Η μητέρα των μαχών στην ΕΕ

Πριν ακόμα ξεκινήσει χθες η ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες, οι ευρωπαίοι ηγέτες είχαν δεσμεύσει ατύπως στην ατζέντα τους την 1η Ιουλίου για μια νέα συνάντηση. Και ο Ντόναλντ Τουσκ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δήλωνε «περισσότερο επιφυλακτικός παρά αισιόδοξος». Η μάχη για τα κορυφαία ευρωπαϊκά αξιώματα, αρχής γενομένης από το πρόσωπο που θα διαδεχθεί στην προεδρία της Κομισιόν τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, εξελίσσεται σε θρίλερ. Το πόσο παρατεταμένο θα είναι, απομένει να φανεί. Η χθεσινή, πρώτη ημέρα της συνόδου, πάντως, έμοιαζε περισσότερο με άσκηση στον αποκλεισμό παρά στην επιλογή.

Μιλώντας προκαταβολικά με πολλούς διπλωμάτες και αξιωματούχους, ο Φλόριαν Ιντερ του Politico ένιωσε ξαφνικά το κεφάλι του να γυρίζει. Τόσο διαφορετικές ήταν οι θέσεις που άκουγε, με κάποιους να δηλώνουν πως η διαδικασία των Spitzenkandidaten, των «κορυφαίων υποψήφιων» των ευρωομάδων για την κεφαλή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «είναι νεκρή» και άλλους να επιμένουν πως μόνο με την τήρησή της θα αποφευχθεί ένα ακόμα μεγαλύτερο χάος. Προσερχόμενοι στη σύνοδο, οι ευρωπαίοι ηγέτες επιβεβαίωσαν το χάος.

Η Ανγκελα Μέρκελ επανέλαβε ότι και τα δύο κόμματα του μεγάλου συνασπισμού της στηρίζουν το σύστημα των Spitzenkandidaten – η ίδια έχει δώσει επανειλημμένως την ψήφο της στον υποψήφιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) Μάνφρεντ Βέμπερ. Ο Εμανουέλ Μακρόν, από την άλλη πλευρά, επέμεινε στη σκληρή γραμμή του κατά του συστήματος των κορυφαίων υποψηφίων χαρακτηρίζοντάς το «ευρωπαϊκή μυθοπλασία». Και επικρότησε την απόφαση που ανακοίνωσαν χθες Σοσιαλιστές και Φιλελεύθεροι στο Ευρωκοινοβούλιο να μη στηρίξουν τον Βέμπερ. Αρνήθηκε όμως να «εγκλωβιστεί σε ένα όνομα» – παρότι στην προηγούμενη ευρωπαϊκή σύνοδο, τέλη Μαΐου, είχε προκρίνει ως κατάλληλους υποψηφίους τη δανέζα (Φιλελεύθερη) Επίτροπο Ανταγωνισμού Μαργκρέτε Βεστάγκερ, τον Spitzenkandidat των ευρωπαίων Σοσιαλιστών Φρανς Τίμερμανς, και τον (κεντροδεξιό) επικεφαλής διαπραγματευτή της ΕΕ για το Brexit, Μισέλ Μπαρνιέ. Οι δημοσιογράφοι τον ρώτησαν αν η σύνοδος θα ήταν ουσιαστικά ένα ματς μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας: «Νομίζω πως αυτό είναι ένα λάθος και δεν πρέπει να το βλέπετε έτσι, πάω να δω την κυρία Μέρκελ τώρα» απάντησε.

Στην πραγματικότητα, η μάχη δίνεται σε πολλά μέτωπα – ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία, τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνολικά, τις ευρωομάδες, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Και αυτό που κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα, είναι πως κανείς δεν έχει το πάνω χέρι: στο παρελθόν, το ΕΛΚ ήταν αρκετά ισχυρό, τόσο στο Συμβούλιο όσο και στο Ευρωκοινοβούλιο, ώστε να επιβάλλει πολλούς υποψηφίους του. Αλλά σήμερα, η ισχύς στο Συμβούλιο είναι μοιρασμένη στα τέσσερα – μεταξύ ΕΛΚ, Σοσιαλιστών, Φιλελεύθερων και «λοιπών». Παρ’ ότι όμως καμία πολιτική δύναμη δεν μπορεί από μόνη της να επικρατήσει, υπάρχουν πολλές δυνατότητες για βέτο: τόσο το ΕΛΚ όσο και το νέο ALDE, η ομάδα Ανανεώστε την Ευρώπη, ελέγχουν αρκετές ψήφους στο Συμβούλιο ώστε να μπλοκάρουν την πιο σημαντική του απόφαση: τον διορισμό του νέου προέδρου της Κομισιόν. Γιατί αυτή είναι η μητέρα των μαχών. Κατόπιν, θα είναι πιο εύκολο να καλυφθούν, με κριτήριο τις ιδεολογικές και γεωγραφικές ισορροπίες, καθώς και την ισότητα των φύλων, οι υπόλοιπες θέσεις: η προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (αποφασίζεται μόνο από τους αρχηγούς κρατών), η προεδρία του Ευρωκοινοβουλίου (εκλέγεται από τους ευρωβουλευτές), ο/η νέος/α επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, αλλά και ο/η επόμενος/η πρόεδρος της ΕΚΤ.

Η ονοματολογία δίνει και παίρνει. Συνολικά τρεις υποψηφίους φέρεται να πρότεινε χθες ο Τουσκ στους 28 για την προεδρία της Κομισιόν, «περίπου 10 άνθρωποι στην Ευρώπη έχουν τα προσόντα για όλα αυτά τα κορυφαία αξιώματα» επέμενε αξιωματούχος του Ελιζέ μνημονεύοντας τρία: τη λιθουανή πρόεδρο Ντάλια Γκριμπαουσκάιτε, τη διευθύνουσα σύμβουλο της Παγκόσμιας Τράπεζας Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, καθώς και την πρόεδρο της Κροατίας Κολίντα Γκράμπαρ – Κιτάροβιτς. Το όνομα του Φιλελεύθερου βέλγου πρωθυπουργού Σαρλ Μισέλ, ακουγόταν πολύ για την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – αν και ο Σοσιαλδημοκράτης Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, πρώην αντικαγκελάριος της Γερμανίας, χαρακτήρισε σε συνέντευξή του ιδανική για τη θέση αυτή την Ανγκελα Μέρκελ, που ο Μακρόν έχει πει πως θα στήριζε για την προεδρία της Κομισιόν… Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο χρόνος πιέζει: το νέο Ευρωκοινοβούλιο συνέρχεται στις 2 Ιουλίου και ο Τουσκ θα ήθελε μέχρι τότε έτοιμη την πρόταση του Συμβουλίου για την προεδρία της Επιτροπής.

Εδωσαν μάχη για το κλίμα

Μάχη για το κλίμα έδωσαν χθες οι 28 (προτού περάσουν στη μάχη για τα κορυφαία ευρωπαϊκά πόστα) με ειδικά την Πολωνία, αλλά και Ουγγαρία και την Τσεχία να αντιτάσσονται σθεναρά στον στόχο να καταστεί η ΕΕ κλιματικά ουδέτερη έως το 2050. Με την επίτευξη ομοφωνίας να αποδεικνύεται αδύνατη, ο φιλόδοξος στόχος μετατράπηκε στο τελικό ανακοινωθέν σε υποσημείωση, με την επισήμανση πως στηρίζεται από «τη μεγάλη πλειοψηφία των κρατών – μελών».