Αξιοκρατία ψηφοφόρου

Κύριε Διευθυντά,
{ARX}Τ{ARX}ο πρόβλημα με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία είναι ότι οι ψηφοφόροι έχουν ισοδυναμία ψήφου. «Ενας άνθρωπος, μία ψήφος» («One man, one vote»), όπως έλεγε και ο sir Winston Churchill. Αυτή η αντίληψη επικράτησε στην Ευρώπη μετά την πτώση των απολυταρχικών και μοναρχικών καθεστώτων. Και ήταν λογικό, η αντίδραση των λαών, στα συστήματα αυτά, να δώσει ίση εκλογική δύναμη στους πολίτες. Μετά δε τη Γαλλική Επανάσταση και τον Διαφωτισμό παγιώθηκε η αντίληψη αυτή μέχρι σήμερα.
Τώρα όμως, που η αστική δημοκρατία, μετά τις βιομηχανικές επαναστάσεις, έκανε δικαιότερη κατανομή του πλούτου, δημιουργήθηκαν και διάφορες ομάδες (οικονομικές, κοινωνικές, πνευματικές, καλλιτεχνικές κ.ά.) που ζητούν την επίλυση των προβλημάτων τους μέσω των αντιπρόσωπων τους. Η μεθοδολογία του Churchill, λοιπόν, δημιουργεί κάποια προβλήματα και χαρακτηριστικότερο αυτών είναι η Βουλή να είναι γεμάτη από ποδοσφαιριστές, τραγουδιστές, φωτομοντέλα κ.ά. Λογικό λοιπόν είναι, σύντομα, και οι μπαχαλάκηδες, οι χούλιγκαν, τα κλεφτρόνια και τα πρεζόνια να στείλουν και αυτοί τους αντιπροσώπους τους για την επίλυση των προβλημάτων τους. Μην ξεχνάμε ότι στην Ιταλία πριν από μερικά χρόνια διάφοροι περιθωριακοί έστειλαν στη Βουλή την Τσιτσιολίνα, μια διάσημη πορνοστάρ (τα κτηνοβατικά της βίντεο την κάνανε διάσημη).
Από την άλλη μεριά, ο Πλάτωνας έλεγε ότι το κράτος πρέπει να διοικείται από τους άριστους, τους «καλούς και αγαθούς». Πώς λοιπόν θα αποτρέψουμε παραδείγματα σαν της Τσιτσιολίνας και θα υλοποιήσουμε τις θεωρίες του Πλάτωνα; Η απάντηση είναι μία: οι άξιοι προς το διοικείν πρέπει να εκλέγονται και από άξιους ψηφοφόρους. Και πώς πρακτικά θα υλοποιήσουμε την αξιοκρατία στην ψηφοφορία;
Πιο κάτω θα προσπαθήσω να επιλύσω μερικώς το πρόβλημα αυτό, ενώ μια κατάλληλη επιτροπή θα μπορούσε να προτείνει τη σωστή λύση.
Το εκλογικό βιβλιάριο του κάθε πολίτη θα έχει έναν βαθμό από το 1 έως το 10, βαθμός ο οποίος θα πολλαπλασιάζεται με το ψηφοδέλτιο που επέλεξε στην καταμέτρηση των ψήφων. Αυτός ο βαθμός θα επαναπροσδιορίζεται κάθε φορά με τα νέα προσκομιζόμενα αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία θα μπορούσαν να είναι τα πιο κάτω:
Α) Κάθε εκλογικό βιβλιάριο θα έχει τουλάχιστον βαθμό 1. Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα ψήφου. Ετσι ικανοποιείται η αρχή του ουμανισμού και διαφωτισμού.
Β) Κάθε ψηφοφόρος θα αυξάνει τη βαθμολογία του με την πάροδο των χρόνων. Δεν μπορεί ένας 18χρονος να έχει την ίδια πείρα ζωής με έναν 60χρονο.
Γ) Οι γονείς αυξάνουν τη βαθμολογία τους. Οταν έχω τρία παιδιά να αναθρέψω, οικονομικά και πνευματικά, γνωρίζω καλύτερα ποιος θα διοικήσει ορθότερα, από έναν φυγόπονο εργένη.
Δ) Η μόρφωση και η τέχνη σίγουρα πρέπει να επιβραβεύονται. Είναι φάροι του πολιτισμού μας. Δεν είναι δίκαιο ένας καθηγητής πανεπιστημίου να έχει ισοδυναμία ψήφου με έναν μπαχαλάκια ή ένα πρεζόνι.
Ε) Και τέλος δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε την αξία του χρήματος. Οσο περισσότερα αποδίδω στην Εφορία και όσο περισσότερες θέσεις εργασίας δημιουργώ, τόσο μεγαλύτερη βαθμολογία πρέπει να έχω. Είναι άδικο ο σκληρά εργαζόμενος φορολογούμενος επαγγελματίας να έχει την ίδια εκλογική δύναμη με έναν αντίστοιχο φοροφυγάδα που δηλώνει κάτω του φορολογητέου ορίου.
Για τους πιο κάτω λόγους, όλοι θα θέλουν αυξήσουν την εκλογική τους δύναμη, είτε για λόγους υπεροχής είτε για λόγους προσωπικού συμφέροντος, μα βοηθώντας πάντα στη μείωση της ανεργίας και της υπογεννητικότητας και στην αύξηση του μέσου μορφωτικού επιπέδου και κοινωνικού κράτους. Και λίγοι βουλευτές θα αντιδράσουν στην ψήφιση ενός τέτοιου νόμου, φοβούμενοι τον χαρακτηρισμό του λαϊκιστή.
Ανδρέας Ιωάννου
Αρχιτέκτονας ΕΜΠ

Επιλέγοντας ηγέτες στην ΕΕ

Κύριε Διευθυντά,
{ARX}Μ{ARX}ια ευρωπαϊκή μέθοδος επιλογής ηγετών· για το μέλλον φυσικά, το παρόν αυτοαποκλείστηκε. Πολιτικές σκοπιμότητες, παζάρια, προσωπικές φιλοδοξίες, κομματικοί υπολογισμοί, όλα τελικά συνδυάζονται. Κι όμως η αρχή είχε τεθεί από καιρό, δηλαδή οι ευρωεκλογές να δείχνουν και τον υποψήφιο ηγέτη.
Πριν μιλήσουμε όμως για το μέλλον, ας τελειώνουμε με το παρελθόν. Η προεδρία του Ζακ Ντελόρ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρέλθει, αλλά οι επιπτώσεις των μεγάλων επιλογών που έγιναν υπό την επίβλεψή του είναι διαρκείς. Ζούμε με αυτές και ο κυριότερος δυσαρεστημένος ετοιμάζεται να φύγει. Πολλά κράτη δεν επιθυμούν σήμερα ισχυροποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης, νομίζουν ότι μέσα από διακυβερνητικές και διμερείς σχέσεις θα προστατέψουν καλύτερα τα συμφέροντά τους.
Πώς θα μπορούσε όμως να ενισχυθεί η μέθοδος επιλογής ηγετών στην ΕΕ; Το κύριο στοιχείο, δηλαδή οι πολιτικές συμφωνίες ανάμεσα στους ηγέτες των κρατών – μελών που είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα παραμείνει. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί ωστόσο να είναι περισσότερο παρεμβατικό και να διεκδικήσει τον ρόλο που του ανήκει. Γι’ αυτό υπάρχει και γι’ αυτό ψηφίζεται από τους ευρωπαίους πολίτες που εκπροσωπεί. Τόσο ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και οι προτεινόμενοι επίτροποι θα περάσουν τη βάσανο των ακροάσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και εκεί τίποτε δεν είναι δεδομένο. Υπάρχουν εξάλλου πολλά προηγούμενα.
Δίπλα σε αυτά τα δύο στοιχεία θα μπορούσε κανείς να προσθέσει κι άλλα. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή Περιφερειών της ΕΕ, συμβουλευτικά όργανα, θα έπρεπε να έχουν έναν ουσιαστικό ρόλο, οι ευρωπαϊκές δομές της κοινωνίας των πολιτών επίσης.
Το ευρωπαϊκό σύστημα διακυβέρνησης, παρά τις ατέλειες, τις απογοητεύσεις, έχει τις αρχές και τις συντεταγμένες του. Οι πρώτες πρέπει να τηρούνται απ’ όλους, οι δεύτερες πρέπει να λειτουργούν δημιουργικά και δεσμευτικά. Υπάρχουν λοιπόν κανόνες και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο οφείλει να δίνει το παράδειγμα.
Ο λόγος τώρα στο προβλεπόμενο από τις Συνθήκες και νομιμοποιημένο από τις πρόσφατες ευρωεκλογές αρμόδιο όργανο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ευρωπαίοι πολίτες θα παρακολουθήσουν με μεγάλο ενδιαφέρον τις εξελίξεις.
Αθανάσιος Θεοδωράκης
Πολιτικός επιστήμονας, πρώην Αν. ΓΔ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής