Fly me to the moon

Τοποθετημένη ανάμεσα στο 1961 και το 1969, η ταινία «Πρώτος άνθρωπος» (First man) τελευταία δημιουργία του αμερικανού σκηνοθέτη Ντάμιεν Σαζέλ, αναμοχλεύει όλα τα γεγονότα που μεσολάβησαν πριν από την αποστολή του διαστημοπλοίου «Apollo 11» στη Σελήνη. Βγαίνοντας από τη σεληνάκατο «Eagle», ο Νιλ Αρμστρονγκ, αρχηγός της αποστολής, ήταν ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε το πόδι του στον γειτονικό πλανήτη για να τον ακολουθήσει αμέσως μετά ο πιλότος Μπαζ Ολντριν που τον συνόδευε. Η ταινία που στηρίζεται στο μπεστ σέλερ του Τζέιμς Ρ. Χάνσεν, εξερευνά τα γεγονότα που προέκυψαν και τις θυσίες που χρειάστηκε να γίνουν έτσι ώστε να πραγματοποιηθεί με επιτυχία μια από τις πιο επικίνδυνες διαστημικές αποστολές στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και βέβαια γυρίστηκε με στόχο να προβληθεί όσο το δυνατόν πιο κοντά στην επέτειο των 50 χρόνων από αυτή την ιστορική στιγμή (άνοιξε το περσινό φεστιβάλ Βενετίας τον Σεπτέμβριο).

Από πολύ νωρίς στην ιστορία του, ο κινηματογράφος ανέπτυξε καλή σχέση με το φεγγάρι και γενικότερα το Διάστημα. Το «Ταξίδι στη Σελήνη» του Ζορζ Μελιές, κορωνίδα στο είδος της επιστημονικής φαντασίας και γυρισμένο πριν καλά καλά το σινεμά κλείσει δέκα χρόνια ζωής, είναι η περίτρανη απόδειξη. Από τότε έχουν γυριστεί τα πάντα. Σοβαρές «επιστημονικές» ταινίες, ανάλαφρες περιπέτειες του τύπου «Καουμπόι του διαστήματος» του Κλιντ Ιστγουντ, αλλά και κωμωδίες όπως εκείνη η απίστευτη αγγλική του Ρίτσαρντ Λέστερ το «Ποντίκι στο φεγγάρι» (1963). Το 2010, στο τρίτο μέρος των «Transformers», ο ίδιος ο Μπαζ Ολντριν (που είχε ήδη γίνει κούκλα στις ταινίες «Toy Story») κάνει μια σύντομη εμφάνιση, ενώ στη μικρού μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων του 1989 «A gray day out» 1989), οι Γουάλας και Γκόρμιτ θα βρεθούν στο φεγγάρι μέσω ενός αυτοσχέδιου πυραύλου (και η ταινία προτάθηκε για… Οσκαρ). Ανάμεσα λοιπόν στις δεκάδες ταινίες που σχετίζονται με το φεγγάρι, εμείς εδώ καταλήγουμε σε δέκα (μαζί με τον «Πρώτο άνθρωπο») που κατά την γνώμη μας κάθε σινεφίλ θα πρέπει να έχει υπόψη του.

Ταξίδι στη Σελήνη
(Le Voyage dans la Lune, 1902)

Διαρκεί μόλις 14 λεπτά, είναι ασπρόμαυρη, βωβή και αριστούργημα. Ο Ζορζ Μελιές τη γύρισε όταν το σινεμά ήταν ακόμα στα σπάργανα, αλλά ακόμα και σήμερα παραμένει μια μοναδική εμπειρία. Επισήμως είναι το πρώτο φιλμ επιστημονικής φαντασίας που γυρίστηκε ποτέ και είναι αμυδρά εμπνευσμένο από ιδέες που έχουν αναπτυχθεί σε μυθιστορήματα του Ιουλίου Βερν και του Χ. Τζ. Γουέλς. Τέλος, μετά την πρώτη προβολή του και για περίπου 100 χρόνια, δεν ήταν διαθέσιμο στην ολοκληρωμένη μορφή του, διότι η σκηνή του φινάλε είχε χαθεί. Ακριβώς έναν αιώνα αργότερα η χαμένη σκηνή βρέθηκε σε κάποια φάρμα της Γαλλίας, οπότε αποκαταστάθηκε σε μια εκπληκτική κόπια Blu Ray.

Γυναίκα στη Σελήνη
(Frau im Mond, 1929)

Σε καμία περίπτωση αυτή η ταινία δεν θα μπορούσε να σταθεί δίπλα στη «Mητρόπολη», το φουτουριστικό αριστούργημα του δημιουργού της. Ωστόσο, η πραγματική της αξία βρίσκεται στο ότι τιμά τους οραματιστές της επιστήμης και της μυθοπλασίας, εκείνους που αφιερώνονται ολόψυχα για την κατάκτηση του αύριο και του μέλλοντος. Ολα εδώ ξεκινούν από την προσπάθεια ενός νεαρού επιστήμονα να σχεδιάσει και να κατασκευάσει το κατάλληλο σκάφος που θα μπορούσε να στείλει τον άνθρωπο στην Σελήνη. Ο Λανγκ δούλεψε με πραγματικούς επιστημονικούς σύμβουλους ανάμεσα στους οποίους και ο φυσικός Χέρμαν Ομπερτ, που για να γιορτάσει την πρεμιέρα της ταινίας κατασκεύασε έναν δικό του πύραυλο!

Από τη Γη στη Σελήνη
(Destination Moon, 1950)

Σε αντίθεση με την αστειότητα των ταινιών επιστημονικής φαντασίας της δεκαετίας του 1950 (εξωγήινοι που θύμιζαν τεράστιες σαύρες με υπερφυσικού μεγέθους μάτια εντόμων κ.ο.κ.) αυτή η ταινία είναι μια από τις πρώτες ρεαλιστικές προσπάθειες του σινεμά να καταγράψει την προσπάθεια του ανθρώπου να κατακτήσει το Διάστημα και να περπατήσει στη Σελήνη. Και εδώ όμως βρίσκουμε τον παράγοντα της μηχανικής βλάβης που προσθέτει στην ταινία σασπένς. Βασίζεται σε μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Χάινλαιν και είναι σκηνοθετημένη από τον Τζορτζ Παλ που ειδικεύθηκε στο είδος της επιστημονικής φαντασίας.

Από τη Γη στη Σελήνη
(From the Earth to the Moon, 1958)

Και πάλι ο Ιούλιος Βερν βρίσκεται πίσω από το σενάριο αυτής της παράξενης ταινίας επιστημονικής φαντασίας του Μπάιρον Χάσκιν, στην οποία ένας εμπειρογνώμονας πυρομαχικών εφευρίσκει το ισχυρότερο εκρηκτικό όλων των εποχών – με άλλα λόγια, το τέλειο προωθητικό για έναν πύραυλο στη Σελήνη.

Το πότε γίνονται όλα αυτά κινεί επίσης το ενδιαφέρον, αφού η δράση της ταινίας τοποθετείται λίγο μετά το τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. Ενα μόνον είναι το κρίμα σε αυτήν την ταινία. Λόγω κόστους στα ταλαιπωρημένα εκείνη την εποχή στούντιο της RKO, οι σκηνές που είχαν δραματουργικό φόντο το ίδιο το φεγγάρι, τελικά δεν γυρίστηκαν.

2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος
(2001: A Space Odyssey, 1968)

H αλήθεια είναι ότι το μεγαλειώδες αυτό έπος του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, δεν έχει να κάνει αμιγώς με τη Σελήνη, η οποία είναι απλώς ένα κομμάτι στην ιστορία. Ομως η δύναμη της ταινίας είναι τέτοια, που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να μην αναφερθεί σε ένα κείμενο που ούτως ή άλλως σχετίζεται με το Διάστημα. Το «2001» έθεσε νέους όρους και κανόνες στο είδος «επιστημονική φαντασία», χωρίς να ανήκει απολύτως σε αυτό. Είναι περισσότερο ένα φιλοσοφικό δοκίμιο το οποίο ξεκινά από τη γένεση του κόσμου και «καταλήγει» στο μέλλον. Μια ευφυής οπτική εμπειρία που δεν χορταίνεις να βλέπεις και να ξαναβλέπεις, χωρίς ωστόσο να μπορείς να εξηγήσεις το γιατί.

