Μετά το «Φατίχ» και το «Γιαβούζ»…

Στη διάρκεια των πρόσφατων διαδοχικών προεκλογικών περιόδων συζητήθηκαν, στα προεκλογικά παράθυρα και στις όποιες προγραμματικές δεσμεύσεις, πλήθος θεμάτων. Και ο πιο προσεκτικός παρατηρητής όμως θα δυσκολευόταν να διακρίνει ανάμεσα σε αυτά τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Μόνο μερικές φευγαλέες κουβέντες ακούστηκαν στο περιθώριο, περί «διεθνούς δικαίου», «στρατηγικών συμμαχιών» και τα τοιαύτα, γνωστά και τετριμμένα.

Το πρόβλημα όμως υπάρχει και δεν είναι δυνατό να εξορκιστεί δια της αποσιωπήσεως και του «εφησυχασμού». Τους τελευταίους μήνες η τουρκική πολιτική με αξιοσημείωτη επιμονή και συνέπεια προχώρησε στην πρακτική εφαρμογή των όσων είχε από καιρό εξαγγείλει. Από καιρό το πλωτό γεωτρύπανο «Πορθητής» πραγματοποιεί υποβρύχια γεώτρηση τριάντα περίπου ναυτικά μίλια έξω από την Πάφο, σαφώς μέσα στα όρια της κυπριακής ΑΟΖ, όπως και αν οριστεί η τελευταία. Τις τελευταίες ημέρες ένα δεύτερο πλωτό γεωτρύπανο, το «Γιαβούζ», εγκαταστάθηκε λίγο έξω από την Καρπασία, στη θάλασσα της Αμμοχώστου, έτοιμο να ξεκινήσει αντίστοιχη εργασία. Εδώ και μήνες το τουρκικό ερευνητικό πλοίο «Μπαρμπαρός» διατρέχει τις θάλασσες νότια της Κύπρου, μέσα στα «οικόπεδα» που έχει ορίσει η Κυπριακή Δημοκρατία, απλώνοντας καλώδια μήκους πέντε ναυτικών μιλίων (έτσι ορίζει η σχετική NAVTEX) και συνοδευόμενο από στολίσκο πολεμικών ή βοηθητικών πλοίων. Με λίγα λόγια, η κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας στη δική της ΑΟΖ έχει σε μεγάλο βαθμό ακυρωθεί.

Η σε τακτικά διαστήματα έκφραση από τους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ενωσης «σοβαρής ανησυχίας» ή οι δηλώσεις περί «απαράδεκτης κλιμάκωσης», προφανώς δεν προκαλούν εμφανή προβλήματα στην τουρκική επιχείρηση. Το ίδιο συμβαίνει και με τις αντιφατικές δηλώσεις των αξιωματούχων των ΗΠΑ. Η δε πολυδιαφημισμένη συμμαχία Ελλάδας -Κύπρου – Ισραήλ, ίσως με προσθήκη της Αιγύπτου, κυριολεκτικά εξαφανίζεται όταν προκύπτουν πραγματικά προβλήματα. Η Τουρκία είναι πολύ μεγάλη και στρατηγικά σημαντική σε τρόπο ώστε ουδείς θα ήθελε να την εντάξει στους αντιπάλους της.

Το γεγονός ότι αυτές οι πολύ πραγματικές και καίρια πολιτικές καταστάσεις δεν συζητήθηκαν στην προεκλογική περίοδο, πιστοποιεί την ομοθυμία των κομμάτων «εξουσίας» ως προς τους τρόπους αντιμετώπισής τους. Κυριαρχεί σε αυτά η ιδέα ότι τα νόμιμα δικαιώματα της χώρας μας θα τα προασπίσουν οι ισχυροί σύμμαχοι της Ελλάδας και πιο ειδικά οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ενωση. Συμπληρωματικά, ειδικά στην Κύπρο, θεωρήθηκε ότι η εκχώρηση δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης σε μεγάλες ενεργειακές εταιρείες, αρκούσε από μόνη της για να καλύψει τα δικαιώματα της Κύπρου. Η έκπτωση στην πραγματικότητα των παραπάνω αντιλήψεων αφήνει κυριολεκτικά την Αθήνα και τη Λευκωσία στον ρόλο του ανήμπορου να αντιδράσει παρατηρητή. Η δε προσμονή κάποιου θαύματος φαίνεται να είναι το πιο ρεαλιστικό στοιχείο της ακολουθούμενης πολιτικής.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