Οταν το τάμα {LF}γίνεται πεπρωμένο

Στην Ελλάδα έχουμε έναν αστείρευτο πλούτο. Μια μυθολογία από τις πιο πλούσιες του κόσμου και μια λαογραφία αιώνων, γεμάτη απίστευτης ομορφιάς θρύλους. Θα περίμενε κανείς ότι τουλάχιστον η λογοτεχνία του φανταστικού σε μια τέτοια χώρα θα είχε δώσει σημαντικά έργα. Ομως, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων στο παρελθόν, η λογοτεχνία του φανταστικού θεωρήθηκε παραλογοτεχνία, είδος ανάξιο να ασχοληθεί κανείς σοβαρά. Ενώ το είδος στο εξωτερικό ανέδειξε σημαντικούς συγγραφείς με έργα που θεωρούνται πια κλασικά, στην Ελλάδα αντιμετωπίσαμε τη μυθολογία και την παράδοσή μας σαν κάτι μουσειακό που δεν πρέπει να το αγγίξουμε, παρά μόνο να το μελετάμε και να το σεβόμαστε.

Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια αυτό άρχισε να αλλάζει. Αρκετοί συγγραφείς της νέας γενιάς άρχισαν να γράφουν φανταστικό και τρόμο. Ο Κωνσταντίνος Κέλλης είναι ένας από αυτούς. Εμφανίστηκε με τη συλλογή διηγημάτων «Το φως μέσα μου» (εκδ. Momentum, 2013), για να ακολουθήσουν δύο μυθιστορήματα: «Η νεκρή γραμμή» (εκδ. Κλειδάριθμος, 2014) και «Η σκιά στο σπίτι» (εκδ. Κέδρος, 2016). Φέτος επανέρχεται με το πιο ώριμο έργο που έχει γράψει μέχρι τώρα. Πρωταγωνιστές είναι μια γυναίκα και ένας άντρας με εντελώς διαφορετικές καταβολές, άγνωστοι μεταξύ τους, που η τύχη θα τους φέρει να αντιμετωπίσουν μαζί καταστάσεις που ξεπερνούν τα όρια που γνωρίζουμε ως πραγματικό κόσμο.
Η Ηλιάνα Αχτάρη βρίσκεται στον παγωμένο σταθμό του τρένου στην Ξάνθη. Μόλις έχει κηδέψει τη μητέρα της, τελευταίο μέλος της οικογένειάς της, και επιστρέφει στη Σουηδία, όπου κατοικεί τα τελευταία χρόνια. Ο σταθμός είναι αφύσικα έρημος, δεν υπάρχουν ούτε υπάλληλοι ούτε άλλοι επιβάτες. Το τρένο φτάνει στην ώρα του μέσα σε μια πυκνή ομίχλη που σκεπάζει τα πάντα. Επιβιβάζεται μόνη σε ένα βαγόνι κρύο, έρημο και σκοτεινό. Ψάχνοντας να βρει κάποιον να τη βοηθήσει με τις αποσκευές της, βρίσκει έναν άνθρωπο βουτηγμένο στο αίμα να κλαίει. Είναι ο Στέφανος Αργυρίου, επιβάτης από την Κομοτηνή που προσπαθεί να το σκάσει από τον ίδιο του τον εαυτό. Συνεχίζοντας την αναζήτησή της για βοήθεια, θα φτάσει σε ένα βαγόνι γεμάτο επιβάτες, μόνο που αυτοί φαίνονται εχθρικοί, παγωμένοι, αφύσικοι, βγαλμένοι λες από εφιάλτη. Καταδιωκόμενοι από αυτούς μέσα σε μια απόκοσμη, φασματική ατμόσφαιρα, η Ηλιάνα και ο Στέφανος θα αναγκαστούν να πηδήξουν από το τρένο για να σώσουν τη ζωή τους.

«Μόνο ένα πράγμα θα σου πω τώρα, και κράτα το καλά στο μυαλό σου. Κανείς δεν έρχεται στους Αγίους χωρίς λόγο, είτε έχει ανάσα μέσα του είτε όχι».

Θα βρεθούν σε έναν τόπο, τους Αγίους, κάπου στα ψηλά βουνά της Μακεδονίας. Τόπο πιο αρχαίο και από την Ιστορία, τεφρό, σκοτεινό, παγωμένο, επικίνδυνο. Εναν τόπο – πέρασμα. Μια πύλη την οποία διασχίζουν οι ψυχές για να πάνε αλλού, εκεί όπου θα βρουν τη λήθη και τη λύτρωση. Σε κάθε γωνιά περιμένουν τους πρωταγωνιστές σκιές, άλλοτε φιλικές κι άλλοτε όχι. Τα βράδια κυκλοφορούν όντα που τους παγώνουν το αίμα. Εδώ βασιλεύει η Μάνα, φιγούρα ιερατική, προερχόμενη από την εποχή της μητριαρχίας. Η Μάνα δίνει ζωή, φροντίζει τους λιγοστούς κατοίκους και καθοδηγεί τις ψυχές να βρουν τον δρόμο τους. Μια Μάνα με αφύσικες δυνάμεις, ζωοδότρα και ψυχοπομπός όταν αγαπάει, αλλά που μπορεί να μεταμορφωθεί σε λάμια όταν μισήσει. Το αντίπαλον δέος της Μάνας είναι ο Ηγούμενος. Κατοικεί μαζί με τους καλόγερούς του σε ένα στοιχειωμένο μοναστήρι. Εκεί κάνει βλάσφημες τελετές, οικτρή παρωδία των χριστιανικών, που παγώνουν το αίμα. Σκοπός του είναι να καταστρέψει τη Μάνα και να ηγηθεί του τόπου. Ο πόλεμος μεταξύ τους κρατάει χρόνια και έχει ρημάξει τον τόπο.

Οι σελίδες κυλούν μέσα σε μια κλειστοφοβική αποπνικτική ατμόσφαιρα, που γεννά αισθήματα ανησυχίας και φόβου στον αναγνώστη. Ολοι οι ήρωες φαίνονται παγιδευμένοι σε ρόλους που άλλοι έχουν αποδεχθεί κι άλλοι προσπαθούν να κατανοήσουν. Στους Αγίους δεν υπάρχουν οι φυσικοί νόμοι, όπως τους ξέρουν και πρέπει να τους μάθουν καλά αν θέλουν να επιβιώσουν. Οι χαρακτήρες που φτιάχνει ο Κέλλης είναι πραγματικοί, σύγχρονοι άνθρωποι που έχουν βρεθεί σε ασυνήθιστες καταστάσεις και καλούνται να αντιμετωπίσουν τρομακτικά φαινόμενα, γι’ αυτό και οι ψυχολογικές μεταπτώσεις τους είναι απόλυτα δικαιολογημένες. Ολοι τους, η Ηλιάνα, ο Στέφανος, ο Νάσος, η Δόμνα, η Σταυρούλα, η Ασημίνα, ο Αλκης, κρύβουν από ένα μυστικό. Κάθε μυστικό όταν αποκαλύπτεται οδηγεί τον κάτοχό του στο αναπόδραστο τέλος.

Ρωγμές στο σύμπαν

Ο Κωνσταντίνος Κέλλης, όπως διάσημοι ξένοι συγγραφείς, από βιβλίο σε βιβλίο φτιάχνει ένα δικό του σύμπαν. Ενα σύμπαν σύγχρονο, πραγματικό, που έχει όμως ρωγμές. Μέσα από αυτές τις ρωγμές περνά ο ζόφος, το ανείπωτο, ο τρόμος. Τις περισσότερες φορές είναι ένας τρόμος υπαινικτικός, αλλά υπάρχουν και στιγμές που η φρίκη ορθώνεται ολοκάθαρη μπροστά σου, αφτιασίδωτη. Χρησιμοποιεί τους μύθους της ελληνικής παράδοσης, τα σύμβολα της λαογραφίας μας, φέρνοντάς τα στο σήμερα. Ελάχιστοι έλληνες συγγραφείς το έχουν κάνει αυτό. Μέσα στον απίστευτο ρυθμό του βιβλίου, αργός στην αρχή και φρενήρης όσο πλησιάζει το τέλος, ο υποψιασμένος αναγνώστης θα δει και θα αναγνωρίσει τα σημεία. Το κόσμημα ως σημάδι αναγνώρισης, το τάμα που μπορεί να καθορίσει τη μοίρα ενός ανθρώπου, τις σκιές που περιφέρονται στα άδεια γκρεμισμένα σπίτια, τον δαιμονικό καλόγερο, τους μαγικούς καθρέφτες με τους οποίους βλέπεις πέρα από τον χώρο και τον χρόνο, τις τοιχογραφίες που προβλέπουν το μέλλον, ακόμα και μια παραλλαγή του Δέντρου της Γνώσης. Πάνω από όλα όμως δεσπόζει η μορφή της Μάνας. Κυρίαρχη μορφή στην ελληνική παράδοση, εδώ αποκτά έναν ρόλο σπουδαιότερο: είναι η ηγέτις του κόσμου με απεριόριστες δυνάμεις. Αυτή καθορίζει τα πάντα, έχοντας λόγο ζωής και θανάτου σε ζωντανούς και νεκρούς.

Οι «Αγιοι Τίποτα» δεν είναι ένα βιβλίο για να περάσει ο αναγνώστης ευχάριστα την ώρα του. Είναι ένα βιβλίο που μιλά για την απώλεια, τη λύτρωση και την κάθαρση που ζητά ο καθένας μας. Ενα βιβλίο για τη συγχώρεση και τη δύναμή της. Μελαγχολικό, υγρό όχι μόνο από τη βροχή, αλλά και από τα δάκρυα. Που ξυπνά κρυμμένες ενοχές. Ο αναγνώστης θα το κουβαλά καιρό μαζί του αφού το τελειώσει.

Κωνσταντίνος Κέλλης
Αγιοι Τίποτα
Εκδ. Bell, 2019, σελ. 440
Τιμή: 14,40 ευρώ