Oι κατακτηταί
(Marooned, 1969)

Γυρισμένο λίγο πριν ο άνθρωπος πατήσει για πρώτη φορά το πόδι του στο φεγγάρι, η ταινία του Τζον Στέρτζες, που διανεμήθηκε το 1969 στις αίθουσες, αναφέρεται στη σκοτεινή πλευρά αυτών των ούτως ή άλλως ριψοκίνδυνων διαστημικών αποστολών. Μια βλάβη κάνει πολύ δύσκολη την επιστροφή ενός διαστημοπλοίου στη Γη, εγκλωβίζοντας στο χάος τους τρεις αστροναύτες που βρίσκονται στο εσωτερικό του. Η ταινία γυρίστηκε την ίδια περίπου εποχή με το επεισόδιο του «Apollo 13» που πολλά χρόνια αργότερα έγινε ταινία μυθοπλασίας από τον Ρον Χάουαρντ (δείτε παρακάτω).

Οι Κατάλληλοι Ανθρωποι
(The Right Stuff, 1983)

Και εδώ, η Σελήνη δεν βρίσκεται σε πρώτο πλάνο. Είναι ωστόσο ο στόχος. Το πολύκροτο μπεστ σέλερ του Τομ Γουλφ στο οποίο βασίζεται η ταινία εξιστορεί τις περιπέτειες των αμερικανών αστροναυτών που θα ελάμβαναν μέρος στο πρώτο (και τελικά αποτυχημένο) διαστημικό πρόγραμμα της NASA. Συναρπαστικά αλλά συγχρόνως χαλαρά και πολύ γλαφυρά, ο Φίλιπ Κάουφμαν ανέπλασε την τόσο ανήσυχη και στην επιστήμη, περίοδο της δεκαετίας του 1960 στις ΗΠΑ. Ανάμεσα στα μέλη της αποστολής των αστροναυτών οι Εντ Χάρις, Σκοτ Γκλεν, Λανς Χένρικσεν και Ντένις Κουέιντ. Την παράσταση ωστόσο έκλεψε ο Σαμ Σέπαρντ παίζοντας τον θρυλικό πιλότο που έσπασε το φράγμα του ήχου. Γι’ αυτή την ερμηνεία του, ο ηθοποιός (που στην πραγματικότητα είχε φοβία για τις πτήσεις) απέσπασε το Οσκαρ.

Αpollo 13 (1995)

«Houston, we’ve got a problem». Η φράση του αστροναύτη Τζιμ Λόβελ προς το προσωπικό του Κέντρου Ελέγχου της NASA, έμεινε στην Ιστορία όταν ως κυβερνήτης του «Αpollo 13», αντιλήφθηκε μια φοβερή βλάβη στις μηχανές του διαστημοπλοίου του, η οποία παραλίγο να αποβεί θανάσιμη για τον ίδιο και το πλήρωμά του. Η ταινία του Ρον Χάουαρντ είναι μια ακριβής μυθοπλαστική αναπαράσταση αυτού του αποτυχημένου διαστημικού ταξιδιού που έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και είχε θετική κατάληξη (η αποτυχία μετετράπη σε επιτυχία όταν το πλήρωμα επέστρεψε σώο). Παρά τη χαλαρή πρώτη ώρα της, παραμένει μια από τις σοβαρότερες ταινίες του αμερικανού σκηνοθέτη με τους Τομ Χανκς, Μπιλ Πάξτον, Κέβιν Μπέικον στους ρόλους του τριμελούς ηρωικού πληρώματος ενός γρουσούζικου διαστημικού σκάφους. Το ίδιο θέμα ήταν και το αντικείμενο του ντοκιμαντέρ «Moonwalk one» (1970).

Magnificent Desolation (2005)

Το 2005, το σύστημα προβολής 3D δεν ήταν καθόλου συνηθισμένο στους κινηματογράφους και αυτό το 40λεπτο ντοκιμαντέρ αναπαριστά με έξοχο τρόπο και σε τρισδιάστατη μορφή (ειδικά σχεδιασμένη για τις αίθουσες IMAX) τις αποστολές φεγγαριού της NASA για την κατάκτηση της Σελήνης. Εκτός από παραγωγός, ο Τομ Χανκς είναι επίσης σεναριογράφος μαζί με τους Κρίστοφερ και Μαρκ Κόουεν (ο τελευταίος είναι ο σκηνοθέτης). Στις φωνές των αφηγητών ο ίδιος ο Χανκς, ο Μόργκαν Φρίμαν, ο Ματ Ντέιμον αλλά και ο Μπράιαν Κράνστον. Οσο για τον τίτλο, «υπέροχη ερήμωση» είναι μια ατάκα του αστροναύτη Μπαζ Ολντριν, με την οποία περιέγραψε τη μοναδικότητα του σεληνιακού τοπίου.