Ακόμη και τα πολλαπλά ισόβια δεν σημαίνουν ισόβια

Σύμφωνα με το άρ. 110Α του νέου Ποινικού Κώδικα, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2019, οι κατάδικοι ισοβίτες μπορούν να ζητήσουν την έκτιση του υπολοίπου της ποινής τους κατ’ οίκον, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν εκτίσει δεκατέσσερα (ή δεκαεπτά για τους πολυϊσοβίτες) έτη κάθειρξης και ότι θα γίνει δεκτή η σχετική αίτηση. Η δυνατότητα αυτή έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις στην κοινή γνώμη, ενόψει του γεγονότος ότι καταλαμβάνει πολλούς διαβόητους τροφίμους των ελληνικών φυλακών, μεταξύ των οποίων και όσους τρομοκράτες της 17Ν κρατούνται ακόμη. Για τον λόγο αυτό, χρήσιμες θα ήταν κάποιες σχετικές διευκρινίσεις:

Η απόλυση με τον όρο της κατ’ οίκον έκτισης του υπολοίπου της ποινής δεν χορηγείται αυτόματα, κάτι τέτοιο άλλωστε θα ήταν εμφανώς εσφαλμένο. Αντιθέτως, στο άρ. 106 παρ. 1 ΠΚ ορίζεται ότι η απόλυση υπό όρο µπορεί να µη χορηγηθεί, αν κριθεί µε ειδική αιτιολογία ότι η διαγωγή του καταδικασθέντος κατά την έκτιση της ποινής του καθιστά απολύτως αναγκαία τη συνέχιση της κράτησής του για να αποτραπεί η τέλεση από αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι τίθεται μεν ως κανόνας η χορήγηση της υφ’ όρον απολύσεως, ωστόσο λαμβάνεται υπόψη η διαγωγή του κρατουμένου κατά την έκτιση της ποινής, εις τρόπον ώστε να επιτρέπεται η απόρριψη της σχετικής αίτησης υφ’ όρον απόλυσης για σκοπούς ειδικοπροληπτικούς. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για κανενός είδους δικαίωμα του κρατουμένου να απολυθεί υφ’ όρον, αλλά για μία αίτηση, που μπορεί να γίνει δεκτή ή να απορριφθεί κατά τους ορισμούς του νόμου. Μόνη η επίκληση πειθαρχικού παραπτώµατος κατά την έκτιση της ποινής δεν αρκεί βέβαια για τη µη χορήγηση της απόλυσης, αλλά αυτό «δεν έχει ασφαλώς την έννοια ότι ένα πειθαρχικό παράπτωµα δεν µπορεί πράγµατι να αποτελεί δικαιολογητικό λόγο για την άρνηση της απόλυσης» (αιτιολογική έκθεση ΠΚ υπό το άρ. 106 ΠΚ). Εξ όσων γνωρίζω, για πολλούς από τους αναφερόμενους ως πιθανούς ωφελούμενους από το νέο άρ. 110Α ΠΚ η διαγωγή τους κατά την κράτησή τους ομιλεί αρνητικά.

Κατά τα λοιπά, η κατ’ οίκον έκτιση της ποινής αποτελεί έναν διαφορετικό τρόπο έκτισης (και όχι διακοπής ή άφεσης) της ποινής, δεδομένου ότι ο κατάδικος επιτηρείται κατ’ οίκον με ηλεκτρονικό δακτύλιο. Ασφαλώς αποτελεί έναν ηπιότερο και ανθρωπιστικότερο τρόπο έκτισης της ποινής, από την άλλη μεριά όμως και έναν οικονομικότερο για το κοινωνικό σύνολο, καθώς δεν επιβαρύνεται πλέον με τα έξοδα διατροφής του καταδίκου. Ο κατάδικος διατηρεί καλύτερη επαφή με το κοινωνικό και οικογενειακό του περιβάλλον και κατ’ αυτόν τον τρόπο προετοιμάζεται ομαλότερα η επιστροφή του στον ελεύθερο βίο.

Διότι επιστροφή στον ελεύθερο βίο θα υπάρξει, πράγμα που οφείλουμε να έχουμε πάντοτε κατά νου. Τα ισόβια δεν σημαίνουν ισόβια – και ακόμη και τα πολλαπλά ισόβια δεν σημαίνουν ισόβια. Ολοι οι ειδεχθείς εγκληματίες που γνωρίζουμε από τις ειδήσεις μια ημέρα θα κυκλοφορούν ανάμεσά μας. Μπορεί κανείς να διαφωνεί (πιθανόν εύλογα), ωστόσο αυτό είναι το σημερινό επίπεδο του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού.