Η εκλογική αποστράγγιση {LF}της Χρυσής Αυγής

Η εκλογική άνοδος της Χρυσής Αυγής (ΧΑ) άρχισε να αποτυπώνεται δημοσκοπικά στις αρχές του 2011. Από το φθινόπωρο του 2011 έως τις διπλές εκλογές του Μαΐου / Ιουνίου 2012 η άνοδος ήταν γραμμική, ενώ το σκορ που στις δημοσκοπήσεις λάμβανε η ΧΑ επιβεβαιώθηκε στις κάλπες του διπλού «εκλογικού σεισμού». Εκτοτε και μέχρι τον Δεκέμβριο του 2012 η ΧΑ γνώρισε μετεωρική άνοδο, με τις δυνάμεις της δημοσκοπικά να κατακτούν διψήφια ποσοστά. Μέχρι το καλοκαίρι του 2013 το σκορ της ΧΑ κινήθηκε σταθερά σε διψήφια νούμερα, η πτώση των οποίων ξεκίνησε αμέσως μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα και την έναρξη της δικαστικής διερεύνησης σχετικά με τη βίαιη δράση της οργάνωσης, μελών και στελεχών της ΧΑ.

Πλέον η ΧΑ βρίσκεται σε εκλογικό ναδίρ: στις ευρωεκλογές της 26ης Μαΐου έχασε πάνω από το μισό των ψηφοφόρων της, ενώ καθ’ οδόν προς τις εθνικές εκλογές η ΧΑ κινείται δημοσκοπικά σε χαμηλά ποσοστά αντίστοιχα εκείνων των αρχών του 2011. Είναι εμφανές ότι η πορεία της ΧΑ έχει αντιστραφεί και ότι πρόκειται για μια όχι ευκαιριακή πτώση: η ΧΑ χάνει περισσότερο στα «ιστορικά» της «κάστρα», ενώ υποχωρεί και σε νεότερα «οχυρά» που δημιουργήθηκαν στην κορύφωση του προσφυγικού ζητήματος.

Είναι προφανές ότι οι αποκαλύψεις για την παράνομη δράση και τα ολοκληρωτικά της φορτία (ναζισμός, αντισημιτισμός, βίαιος ακτιβισμός) που γίνονται στη δίκη της ΧΑ συνέβαλαν τα μάλα στη συρρίκνωση της οργάνωσης. Κάποιοι αρχικοί φόβοι ότι η επίσημη ενασχόληση δημόσιων θεσμών με τη ΧΑ θα μπορούσε να της προσδώσει το στάτους μιας «διωκόμενης» οργάνωσης, γεγονός το οποίο θα λειτουργούσε υπέρ της στα μάτια των υποστηρικτών της, αποδείχθηκαν αβάσιμοι. Η ΧΑ δεν ηρωοποιήθηκε, ενώ, αντίθετα, το δημοκρατικό ανάχωμα λειτούργησε προς δύο κατευθύνσεις: αφενός περιόρισε την ανοικτή βίαιη δράση της ΧΑ και αφετέρου λειτούργησε ως παράθυρο ευκαιρίας για εκλογείς της να ξανασκεφτούν την επιλογή τους.

Από τη στιγμή που η ΧΑ πρωτοεκπροσωπήθηκε στη Βουλή και μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2015 έγιναν έξι εθνικές εκλογές «πρώτης» και «δεύτερης τάξης», γεγονός που οδήγησε σε ένα είδος «ρουτινοποίησης» της ψήφου στο συγκεκριμένο κόμμα. Ψηφίζοντάς την περισσότερο από μία φορά σε ένα σύντομο διάστημα, εκλογείς που δεν έδωσαν ψήφο ιδεολογικής συμφωνίας στη ΧΑ ενδέχεται ψυχολογικά να προσάρμοσαν τις πεποιθήσεις τους στην εκλογική τους απόφαση προκειμένου να αποφύγουν καταστάσεις «γνωστικής δυσαρμονίας». Αν μεσολαβούσαν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα μεταξύ των εκλογών, πιθανώς η γνωστική δυσαρμονία τους με την ιδεολογία της ΧΑ να τους οδηγούσε σε μια διαφορετική εκλογική επιλογή. Οι ευρωεκλογές της 26/5 ήταν το πρώτο τεστ και οι εθνικές εκλογές της 7/7 θα είναι το δεύτερο, στις οποίες ψηφοφόροι της ΧΑ μπορούν να επανεξετάσουν μια επιλογή που είχαν κάνει αρκετά χρόνια πριν. Ενώ η πόλωση μπορεί να μην είναι θετική ως πολιτικό κλίμα, για τον στόχο της περιθωριοποίησης της ΧΑ λειτουργεί θετικά, όπως θετικά λειτουργεί το γεγονός ότι η ΝΔ, στην προοπτική της εκλογικής της νίκης, επαναδιεκδικεί ψηφοφόρους της από το 2009, ένα μέρος από τους οποίους διοχετεύθηκε στη ΧΑ. Το γεγονός ότι θεματοποιείται ανοικτά από τον αρχηγό της ΝΔ η μη εκπροσώπηση της Ακρας Δεξιάς (ΧΑ και Ελληνική Λύση) στη Βουλή αυξάνει την πιθανότητα η επαναδιεκδίκηση από τη ΝΔ πρώην εκλογέων της να είναι αποτελεσματική.

Η συγκυρία είναι ευνοϊκή για την εκλογική αποστράγγιση της ΧΑ, η οποία για πρώτη φορά από το 2012 κινείται οριακά στο ύψος του εκλογικού κατωφλίου που εξασφαλίζει την είσοδο ενός κόμματος στη Βουλή.

Η Βασιλική Γεωργιάδου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο