Κίνηση ματ από ένα πιόνι

Πλουσιότερη κατά 734.995 στερλίνες είναι η οικογένεια ενός παλαιοπώλη, ο οποίος αγόρασε το 1964 ένα πιόνι σκακιού τύπου Λιούις προς 5 στερλίνες. Το ξεχασμένο για δεκαετίες μικροσκοπικό αντικείμενο από χαυλιόδοντα θαλάσσιου ίππου σε ένα συρτάρι άλλαξε χέρια σε δημοπρασία του οίκου Σόθμπις την Τρίτη για 735.000 στερλίνες. Αν και το ποσό είναι υψηλό, η τιμή του πιονιού δεν κατάφερε να αγγίξει το ανώτερο ποσό εκτίμησης που ήταν το 1 εκατομμύριο στερλίνες.

Το πιόνι απεικονίζει έναν πολεμιστή και εκτιμάται ότι είχε τη θέση του Πύργου, επειδή είναι σαφώς πιο σκουρόχρωμο από τα υπόλοιπα κομμάτια και το ύψος του ξεπερνάει τα 5,8 εκατοστά που έχουν τα απλά πιόνια. Η ταυτότητά του αποκαλύφθηκε πριν από έναν μόλις μήνα. Πρόκειται για ένα χαμένο κομμάτι ενός συνόλου, το οποίο θεωρείται ως ένα από τα εκπληκτικότερα θαύματα του μεσαιωνικού κόσμου.

«Είναι μία από τις πιο συναρπαστικές επανακαλύψεις που έχω κάνει προσωπικά στην καριέρα μου. Αποτελεί προνόμιο να μπορώ να φέρω αυτό το κομμάτι Ιστορίας σε δημοπρασία και ήταν υπέροχο το ότι μπορέσαμε να το θέσουμε σε κοινή θέα στον Σόθμπις την περασμένη εβδομάδα. Είχε πολύ μεγάλη επιτυχία. Οταν το κρατάς στο χέρι σου ή το βλέπεις στην αίθουσα, αισθάνεσαι πως έχει πραγματική παρουσία» υποστηρίζει ο ειδικός του οίκου Σόθμπις, Αλεξάντερ Κέιντερ, ο οποίος μελετούσε το πιόνι επί έναν χρόνο.

Αν και στην ίδια δημοπρασία ήταν διαθέσιμα βυζαντινά κοσμήματα του 6ου αιώνα, γερμανικά βιτρό του 15ου αιώνα και ισπανικά πολύχρωμα γλυπτά από ξύλο του 16ου αιώνα, την παράσταση έκλεψε το 5,8 εκατοστών πιόνι.

Το πιόνι ταυτίστηκε ως το χαμένο μέλος ενός θησαυρού που ανακαλύφθηκε στις αμμώδεις ακτές του νησιού Λιούις του συμπλέγματος των Εξωτερικών Εβρίδων που βρίσκονται δυτικά της Σκωτίας, το 1831. Ενα σύνολο 82 τέτοιων πιονιών Λιούις βρίσκεται στις συλλογές του Βρετανικού Μουσείου και 11 ακόμη στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας στο Εδιμβούργο, ενώ 5 αγνοείται η τύχη τους.

Το κομμάτι που δημοπρατήθηκε αγοράστηκε από έναν παλαιοπώλη προς 5 στερλίνες το 1964 και πέρασε στις επόμενες γενιές ξεχασμένο σε ένα συρτάρι. Η κόρη του παλαιοπώλη, η οποία και το κληρονόμησε, αγνοούσε τη σημασία του μέχρι που το έδωσε για εκτίμηση στον Σόθμπις. Ωστόσο είχε την αίσθηση ότι επρόκειτο για κάτι σημαντικό και ορισμένες φορές του απέδιδε και «μαγικές» ιδιότητες.

Οσον αφορά την προέλευσή του, το πιθανότερο είναι ότι κατασκευάστηκε στο Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας μεταξύ του 1150 και του 1200. Οι θεωρίες δε για το πώς κατέληξε στη νήσο Λιούις ποικίλλουν. Αλλοι πιστεύουν πως ανήκε σε κάποιον επιβάτη ενός πλοίου που ναυάγησε κι άλλοι πως κρύφτηκε από κάποιον πλανόδιο έμπορο, ο οποίος επέλεξε να θάψει στην άμμο για ασφάλεια τα πολύτιμα αντικείμενα που είχε στην κατοχή του.

Για τη σημασία των συγκεκριμένων πιονιών – κάποια εκ των οποίων είναι φτιαγμένα από δόντια φάλαινας – είχε μιλήσει και ο τέως διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου Νιλ ΜακΓκρέγκορ, ο οποίος τα είχε συμπεριλάβει στη ραδιοφωνική σειρά του BBC υπό τον τίτλο «Η ιστορία του κόσμου μέσα από 100 αντικείμενα». Τότε είχε κάνει λόγο για «κομμάτια που μας μεταφέρουν στην καρδιά του μεσαιωνικού κόσμου», τα οποία δεν ήταν ενδεικτικά μόνο υψηλής κοινωνικής θέσης, πλούτου και δύναμης, αλλά επίσης «γνώσης, γούστου και υψηλής διάνοιας».