μετριοπαθές προφίλ, σχεδόν συναινετικό σε ορισμένες περιπτώσεις, ο Τσίπρας επιχείρησε να εκπέμψει μια διαφορετική εικόνα από εκείνη που είχε καλλιεργήσει έναντι του αντιπάλου του. Είναι η αναγκαστική επικοινωνιακή αναδίπλωση μετά την ήττα των εκλογών ή μια προσπάθεια να φιλοτεχνήσει το νέο αφήγημά του από τις θέσεις της αξιωματικής αντιπολίτευσης; Δηλαδή, το αφήγημα μιας εκδοχής της Αριστεράς που από τα «μετερίζια του ταξικού αγώνα», βρέθηκε στην κυβερνητική εξουσία και πλέον διαθέτει κυβερνητική εμπειρία, είναι σε φάση μετεξέλιξης προς κάτι κατά πολύ ευρύτερο και βεβαίως διαθέτει ένα σημαντικό εκλογικό ποσοστό (31,5%) ως παρακαταθήκη για το μέλλον.

ΤΟ ΗΠΙΟ ΚΛΙΜΑ. Σε κάθε περίπτωση τα πρώτα δείγματα γραφής από την πλευρά του Τσίπρα δόθηκαν: μαχητική αντιπολίτευση αλλά με όρια, κοινώς όχι με κραυγές και ξεσαλωμένες καταστάσεις. Το ήπιο κλίμα που κυριάρχησε στη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων αποτυπώνει μια αποφορτισμένη Βουλή. Η ομαλή εναλλαγή στην εξουσία έστειλε ένα «μήνυμα» θεσμικής συναίσθησης. Και αυτό βοήθησε πολύ στο να αντιληφθούν οι πολιτικοί αντίπαλοι ότι «δεν είναι εχθροί» και ότι «δεν επιζητούν ο ένας τον πολιτικό αφανισμό του άλλου», κατά τη φράση του συνταγματολόγου Δημήτρη Τσάτσου που επικαλέστηκαν τόσο ο Πρόεδρος της Βουλής Κώστας Τασούλας όσο και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος έδωσε εξαρχής το στίγμα του και προς το εσωτερικό της ΝΔ: «Δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να κάνω καμία έκπτωση ως προς το ήθος και το ύφος του πολιτικού διαλόγου», είπε – κάτι που λειτούργησε κατευναστικά για τα πολιτικά πάθη.

Το ερώτημα όμως επανέρχεται επίμονα: πόσο θα διαρκέσει αυτή η άτυπη ανακωχή; Η δευτερολογία του Μητσοτάκη στο κλείσιμο της συζήτησης έδειξε ότι δεν είναι διατεθειμένος να μείνει απλός ακροατής και ότι δεν θα κάτσει με σταυρωμένα χέρια. «Λίγη αυτογνωσία δεν βλάπτει», είπε στον Τσίπρα. Ωστόσο, αυτό που μέτρησε και πρέπει να διατηρηθεί είναι ότι «έλειψαν οι πολλές άγονες αντιπαραθέσεις» και ότι υπήρξαν μόνο «λίγοι μίζεροι αντιπολιτευτικοί παροξυσμοί», όπως παρατήρησε ο Πρωθυπουργός, ενώ και ο Τσίπρας αναγνώρισε ότι υπήρξε ένα εντελώς διαφορετικό κλίμα σε σχέση με το παρελθόν, έστω και αν επέρριψε μονομερώς την ευθύνη για τότε στη ΝΔ διατυπώνοντας μάλιστα την ευχή η «μεταμόρφωσή» της αυτή «να συνιστά ένα δείγμα έμπρακτης μεταμέλειας και στροφής στον πολιτικό πολιτισμό».